Кіріспе

Игуаналар түрі

Лау жолақты игуанасы (Brachylophus fasciatus) – Фиджи архипелагының шығыс бөлігіндегі Лау аралдарына ендемік ағаш өсімдігінде тіршілік ететін игуаналар түрі. Бұл Жаңа әлемнен тыс жерде кездесетін сирек игуаналардың бірі және Игуаналар тұқымдасының географиялық жағынан ең оқшауланған өкілдерінің бірі. Осы игуаналардың саны соңғы ғасырда мекендеу ортасының жойылғандығы және одан да маңыздысы, мангуст пен үй мысықтарының аралдарға әкелінуі салдарынан азайып келеді. Brachylophus деген туыс аты екі грек сөзінен шыққан: brachys (βραχύς) – «қысқа» және lophos (λόφος) – «тізгін» немесе «қауырсын», бұл түрдің арқасындағы қысқа тікенді тізгіндерін көрсетеді. fasciatus деген түрлік аты латын тілінен алынған, «жолақты» деген мағынаны білдіреді. Бұл түр B. bulabula, B. gau және B. vitiensis түрлерімен жақын туыс. Brachylophus туысының Америкадан Тынық мұхиты арқылы батысқа қарай ағыспен келген ата-бабаларынан тарағаны болжанады, олардың ең жақын туыстары сол жерде қоныстанған. Сондай-ақ, олардың (қазір жойылған) Ескі әлем игуанидтерінің кең таралған ұрпағынан шыққандығы және Палеогенде Жаңа әлемдегі туыстарынан бөлініп кеткендігі де айтылады. Дегенмен, Фиджи мен Тонгадан басқа жерлерде осы туыстың басқа өкілдері табылмаған.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Лау жолақты игуанасы Фиджидегі Лау аралдарына ендемик. Оның соңғы кездегі таралған аймағы солтүстіктегі Вануа Балавудан оңтүстіктегі Фулага мен Огеаға дейін, кем дегенде он бір аралды қамтиды. Бұрын Мосе және Онатада кездесетіні хабарланған, және бұл түр бір кезде Лау аралдарының барлық бөлігінде болуы мүмкін. Фиджи жолақты игуаналары мұрыннан құйрық ұшына дейін өлшенгенде белгілі бір ұзындыққа жетеді және дене салмағы шамамен 7 кг-ға дейін жетеді. Игуаналар өз жолақтарын күшейту үшін жасыл түсін тереңдетеді, сондай-ақ басын шайқап, ашық аузымен шабуылдап, басқаларын қорқытады. Фиджи жолақты игуанасы жұмыртқа туады және 160–170 күнге созылатын ұзақ инкубация кезеңіне ие. Әйелдер үштен алтыға дейін жұмыртқадан тұратын ұяны қорғайды, бұл игуанидтер үшін ерекше жағдай. Балапандар жаңбыр маусымында жұмыртқадан шығып, ылғалды жапырақтарды тілдерімен сіңіріп, су алады.

Фольклорлық

Фиджиліктер игуананы "вокай" деп атайды, бірақ кейбір тайпалар оны "саумури" деп атайды. Екі тайпа игуананы өздерінің тотемі санайды, сондықтан оның атын әйелдердің қатысуында айтуға рұқсат етілмейді, әйтпесе кінәлі адамды таяқпен ұруы мүмкін. Дегенмен, фиджиліктердің көпшілігі игуананың қорқынышты мінез-құлқынан қорқады. Олар қауіп көргенде игуана қара түске енеді, аузын ашып, шабуылдаушыларға шабуылдайды.

Қауіптер

Бұл игуанаға ең үлкен қауіп – өрттер, дауылдар, ауыл шаруашылығының дамуы және жабайы ешкілердің бәсекелестігі салдарынан орта тұру ортасының жойылуы. Екінші қауіп – игуаналар мен олардың жұмыртқаларын жейтін кеміргіштер, мангусттар және мысықтар сияқты жаңадан келген жыртқыштар. Сонымен қатар, игуана тағам ретінде де, заңсыз экзотикалық жануарлар саудасы үшін де аң аулауға ұшыраған.

Тұтқындық

Фиджи үкіметі 1982 жылдан бері Фиджидегі жолақты игуаналардың зоопарктағы барлық популяциясы заңсыз жолмен алынған немесе контрабандалық жануарлардан тараған деп санайды: «Америка зоопарктеріндегі шамамен 50–100 жолақты игуананың көп бөлігі Фиджи үкіметінің біліміне немесе келісіміне алынбаған». Сан-Диего зоопаркындағы Фиджи жолақты игуаналарын өсіру әлемдегі Фиджи жолақты игуаналарының ең сәтті өсіру орталығы ретінде тіркелген.