Кіріспе

Құс түрлері

Кокос шымтезегі немесе Кокос аралы шымтезегі (Pinaroloxias inornata) – Дарвин шымтезектерінің Галапагос аралдарына тән емес жалғыз түрі және Pinaroloxias туысының жалғыз өкілі. Кейде Emberizidae тұқымдасына жатқызылса, соңғы зерттеулер оның Thraupidae тұқымдасына жататындығын көрсетті. Ол Коста-Рикадан оңтүстікке шамамен 579 километр (360 миль) қашықтықта орналасқан Тынық мұхитындағы Кокос аралының эндемигі болып табылады.

Таксономия

Кокос шымтезегі 1843 жылы ағылшын орнитологы Джон Гулд Cactornis inornatus деген екі атаумен ресми түрде сипатталған. 1885 жылы Ричард Боудлер Шарп бұл түрді жаңа Pinaroloxias туысына көшірді. Туыстың атауы ежелгі грек тілінде "ластанған" немесе "қанағаттандырмас" деген мағынаны білдіретін pinaros сөзін, 1758 жылы Карл Линнейдің кроссбильдер үшін енгізген Loxia туысымен біріктіреді. Inornata сөзі латын тілінде "жазық" немесе "әсемделмеген" дегенді білдіреді. Кокос шымтезегі Дарвин шымтезектері деп аталатын топқа жатады. Дәстүрлі түрде бауыршақтар мен Жаңа дүниелік тараншылар Emberizidae тұқымдасына жатқызылған, бірақ молекулалық филогенетикалық зерттеулер Дарвин шымтезектерінің тараншылар тұқымдасы Thraupidae ішіндегі Coerebinae кіші тұқымдасына жататынын көрсетті. Кокос шымтезегі алғашқыда туысқан шымтезектердің ұқсас морфологиясының нәтижесінде шымтезектер кладына жақын деп жіктеліп, саналды. Кокос шымтезегі Галапагос аралдарынан бөлініп шыққанға қарамастан, басқа Дарвин шымтезектерімен көптеген морфологиялық ұқсастықтарды бөліседі. Дегенмен, Кокос шымтезегінің ерекшелігі – олардың түрлер арасындағы тамақтану әдеттеріндегі айырмашылықтар. Тамақ іздеу мінез-құлқының өзгеруі басқа Кокос шымтезектерінен байқау арқылы үйрену арқылы мүмкін болуы мүмкін деп болжанады. Бұл тамақтануға бейімделулер морфологиялық өзгерістерге, жыныс және жас айырмашылықтарына байланысты емес, керісінше, Кокос шымтезегінде кездесетін түрлер арасындағы айырмашылықтан туындайды. Бірақ, тамақтанудың әртүрлілігіне қарамастан, Кокос шымтезегі бір түрге жатқызылады және белгілі бір қосалқы түрлері жоқ. Олардың жыныстық диморфизмі бар, аталықтарының түсі толығымен қара, құйрығы, кеудесі, мойны және басы қара қауырсындармен жабылған. Галапагос аралдарындағы аталық шымтезектерден айырмашылығы, Кокос шымтезегінің аталықтарының тұмсы жыл бойы қара болып қалады және түсін өзгертпейді. Кокос шымтезегі Кокос аралынан тыс жерлерге кеткені белгілі емес, сондықтан оның мекендеу және көбею аймағы бүкіл аралдың 30 км² құрайды. Олар ұя салу үшін негізгі материал ретінде лишайниктер мен құрғақ мүктерді пайдаланады. Әдеттегі жұмыртқа саны – ағаш бұтағының соңында салынған, шар тәрізді ұяда жатқан екі қоңыр, ақ дақты жұмыртқа. Жұмыртқалардың мөлшері шамамен 4–5, және олар ерекше қызғылт/сұр дақтармен сипатталады. Шағын таралу аймағына қарамастан, Кокос шымтезегінің жыртқыштар мен бұзылу деңгейі төмен болғандықтан және тұрақты популяция деңгейі сақталғандықтан, IUCN Кокос шымтезегін "Тәуекел астында емес" деп санайды.