Дурға Хоте (1905-1991) – Үндістан актрисасы, кинодағы әйелдердің жолын ашқан пионер. 200 фильмде, театрларда өнер көрсеткен, «Dadasaheb Phalke» сыйлығының иегері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үнді актрисасы (1905–1991)
Indian actress (1905–1991)
Дурга Хоте (14 қаңтар 1905 – 22 қыркүйек 1991) – үнді актрисасы, өз заманының алғашқы жетекші актрисаларының бірі болған. Ол 50 жылдан астам уақыт бойы хинди және маратхи киносында, сондай-ақ театрда белсенді қызмет етті, шамамен 200 фильмде және көптеген театрлық қойылымдарда ойнады. 2000 жылы «India Today» журналы оны «Үндістанды қалыптастырған 100 адам» тізіміне енгізіп, «Дурга Хоте үнді киносындағы әйелдердің бастаушы кезеңін білдіреді» деп атап өтті. Ол киноиндустриясына кірген әулетті отбасылардан шыққан алғашқы әйелдердің бірі болды, бұл әлеуметтік табуды бұзды. Ол сондай-ақ хинди киносында ана рөліндегі ең үздік он актрисаның қатарында саналады, олардың ең танымал рөлдері: К. Асифтің «Мұғұл-э-Азам» (1960) фильміндегі Жодабай рөлі, ол оған «Фильмфэр» сыйлығының «Үздік қосалқы актриса» номинациясын әкелді; Виджай Бхатттың «Бхарат Милап» (1942) классикасындағы Кайкей; «Чарнон Ки Даси» (1941), «Мирза Ғалиб» (1954), «Бобби» (1973) және «Бидай» (1974) фильмдеріндегі ана рөлдері, соңғысы үшін ол «Фильмфэр» сыйлығының «Үздік қосалқы актриса» сыйлығын жеңіп алды. Ол үнді киносының ең жоғары наградасы – Дадасаһаб Пхалке сыйлығын (1983) өміріне жасаған үлкен үлесі үшін алды.
Durga Khote (14 January 1905 − 22 September 1991) was an Indian actress, beginning as one of the foremost leading ladies of her time. She remained active in Hindi and Marathi cinema, as well as theatre, for over 50 years, starring in around 200 films and numerous theatre productions. In 2000, in a millennium issue, India Today named her among "100 People Who Shaped India", noting: "Durga Khote marks the pioneering phase for women in Indian Cinema", she was one of the first women from respectable families to enter the film industry, thus breaking a social taboo. She also ranks among the top ten actresses in mother roles in Hindi cinema, most notable among them were as Jodhabai in K. Asif's Mughal e Azam (1960), which earned her a nomination for the Filmfare Award for Best Supporting Actress; as Kaikeyi in Vijay Bhatt's classic Bharat Milap (1942); her other memorable roles as mother were in Charnon Ki Dasi (1941); Mirza Ghalib (1954); Bobby (1973) and Bidaai (1974), winning the Filmfare Award for Best Supporting Actress for the lattermost. She has received the highest award in Indian cinema, the Dadasaheb Phalke Award (1983), for lifetime contribution to Indian cinema.
Ерте өмір
Хоте Гоадан шыққан және үйде кокан тілінде сөйлейтін кокан брахман отбасында Вита Лад ретінде дүниеге келді. Оның әкесінің аты Пандуранг Шамрау Лад, ал анасының аты Манжулабай болған. 26 жасқа келгенде Дурга Хоте екі кішкентай ұлы – Бакуль мен Хариннің анасы болып, күйеуінен айырылған еді. Балаларын асырау үшін ол кино саласында жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Осылайша ол белгілі бір жаңалықты бастады: ол дәстүрлі отбасыдан шыққан, ал киноиндустриясы осырақы және ұятсыз адамдардың мекені саналды. Сонымен қатар, сол кезде көптеген әйел рөлін ер адамдар ойнайтын.
Khote was born as Vita Lad to a Konkan Brahmin family which hailed from Goa and spoke Konkani at home. Her father's name was Pandurang Shamrao Lad and her mother's name was Manjulabai. By the age of 26, Durga Khote was a widowed mother with two young sons; Bakul and Harin. She had to seek work in film to support her children. In doing so, she became a pioneer of sorts: She hailed from a traditional family and the film industry was regarded as the preserve of the base and the bawdy. Also, most of the female characters were played by men at the time.
