Изабелла Стюарт Гарднер: Американдық өнер меценаты және коллекционері
Isabella Stewart Gardner
Изабелла Стюарт Гарднер (1840-1924) – американдық өнер меценаты, коллекционер және Гарднер мұражайының негізін қалаушы. Өнер және әдебиетке қолдау көрсетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка өнерінің меценаты (1840–1924)
American patron of the arts (1840–1924)
Изабелла Стюарт Гарднер (14 сәуір, 1840 – 17 шілде, 1924) – американдық өнер жинаушы, қайырымдастықшы және өнерді қолдаушы. Ол Бостон қаласында Изабелла Стюарт Гарднер мұражайын құрды. Гарднердің бойында белсенді зияткерлік күш, саяхаттауға құштарлық және, ең бастысы, ақшасы болды. Ол сол заманғы көрнекті суретшілер мен жазушылардың досы болды, олардың ішінде Джон Сингер Сарджент, Джеймс Макнейл Уистлер, Деннис Миллер Банкер, Андерс Зорн, Генри Джеймс, Додж Макнайт, Окакура Какудзо және Фрэнсис Марион Кроуфорд есімдері бар. Гарднер өзінің талғампаздығы мен ерекше мінез-құлқымен сол кездегі ақпарат құралдарына көп материал берді. Бостондық қоғамдық беттер оны түрлі есімдермен атады, соның ішінде "Бель", "Донна Изабелла", "Бостондық Изабелла" және "Миссис Джек". 1912 жылғы концертте ("О, сендер Ред Сокс" деп жазылған ақ лента тағып, күтпеген жерден пайда болған) оның көрінуі сол кезде "нағыз паника тудырды" деп хабарланды және бүгінгі күнге дейін Бостонда оның ең әйгілі ерекшеліктерінің бірі болып саналады.
Isabella Stewart Gardner (April 14, 1840 – July 17, 1924) was an American art collector, philanthropist, and patron of the arts. She founded the Isabella Stewart Gardner Museum in Boston. Gardner possessed an energetic intellectual curiosity, a love of travel, and, most importantly, money. She was a friend of noted artists and writers of the day, including John Singer Sargent, James McNeill Whistler, Dennis Miller Bunker, Anders Zorn, Henry James, Dodge MacKnight, Okakura Kakuzō and Francis Marion Crawford. Gardner created much fodder for the gossip columns of the day with her reputation for stylish tastes and unconventional behavior. The Boston society pages called her by many names, including "Belle", "Donna Isabella", "Isabella of Boston", and "Mrs. Jack". Her surprising appearance at a 1912 concert (at what was then a very formal Boston Symphony Orchestra) wearing a white headband emblazoned with "Oh, you Red Sox" was reported at the time to have "almost caused a panic", and still remains in Boston one of the most talked about of her eccentricities.
