Кіріспе

Праймерлік кеңею – РНК-ның 5' ұштарын картаға түсіруге мүмкіндік беретін әдіс, яғни оларды тізбектеп, дұрыс анықтауға болады. Праймерлік кеңею транскрипцияның басталу орнын анықтау үшін қолданылады (осы әдіспен аяқталу орнын анықтау мүмкін емес), егер оның тізбегі белгілі болса. Бұл әдіс үшін радиобелгіленген праймер қажет (әдетте 20-50 нуклеотид ұзындығында), ол мРНК-ның 3' ұшына жақын аймаққа толықтырылады. Праймерге РНК-мен байланысуға рұқсат етіледі, содан кейін кері транскриптаза РНК-дан cДНК синтездеу үшін қолданылады, ол РНК-ның 5' ұшына дейін жетеді. Гибридті денатұрациялау және кеңейтілген cDNA-ны электрофоретикалық гельде маркер ретінде пайдалану арқылы транскрипцияның басталу орнын анықтауға болады. Әдетте, бұл гельдегі орналасуын ДНК тізбектерімен (мысалы, Сэнгер тізбектеуі) салыстыру арқылы жасалады, мүмкіндігінше ДНК матрицалық жіптегі бірдей праймерді қолдана отырып. Транскрипцияның басталатын нақты нуклеотидін белгіленген кеңейтілген праймерді маркерлік нуклеотидпен салыстыру арқылы анықтауға болады, олар екеуі де гельдегі бірдей қашықтыққа ие. Праймерлік кеңею РНК транскрипттерін сандық және карталық түрде анықтау үшін нуклеаза қорғаныс әсерін анықтауға (S1 нуклеаза картасы) балама болып табылады. Праймерлік кеңею үшін гибридтеу зонды синтезделген олигонуклеотид болып табылады, ал S1 картасы үшін ДНК фрагментін бөліп алу қажет. Екі әдіс те мРНК қай жерден басталатыны туралы ақпарат береді және нәтижедегі авторадиограммадағы транскрипт жолағының қарқындылығы арқылы транскрипт концентрациясын бағалауға мүмкіндік береді. Алайда, S1 картасынан айырмашылығы, праймерлік кеңею тек мРНК транскриптінің 5' ұшын анықтау үшін қолданылуы мүмкін, себебі анализ үшін қажетті ДНК синтезі кері транскриптазаға негізделген (ол тек 5' → 3' бағытында полимерленеді). Праймерлік кеңею сплайс учаскелеріне әсер етпейді, сондықтан аралық сплайс учаскелері S1 картасына кедеріс келтіретін жағдайларда артықшылықты табады. Соңында, праймерлік кеңею S1 картасынан дәлірек, себебі S1 картасында қолданылатын S1 нуклеаза РНК-ДНК гибридінің ұштарын "қырып тастауға" немесе бір жіпті аймақтарды толыққанды деградацияламауға болады, бұл транскрипттің қысқа немесе ұзын көрінуіне әкеледі.