Кіріспе

Мұз түйіршіктері (канад тілінде) немесе "sleet" (американ тілінде) – мұздың кішкентай, қатаң, мөлдір шарларынан тұратын жауын-шашын түрі. Мұз түйіршіктері ақ, мөлдір емес және қырау басқан граупельден ("жұмсақ қар") және жаңбыр мен қардың қоспасынан – лайлы сұйықтықтан немесе жартылай қатты күйден ерекшеленеді. Мұз түйіршіктері жерге немесе басқа қатты беттерге тигенде көбінесе секіреді, ал жағаштар, лобовой стекло және құрғақ жапырақтар сияқты заттарға тигенде сұйық жаңбырдың салқындау дыбысына қарағанда жоғарырақ дыбыс шығарады. Мұз түйіршіктері мұздаған жаңбырмен араласпаса, әдетте басқа қатты массаларға айналмайды. Мұз түйіршіктерінің METAR коды PL (1998 жылдың қараша айына дейін PE).

Терминология

Америка Құрама Штаттарында мұз түйіршіктерін "sleet" деп атайды, бұл термин АҚШ Ұлттық ауа райы қызметінің ресми атауы болып табылады. Дегенмен, Канаданы қоса алғанда, көптеген Ұлт Достастығы елдерінде "sleet" термині жаңбыр мен қардың қоспасын білдіреді. Осы себепті, Environment Canada "sleet" терминін пайдаланбайды, оның орнына "мұз түйіршіктері" немесе "сулы қар" терминдерін қолданады.

Құрылу

Мұз түйіршіктері жер бетінен жоғарыдағы және төмендегі мұзды ауаның арасында, нөл градустан жоғары ауа қабаты орналасқан кезде пайда болады. Бұл жылы қабатқа түскен қардың ішінара немесе толық еруіне себеп болады (француз тіліндегі "neige fondue" термині, сөзбе-сөз "еріген қар" дегенді білдіреді, осы себепті). Олар төмендегі мұзды қабатқа қайтадан түскенде мұз түйіршіктеріне айналады. Дегенмен, егер жылы қабаттың астындағы мұзды қабат тым жұқа болса, жауын-шашын жерге жеткенше қайтадан қатып үлкермейді, сондықтан мұз жаңбырға айналып, жер бетінде қатып жатады. Жер бетінде жылы қабатты көрсететін температура профилі қыс мезгілінде жылы фронттың алдында кездесуі мүмкін, бірақ кейде суық фронт өткен соң да, ал жиі тұрақтанған фронттармен де байланысты болады.

Әсерлер

Әлемнің көп бөлігінде мұз түйіршіктері қысқа ғана уақытқа пайда болады және маңызды, көлденең келтіретін мөлшерде жиналмайды. Дегенмен, АҚШ-тың шығысында және Канаданың оңтүстік-шығысында, Мексика шығанағынан солтүстікке қарай ағып келетін жылы ауа, күшті синоптикалық масштабтағы дауыл жүйесінің алдында, жүздеген шақырымға созылған жер бетіндегі суық, тығыз ауаны ұзақ уақыт бойы басып тастауы мүмкін. Осы аймақтарда 2–5 см (0.8–2.0 дюйм) мұз түйіршіктерінің жиналуы сирек емес. Мұз түйіршіктерінің көп жиналуының әсері қар жиналуына ұқсас. Бірақ бір маңызды айырмашылық – бірдей көлемдегі қарға қарағанда, тең көлемдегі мұз түйіршіктері әлдеқайда ауыр болғандықтан, оларды тазалау қиынырақ. Сонымен қатар, мұз түйіршіктерінің көлемі, жаңа қардың бірдей көлемімен салыстырғанда, беттік ауданы аз болғандықтан еруіне көбірек уақыт керек.