Ерте мансап
Дурга Хоте 1931 жылы «Прабхат» кинокомпаниясының «Фареби Жаал» атты үнсіз фильмінде шағын рөлде дебют жасады, содан кейін 1932 жылы «Мая Мачиндра» фильміне түсті. Ол көп ұзамай 1932 жылғы «Айодхьеча Раджа» (хинди және маратхи) фильмінің екі тілдегі нұсқасында басты рөлге ие болды, бұл тағы бір «Прабхат» фильмі және маратхи тіліндегі алғашқы дыбысты фильм болды, ол үлкен сәттілікке ие болды, онда ол Рани Тарамати рөлін ойнады. Шындығында, ол тағы бір жаңа үрдіс бастады: «Прабхат» кинокомпаниясымен тығыз байланыста болғанына қарамастан, ол сол кезде кең таралған «студиялық жүйеден» (студиямен ай сайын жалақымен жұмыс істеуге арналған эксклюзивті келісімшарт) бас тартып, «Жаңа театрлар», «Шығыс Үндістан кинокомпаниясы» (екеуі де Калькуттада) және «Пракаш Пикчерс» компанияларымен эпизодтық жұмыс істеу арқылы сол дәуірдегі алғашқы «еркін» артистердің бірі болды. 1936 жылы ол «Амар Жйоти» фильмінде Саудамини рөлін ойнады, бұл оның ең есте қаларлық рөлдерінің бірі. Ол ойнаған кейіпкерлер оның асыл тұлғасына ұқсас болды және ол Чандра Мохан, Сохраб Моди және Притвирадж Капур сияқты көрнекті актерлердің алдында да экранда өте әсерлі болды. 1937 жылы ол «Саатхи» атты фильмді өндіріп, режиссерлік етті, осылайша үнді киносында осы рөлге алғашқы қадам басқан әйелдердің бірі болды.
Durga Khote debuted in a minor role in the obscure 1931 silent film Farebi Jaal, by the Prabhat Film Company, followed by Maya Machindra (1932). She was soon promoted to play heroine in the 1932 double version (Hindi and Marathi) Ayodhyecha Raja, another Prabhat film, which was the first ever Marathi talkie, and proved to be a runaway hit, where she played the role of Rani Taramati. Indeed, she ventured yet another pioneering trend: Despite working closely with the Prabhat Film Company, she broke away from the "studio system" (exclusive contract with a studio to work in its films on a monthly salary) then in vogue and became one of the first "freelance" artistes of that era by working occasionally with the New Theatres, East India Film Co. (both at Calcutta), and Prakash Pictures. In 1936, she played Saudamini in Amar Jyoti, which is one of her most memorable roles. The characters played by her were very much like her regal personality and she commanded a screen presence even in front of legendary actors like Chandra Mohan, Sohrab Modi and Prithviraj Kapoor. In 1937, she produced and directed a film titled Saathi, making her one of the first women to step into this role in Indian cinema.
Кейінгі мансап
Дурга Хоте ұзақ және даусыз таза мансабында сан алуан рөлдерді сомдады. Ол бірнеше буын үнді актрисаларына, соның ішінде қадірлі Шобна Самарт сияқты ардагерлерге үлгі болды, ол Хоте мысалынан алған шабытын жиі айтатын. Кейінгі жылдары ол басты кейіпкердің анасы сияқты маңызды кейіпкерлік рөлдерді ойнады. «Мұғал е Азам» (1960) фильмінде Ақбардың әйелі Жодабай рөлінде күйеуіне адалдығы мен ұлына деген махаббаты арасындағы тартысты шебер көрсетті, бұл рөлі оған «Фильмфэр» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актриса» номинациясын әкелді. 1963 жылы ол Мерчант Айворидің «Үй иесі» (1963) атты алғашқы фильмінде ойнады. Соңғы фильмдерде, мысалы, «Бобби» (1973) фильмінде кейіпкердің әжесі, «Абхиман» (1973) фильмінде басты рөлдегі жігіттің тәтесі және есімдері қалып қойған «Бидаай» (1974) фильмінде ана рөлінде ойнады, соңғысы оған «Фильмфэр» сыйлығының «Ең үздік қосалқы актриса» наградасын сыйлады. Оның соңғы есімде қалған рөлі Субхаш Гайдың «Карз» (1980) фильмінде болды, онда ол Радж Киранның анасы, ал кейін Риши Капур сомдаған Радж Киранның жаңа өмірге келгенінің анасы болды. Өмірінде 200-ден астам фильмде ойнады. 1980 жылдары ол «Fact Films» компаниясын құрып, қысқаметражды фильмдер, жарнамалық роликтер мен деректі фильмдерді жасаумен айналысты, содан кейін «Дурга Хоте Продакшнс» компаниясын құрып, «Вагле ки Дунья» телесериалын «Дурдаршан» арнасы үшін өндірді.
