Кіріспе

Португалиялық футболшы (1908–1931)

Жозе Маноэль Соарес (30 қаңтар 1908 – 24 қазан 1931), Пепе есімімен танымал, португалиялық футболшы. Ұзаққа солмаған карьерасында ол CF Belenenses клубы мен Португалия Ұлттық футбол құрамасында шабуылшы ретінде ойнады және көптеген адамдар оны сол кездегі Португалияның ең үздік ойыншысы деп есептеді. Жасырақта қайтыс болғанына қарамастан, Пепе екі рет Португалия чемпионатында (Taça de Portugal) және үш рет Лиссабон чемпионатында (Campeonato de Lisboa) жеңіс одіс.

Ерте өмір

Жозе Мануэль Соарес Луро, көбінесе "Пепе" деп танылатын, 1908 жылдың 30 қаңтарында Лиссабонның батысындағы Белемде, Embaixador көшесіндегі 17-үйde кедей отбасында дүниеге келді.

Клубтық мансап

18 жасында Пепе 1926 жылғы 28 ақпанда Бенфикаға қарсы Белененсес сапында тұңғыш рет алаңға түсті, 75-ші минутта 4–1 есебімен ұтылып тұрғанда ойынға қосылды. Келесі 13 минутта Белененсес үш гол соғып, есепті 4–4 деп теңестірді. Соңғы минутта Бенфика айып алаңында бұзушылық жасады. Белененсес ойыншыларының ешқайсысы пенальти соққысын орындауға дайын болмағандықтан, жаңағы Пепеге капитан шақырды. Ол мүмкіндікті жіберген жоқ. Белененсес 4–5 есебімен жеңіске жетті, осыдан "белененсестік он бес минут" деген тіркес пайда болды, ол әлі күнге дейін Португалияда қолданылады. Соарес клубтық мансабында барлығы 140 матч өткізді, олардың барлығы ФК Белененсес құрамында. 1929/30 маусымдық Лиссабон чемпионатында Пепе 14 ойынға қатысып, 36 гол соқты (әр ойынға шаққандағы орташа көрсеткіш – 2,57 гол). Оның ішінде Bom Sucesso командасына қарсы 12–1 есебімен жеңіске жеткен матчта 10 гол соққан рекорд бар (бұл рекорд бүгінгі күнге дейін сақталып тұр).

Халықаралық мансап

Пепе 19 жасында 1927 жылғы 16 наурызда Лиссабонда Францияға қарсы өткен жолдастық ойында Португалия құрамасы сапында халықаралық дебютін жасады. Пепе өз құрамасының 4:0 есебімен жеңіске жеткен маткта екі гол соқты. Барлығында ол Португалия ұлттық құрамасы үшін 14 ойын өткізіп, 7 голдың авторы атанды. Пепе сондай-ақ Амстердамда өткен 1928 жылғы Олимпиада ойындарының футбол турнирінде Португалия үшін өнер көрсетті. Португалия Чилиді (4:2) және Югославияны (2:1) жеңіп, бірақ кейіннен ширек финалда Мысырға (1:2) есе жіберді. Мысыр кейін жартылай финалда Аргентинаға, ал қола медаль үшін өткен матчта Италияға ұтылды. Пепе Португалия құрамасы үшін соңғы рет 1930 жылғы 23 ақпанда Портуда Францияға қарсы өткен ойында (2:0) өнер көрсетті.

Өлім

1931 жылдың 23 қазанында Пепе жұмыста құлдырап қалды. Ол Португалияда футбол ойнау көбінесе жалғыз табыс көзі болмаған кезде токар болып жұмыс істеді. Ол қатты іш ауруымен Лиссабондағы Әскери-теңіз ауруханасына жеткізілді және келесі күні қайтыс болды. Ол бар болғаны 23 жаста еді. Пепенің тамақтан улану салдарынан қайтыс болуының нақты себептері әлі күнге дейін анықталған жоқ. Ең көп таралған әңгіме оның өлімінен екі күн бұрын, 22 қазанда тамақ дайындағанда анасының жасаған қателігі туралы айтады. Пепедің анасы оқымағандықтан, хоризо дайындағанда каустикалық соданы тұзбен шатастырып алған. Ертесі күні Пепе жұмысына хоризосы бар сэндвич алып барып, осы улы затты жеп қойған. Қызықтысы, сол тамақты жеген басқа туыстары да ауруханаға түскен, бірақ сақата қалған, ал хоризо жеген мысық қайтыс болды. Пепенің жерлеу рәсімі бүкіл елде аза тұтумен өтті. Жас жұлдыздың қазасына аза тұту үшін 30 мың адам келді, оның өлімі португал спортын дүр сілкіндірді. Португалиядан тыс елдерден де адамдар келді, олардың ішінде футбол тарихындағы ең ұлы қақпашылардың бірі – испан Рикардо Замора да болды.

Мұра

1932 жылы, Пепе қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң, «Белененсе» Лиссабондағы Салесиас стадионында Пепеге ескерткіш қойды. Кейіннен стадионның өзі Пепе құрметіне аталды. 1956 жылы «Белененсе» клубы Лиссабондағы Рестело стадионына көшкенде, Пепеге арналған ескерткіш стадион кіреберісіне орнатылды. Дәстүр бойынша, «Порту» командасы «Белененсес» клубымен матч өткізу үшін келген сайын, ойын басталар алдында мүсіннің алдына гүл шоғын қояды.

Халықаралық мақсаттар

Португалияның есебі бірінші болып тізілген, есеп бағанында Пепе голынан кейінгі есеп көрсетілген. + Пепе авторы болған халықаралық голдар тізімі.
№ Күні Орын Қарсыласы Есеп Нәтиже Жарыс 1. 16 наурыз 1927 жыл Estádio do Lumiar, Лиссабон, Португалия 1–0 4–0 Достық матч 2. 2–0 3. 27 мамыр 1928 жыл Olympic Stadium, Амстердам, Нидерланды 2–2 4–2 1928 жылғы жазғы Олимпиада футбол турнирі. Іріктеу кезеңі 4 3–2 5. 12 қаңтар 1930 жыл Estádio do Lumiar, Лиссабон, Португалия 1–0 1–0 Достық матч 6. 23 ақпан 1930 жыл Campo do Ameal, Порту, Португалия 1–0 2–0 7 2–0