Кіріспе
Неміс туған ғалым, гуманист және теолог Иоганн Гейнлин, әртүрліше Heynlein, Henelyn, Henlin, Hélin, Hemlin, Hegelin, Steinlin деп жазылған; сондай-ақ Жан à Lapide, Жан Ла Пьер (Лапиер, де ла Пьер), Йоханнес Лапидей, Йоханнес Лапидан, Йоханнес де Лапидей (шамамен 1425 – 12 наурыз 1496) – 1470 жылы Францияда (Париж) алғашқы баспахананы енгізген неміс туған ғалым, гуманист және теолог.
Johann Heynlin, variously spelled Heynlein, Henelyn, Henlin, Hélin, Hemlin, Hegelin, Steinlin; and translated as Jean à Lapide, Jean La Pierre (Lapierre, de la Pierre), Johannes Lapideus, Johannes Lapidanus, Johannes de Lapide (c. 1425 – 12 March 1496) was a German born scholar, humanist and theologian, who introduced the first printing press in France (Paris) in 1470.
Ерте өмір және білім
Баден-Вюртембергтің Пфорцхаймға жақын жердегі Штайн қаласында туған Хайнлин шваб тегінен болуы мүмкін. (Неміс тілінде "тас" дегенді білдіретін Штайн атынан оның латыншаланған тегі Лапидеус немесе Лапиде, ал галликалық тегі Ла Пьер шыққан.) Ол 1448-1452 жылдары Лейпцигте Аристотель туралы оқыды. 1453 жылы ол Лёвен университетіне түсті, содан кейін философия мен теологияны оқу үшін Парижге кетті.
Академиялық мансап
1464 жылы Гейнлин Базель университетіне барып, онда философиядан дәріс оқыды. Универсалдардың мәніне қатысты ескі дау әлі толыққанды шешілмеген еді, ал Базель университетінде номинализм басымдық құрды. Осыған байланысты және мекеме ішіндегі бейбітшілікті сақтау мақсатында, Гейнлиннің факультетке қабылдануы аса күшті қарсылықсыз өтті. Факультет мүшесі болған соң, ол оны барлық номиналистік тенденциялардан тазартуға үміттенеді, және оның күтігі ақталады. 1465 жылы ол өнер факультетінің деканы болды, және осы лауазымда университет жарғыларын қайта қарап, оқу бағдарламасын тұрақтандырды. 1466 жылы ол Парижге оралып, теология ғылымының докторы дәрежесін алды, 1469 жылы университет ректоры болып сайланды және Сорбоннада теология профессоры болды.
Хайнлин баспаханасы
Гейнлиннің ең маңызды жетістігі – Парижде алғашқы баспахананы құру. Гейнлин Гиллом Фишемен (1433 ж. шамамен 1480 ж.) тығыз жұмыс істеді, ол да Сорбоннадағы профессор еді және шетелден келген: Савойядағы Ле-Пти-Борнанд-ле-Глиерден. Гейнлин 1469 жылдың соңында немесе 1470 жылдың басында осы баспахананы Сорбонна ғимаратына орнату үшін швейцариялық жұмысшыларды әкелді: Ульрих Геринг (немесе Геринх немесе Герних) (1445–1510), Михаил Фрибургер және Мартин Кранц (немесе Кранц). Ульрих Геринг Аргау кантонындағы Мюнстерден, Фрибургер Колмардан, ал Кранц Мюнстерден немесе Страсбургтен келген болуы мүмкін. Гейнлин олардың кәсіптеріне, әсіресе шіркеу әкелерінің еңбектерін басып шығаруға құнды қаржылық көмек көрсетті. 1475 жылы король Людовик XI үш жұмысшыға да натурализация куәлігін берді. Олардың осы баспаханадан шыққан алғашқы жарияланымдары және Францияда басылған алғашқы кітабы – XV ғасырдың грамматигі Гаспаринус де Бергамоның (Гаспарино Барцицца) хаттарының жинағы болды. Epistolae Gasparini Pergamensis (1470) студенттерге көркем және әдемі латын тілінде жазу үшін үлгі болуы тиіс еді. Олардың екінші жұмысы Саллюстийдің аудармасы (1470–1471), үшіншісі Бессарионның сөздері (1471), ал төртіншісі Фишенің 1471 жылы жарық көрген «Риторикасы» болды. 1470–1472 жылдары олар басып шығарған еңбектердің саны отызға жуық. 1472 жылдың соңында немесе 1473 жылдың басында Гейнлин мен Фише Сорбоннадан шығып, Сен-Жак көшесіне қоныстанды. Олардың екі шәкірті Пьер де Кайзер (Петрус Цезарь) және Жан Столл сол уақытта және сол көшеде Soufflet Vert белгісімен өздерінің бәсекелес баспаханасын құрды.
Басқа қызмет түрлері
Неміс гуманисті Иоганн Реухлин Париждегі Гейнлинге қосылды, кейіннен 1474 жылы оны Базель университетіне студент ретінде қабылдады. Ол Базельдегі бірнеше шіркеулерде, мысалы, Сент-Леонхард, Сент-Петр немесе Муттенц әйелдер монастырының шіркеулерінде уағыз айтты. Швейцария мен Чарльз Батыл арасындағы Грансон және Морат шайқастары кезінде Гейнлин Базельде ғана емес, сонымен қатар Бернде де уағыз айтты, онда 1480 жылы оған Минстердің діни қызметкері болуы ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. 1478 жылы ол жаңадан құрылған Тюбинген университетінде теологиядан сабақ беруге шақырылды. Соңынан ол Маргаретентал монастыріна көшіп, өмірінің соңғы жылдарын дұға мен әдеби жұмыстарға арнады. Ол баспагер Иоганн Амербахтың көршісі болды, сондай-ақ Амербахтың шеберханасында редактор және түзеуші ретінде ынтымақтасып жұмыс істеді, кітаптарды оқырмандар үшін қолжетімді ету үшін мазмұндамалар, кітап тараулары және басқа да көмекші құралдарды енгізді. Оның достары оның құрметіне ескерткіш орнатуды жоспарлады, бірақ ол қайтыс болған монастырьдің әкімі бұған рұқсат бермеді. Ол Себастьян Брантпен жақын байланыста болды. Оның 200 томдық кітапханасын монастырьға сыйлап, қазір Базель университетінің кітапханасында сақталады.
Шығармалары
Гаспарини Пергамскийдің хаттар жинағы, 1470 жыл. Мэффреттің «Уақыт және қасиеттер туралы уағыздар» еңбегінде табылған, 1488 жылғы Әулие Марияның ұғымы туралы уағыздарға қатысты ескерту. Миссалардың тойлануына кедергі келтіретін мәселелерді шешу, 1492 жыл. Порфирий мен Аристотельдің логикалық өнер кітабы, Ж. жасаған түсіндірмелермен (Аристотельдің, Гилберт де ла Порренің және Порфирийдің еңбектеріне түсініктемелер), 1495 жыл.