Durga Khote played a wide variety of roles over a career that was not only long, but also untouched by scandal. She was the inspiration for several generations of Indian actresses, including veterans such as the late Shobhna Samarth, who frequently spoke of how she had been inspired by Khote's example. During later years, she played several important character roles, such as the mother of the protagonist. Her portrayal of Jodhabai, the queen of Akbar torn between duty towards her husband and love towards her son in Mughal e Azam (1960) was highly acclaimed and earned her a nomination for the Filmfare Award for Best Supporting Actress. In 1963, she acted in Merchant Ivory's debut film The Householder (1963). She went on to play other widely appreciated character roles in later movies, such as the role of the grandmother of the heroine in Bobby (1973), the hero's aunt in Abhimaan (1973), and the very memorable Bidaai (1974), where she played a mother, which earned her the Filmfare Award for Best Supporting Actress. Her final memorable role was in Subhash Ghai's Karz (1980), where she played the role of the mother of Raj Kiran and later, mother to Rishi Kapoor, who played the role of Raj Kiran's reincarnation after the screen death of Raj Kiran in the film. She acted in over 200 films in her career. By the 1980s she successfully diversified into production of short films, ad films and documentaries by setting up Fact Films and later, Durga Khote Productions, which produced the Doordarshan TV series Wagle Ki Duniya.
Жеке өмір
Дурга Кхоте жасөспірім кезінде өзінің тапына жататын және ұқсас әлеуметтік ортаға ие Вишванат Кхотеге үйленді. Бұл дәстүрлі неке православиелік отбасында болды, және ерлі-зайыптылар үйлесімді және бақытты өмір сүрді. Олардың екі ұлы болды. Вишванат - Банарас индуистік университетінің механикалық инженері. Оның отбасы жоғары орта таптан шыққан, ағылшын білімді және жоғары әлеуметтік мәртебелі болды; оның ата-бабалары әйгілі банкирлер болған. Өкінішке қарай, Вишванат Кхоте жас қайтыс болды, ол кезде Дурга 26 жаста еді. Ол және оның ұлдары, дәстүрлі Үндістандағы сияқты, қайын енесімен бірге тұрып жатты, бірақ ол оның асырауында ыңғайлы емес еді, әсіресе қайын атасы енді жоқ болғандықтан, олар басқа отбасы мүшелеріне қаржылай тәуелді болды. Осылайша ол өмір сүру үшін кез келген жолды табуға мәжбүр болды, ал фильмдердегі алғашқы орын толығымен кездейсоқ болды. Ол ағылшын тілінде білім алған заманауи отбасынан шыққандықтан жесір болған кезінде де кинода ойнай алды, бұл сол кезде беделсіз мамандық деп есептелді. Осылайша ол екі ұлын - Бакуль мен Харинді жалғыз өзі тәрбиеледі. Олар өмірлерін жақсы өткізді. Бірақ ол өзінің 40 жасында қайтыс болған ұлы Хариннен айырылды. Харин Виджая Жайвантқа үйленген, олардың екі ұлы болды. Харин ерте қайтыс болғаннан кейін оның жесірі Фаррох Мехта есімді парсиге үйленіп, кинорежиссер Виджая Мехта ретінде танымал болды. Дурга Кхоте немерелері: немересі Рави, кинорежиссер; немересі Анжали Кхоте, актриса; немересі Девен Кхоте, табысты продюсер, UTV-нің негізін қалаушылардың бірі, сондай-ақ фильм түсірген. Девен Кхоте "Джодха Акбар" және "Метродағы өмір" секілді фильмдерді түсіргенімен танымал. Дурга Кхотедің күйеу інісі Нанду Кхоте (Вишванатхтың ағасы) белгілі сахна және үнсіз кино актері болды. Нандудың екі баласы да кино индустриясында актер болды. Оның ұлы Виджу Кхоте (1941-2019) актер, ол "Шолай" фильміндегі "Калия" рөлімен танымал. Нандудың қызы - актриса Шұба Кхоте, ол "Сима" (1955) фильмінде дебют жасап, кейіпкерлік рөлдерге ауысудан бұрын бірнеше фильмде басты рөлде жұмыс істеді. Кейіннен ол маратхи фильмдерін түсіріп, оны түсіруге кірісіп, 90-шы жылдары теледидарға да түсті. Шұбаның қызы Бхавана Балсавар - де марапатталған телеактриса, ол "Декх Бхай Декх" және "Забаан Самбалке" секілді комедияларда ойнағаннан кейін отбасын құруға шешім қабылдады. Осылайша, актерлік өнерді өзінің отбасында бастаған Дурга Кхоте күйеуінің отбасында да дамыды. Дурга Кхотеде киноға қатысы жоқ, бірақ танымал туыстары да болды. Шарада Мукерджи (Шарада Пандит), Үндістанның әуе күштерінің бірінші бастығы Суброто Мукерджидің әйелі, сонымен қатар Гуджарат және Андхра-Прадеш штаттарының губернаторы болған, Дурга Кхотедің анасының қарындасының қызы болды. Шарада Мукерджидің әкесі Ранджит Ситарам Пандит, Жавахарлал Нерудің әпкесі Виджаялакшми Пандиттің күйеуі болған. Кейін өмірінде Дурга Кхоте маратхи тілінде "Мен, Дурга Кхоте" атты өмірбаян жазды, ол ағылшын тіліне "I, Durga Khote" деп аударылды және Мумбайға жақын Алибауга көшіп барды. Дурга Кхоте 1991 жылы 22 қыркүйекте қайтыс болды.
