Кіріспе

Бағдарламалық жасақтаудағы қабілетсіздік моделі (CIMM) – қабілет жетілу моделіне (CMM) қарама-қарсы қойылатын пародиялық аббревиатура, оны жасауға жасалған жартылай маңызды әрекет. Қабілет жетілу моделі – ұйымның қабілетін бағалайтын бес деңгейлі шкала, 1-деңгейдегі кездейсоқ процестерден бастап 5-деңгейдегі толыққанды анықталған, басқарылатын және оңтайландырылған процестерге дейін. Ұйымның өз міндеттерін уақытында және бюджет шегінде орындау мүмкіндігі CMM деңгейі жоғарылаған сайын артады деп есептеледі. "Қабілетсіздік моделі" ұйымдар CMM 1-деңгейінен төмен деңгейлерге де ие болатынын және олардың онда болатынын көрсетеді. АҚШ Әуе күштерінің технология институтындағы аспирантура жобасының бөлігі ретінде капитан Том Шорш USAF CIMM анықтамасын ұсынады. Ол Энтони Финкельштейннің ACM мақаласын шабыт көзі ретінде көрсетеді. Мақалада жұмыс істемейтін ұйымдарда туындайтын жағдайлар сипатталған. Мұндай жағдайлар бағдарламалық жасақтаманы әзірлейтін барлық ұйымдарда жиі кездеседі, яғни олар нақты жобаларды басқару сипаттамалары болып табылады, себебі олар тіпті жақсы CMM деңгейіне ие ұйымдарда да кездесуі мүмкін. Кик Пайни түпнұсқа авторларды сілтеме жасай отырып, кейіннен модельді біршама сатирикалық нұсқаға бейімдеді, бұл олардың тәжірибесіне өте сәйкес келетінін сезінген көптеген жақтастарды тартты.

деңгейлері

Финкельштейн 0 (ақымақ), -1 (ессіз) және -2 (санасыз) деңгейлерін анықтады. Шорш атауларын өзгертіп, -3 деңгейін қосты. Пайнидің құрылымы түпнұсқаға жақын, ол қабілетсіз, бөгет қоюшы, қарсыластық және психоздық терминдерін пайдаланады.

0: Есірткілік

Ұйым инженерлік процестерді енгізуге қатысты көп сөз айтады, көбінесе артық шу көтеріп, бірақ қажетті күш-жігерді салатын ниеті жоқ. CMM 1-деңгейі жұмыстың аяқталуында табысқа жететінін болжайды, ал CIMM 0-деңгейі ұйымдары көбінесе ешқандай өнім шығармайды немесе тұрақты тәртіптерден бас тартып, жеделдетілген жобаларға көшеді.

−1: Қатты әсер ету

Процестер, олардың тиімсіздігі мен сәтсіздігіне қарамастан, қатаң түрде енгізіліп, жұмыстың кедергісін келтіреді. Процестерді сақтау – 1-деңгейлі ұйымдағы сәттіліктің өлшемі. Құнды өнімді жасау – жай ғана кездейсоқтық. Кез келген өнімнің сапасы бағаланбайды, себебі дұрыс процестер орындалса, жоғары сапа кепілдігімен қамтамасыз етіледі деген болжам бар. Бұл CMM рейтингтерін алуға ұмтылған көптеген ұйымдар жеткен ең көп таралған деңгей. Дегенмен, 1-деңгейлі ұйымдар белгіленген процедураларды орындауға берілгендік танытады, бірақ процедуралардың тиімділігін өлшеуге құлшыныс танытпайды, сондықтан жұмыстың негізгі міндетін орындаулары сирек. Бұл мінез-құлық CMMI бағалау процесіне ішкі қабілеттілік. Көптеген мемлекеттік мекемелер CMMI 3 немесе одан жоғары деңгейде SCAMPI бағалауын өткен ұйымдарға ғана белгілі бір сомадан жоғары құнды келісімшарттарды береді, сондықтан басшылық осы тиімді келісімшарттарды жеңіп алу үшін тиімсіздіктерге келісуге дайын болуы мүмкін. Ұйымдарға өнімдерінің құны үшін емес, оларды жасауға жұмсалған сағат саны үшін төленетін мемлекеттік келісімшарт үлгілері CMMI сәйкестігімен байланысты қосымша құнсыз қызметтерді атқарғаны үшін ұйымдарды марапаттайды. Осылайша, CMMI рейтингісі бар мемлекеттік мердігерлер, олардың өндірісіндегі жұмыстың сапасына қарамастан, CMMI рейтингісі жоқ компаниялардан тиімдірек болуы мүмкін.

-2: Қадірсіз

Ұйымның тиімсіздігі нарыққа немесе ірі ұйымға көріне бастады, ал олар бұл жағымсыз пікірлерді қабылдамай немесе жоюға тырысады. Ұйымның жағдайын жақсы көрсету үшін өлшемдер бұрмаланады. Іс-қимылдың өлшемдері (күшіктерді түзету, кодтың жазылған жолдары, жұмыс істелген сағаттар) өнімділіктің өлшемдерімен (аяқталған функциялардың пайызы, тесттердің сәтті болу деңгейі) алмастырылады. Техникалық талаптар мен кестелердегі өзгерістер ұйымның "шапшаңдығының" дәлелі ретінде көрсетіледі. "Ең жақсы процестер" бойынша сертификаттар ұйымның оңтайлы жұмыс істеп жатқанының куәлігі ретінде ұсынылады; нашар нәтижелер ұйымның бақылауынан тыс жағдайларға байланысты деп айтылады. Таңдалған процестер көбінесе танылған әдістердің қажетті бөліктерін жоққа шығарады немесе қысқартады (мысалы, "6 апталық Six Sigma" немесе "Lean CMM"), олар икемді және жақсы да, жаман да тәжірибені қамтуы мүмкін. Ұйым тиімсіз процестерге бейімделіп, ұйымдасқандықсыздықтың артуына себеп болатын кері байланыс циклына түседі.

-3: Басымдықты төмендету

Бәсекелес ұйымдардың күш-жігерін әлсірету және саботаж жасау үшін, әсіресе CMM 2-ші деңгей және одан жоғары деңгейдегі процестерді табысты жүзеге асырып жатқан ұйымдардың жұмысын кедергілеуге тырысады. Мұндай әрекеттерге тапшы ресурстар үшін бәсекелесу, осы ресурстарды тиімдірек бөлімдер мен ұйымдардан тартып алу кіруі мүмкін.