Durga Khote was married when she was a teenager to Vishwanath Khote, of her own caste and similar social background, in a match arranged by their parents. It was a traditional marriage into an orthodox family, and the couple lived a harmonious and happy life. They had two sons. Vishwanath was a mechanical engineer who had graduated from Banaras Hindu University. His family was upper middle class , with modern English education and high social standing; his ancestors had been prominent bankers. Unfortunately, Vishwanath Khote died young, when Durga was 26. She and her sons continued to reside with her in laws, as is traditional in India, but she was not comfortable with her dependent, especially because her father in law was no more, and they were dependent on other family members financially. She thus felt compelled to make a living any which way she could, and the opening in films happened entirely by chance. The fact that she came from a modern and English educated family meant that, even as a widow, she was able to act in films, which was derided as a disreputable profession in those days. She thus raised her two sons, Bakul and Harin, single handedly. Both of them went on to be well settled in life. But she suffered the loss of her son Harin, who predeceased her and died in his 40s. Harin was married to Vijaya Jaywant, and they were the parents of two sons. After Harin's early death, his widow married a Parsi man named Farrokh Mehta and became famous as the film maker Vijaya Mehta. Durga Khote's grandchildren include her grandson Ravi, a filmmaker; granddaughter Anjali Khote, an actress; and grandson Deven Khote, a successful producer who is one of the co founders of UTV, and who has also directed a film. Deven Khote is noted for producing films such as Jodhaa Akbar and Life in a Metro. Durga Khote's brother in law, Nandu Khote (brother of Vishwanath), was a noted stage and silent movie actor. Two of Nandu's children also became actors in the film industry. His son Viju Khote (1941 2019) was an actor perhaps best known for his role of "Kalia" in Sholay (1975). Nandu's daughter is the actress Shubha Khote, who debuted in Seema (1955) and worked as a heroine in several films before moving to character roles. Still later, she moved to directing and producing Marathi films and also entered television in the '90s. Shubha's daughter, Bhavana Balsavar, is also an award winning TV actress who appeared in sitcoms like Dekh Bhai Dekh and Zabaan Sambhalke before deciding to settle down and raise a family. Thus, the acting profession which was pioneered by Durga Khote in her family has been embraced by her late husband's family. Durga Khote also had some rather improbable, distinguished relatives with no connection to films. The socialite and politician Sharda Mukherjee (née Sharada Pandit), who herself served as governor of the states of Gujarat and Andhra Pradesh, and who was the wife of Subroto Mukherjee, India's first Chief of the Air Staff, was Durga Khote's first cousin (her mother's sister's daughter). Sharda Mukherjee's paternal uncle, Ranjit Sitaram Pandit, was the husband of Jawaharlal Nehru's sister Vijayalakshmi Pandit. Later in life, Durga Khote wrote an autobiography in Marathi, entitled Mee, Durga Khote, which was translated into English as I, Durga Khote, and moved to Alibaug, near Mumbai. Durga Khote died on 22 September 1991.
Құрметтер мен марапаттар
2013 жылғы 3 мамырда оның суреті бар пошта маркасы оны құрметтеу үшін «Индия Посты» тарапынан жарыққа шығарылды.
A postage stamp, bearing her face, was released by India Post to honour her on 3 May 2013.