Өмірбаян
Изабелла Стюарт 1840 жылдың 14 сәуірінде Нью-Йорк қаласында бай зығыр саудагері Дэвид Стюарт пен Аделия Стюарттың (құрметті есімі Смит) қызы болып дүниеге келді. Ол Манхэттенде өсті. Бес жасынан он бес жасқа дейін ол қыздарға арналған жақын академияда оқыды, онда ол өнер, музыка және би, сондай-ақ француз және итальян тілдерін үйренді. Грейс шіркеуіне қатысу оны діни өнермен, музыкамен және рәсімдермен таныстырды. 16 жасында ол отбасымен бірге Парижге көшті, онда американдық қыздар мектебінде оқыды; оның сыныптастарының арасында Бостонның бай Гарднер отбасының мүшелері болды. 1857 жылы ол Италияға апарылды және Миланда Жан Джакомо Полди Пеццолидің тарихи дәуірлерді еске түсіретін бөлмелерде орналасқан Ренессанс өнерінің жинағын көрді. Ол сол кезде, егер оған ақша мұра болып қалса, адамдар келіп, тамашалай алатын ұқсас үйге ие болғысы келетінін айтты. 1858 жылы ол Нью-Йоркке оралды. Оралғаннан кейін көп ұзамай бұрынғы сыныптасы Джулия Гарднер оны Бостонға шақырды, онда ол Джулияның ағасы Джон Лоуэлл "Джек" Гарднермен танысты. Ол Джон Л. және Катарина Э. (Пибоди) Гарднердің ұлы және Бостонның ең ізделіссіз күйеулердің бірі болды. Олар 1860 жылдың 10 сәуірінде Грейс шіркеуінде үйленді, содан кейін Изабелланың әкесі оларға Бостон қаласындағы 152 Бикон көшесінде берген үйде тұрды. Олар Джек өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Джек пен Изабелланың 1863 жылдың 18 маусымында туған бір ұлы болды; ол 1865 жылдың 15 наурызында пневмониядан қайтыс болды. Бір жылдан кейін Изабелла түсік тастады және оған енді бала туа алмайтыны айтылды. Оның жақын досы мен қарындасы да сол кезде қайтыс болды. Гарднер қатты депрессияға түсіп, қоғамнан шеттенді. Дәрігерлердің кеңесі бойынша, ол Джекпен 1867 жылы Еуропаға сапар шекті. Изабелланың денсаулығы нашар болғандықтан, оны таспамен кемеге көтеруге тура келді. Жұбайлар бір жылға жуық Скандинавия мен Ресейге сапар шекті, бірақ көп уақытын Парижде өткізді. Сапар Изабелланың денсаулығына жағымды әсер етіп, оның өмірінде маңызды өзгеріс болды. Осы сапарда ол саяхаттары туралы альбомдар жасауды әдетке айналдырды. Ол оралғаннан кейін сәнді, көңілді әлеуметтік тұлға ретінде танымал болды. Гарднерлердің жинағындағы ең алғашқы туындылар, әсіресе, Еуропаға саяхаттары кезінде жиналған. 1891 жылы ол әкесінен 1,75 миллион доллар мұрагерлік алғаннан кейін еуропалық көркем өнерге көбірек назар аудара бастады. Оның алғашқы сатып алуларының бірі - Вермеердің «Концерт» картинасы (шамамен 1664 жыл), 1892 жылы Париж аукцион үйінен сатып алынған. Ол сондай-ақ Мысыр, Түркия және Қиыр Шығыс сияқты басқа да елдерден жинады. Гарднерлер 1890 жылдардың соңында белсенді түрде жинауға кірісіп, негізінен суреттер мен мүсіндерден, сондай-ақ гобелендер, фотосуреттер, күміс, керамика және қолжазбалар, есіктер, боялған шыны және мансардалар сияқты сәулеттік элементтерден тұратын әлемдік деңгейдегі жинақты құрды. 20 ғасырдың басында Изабелла досы және Бостон сәулетшісі Эдмунд Марч Уилрайтпен бірге Гарвард алаңында орналасқан «Лампун сарайы» деп те аталатын Гарвард Лампун ғимараты үшін ақша жинау үшін саяхатқа шықты. Изабелла көп жылдар бойы жинаған көптеген өнер туындыларын сарайға сыйға тартты. Бұл жинақтың құндылығы Лампунның құпиялылығына байланысты белгісіз. Оның жинағындағы жетпіске жуық өнер туындылары сарапшы Бернард Беренсонның көмегімен сатып алынды. Ол бәсекелес коллекционерлердің арасында Бостонның Көркем өнер мұражайына бірқатар жұмыстар ұсынған Эдвард Перри Уоррен де болды. Гарднер жинағында Еуропаның ең маңызды суретшілерінің туындылары бар, мысалы, Боттичеллидің «Періштесі бар Мадонна және бала», Тицианның «Еуропаның зорлауы», Фра Анжеликоның «Бейбіт қыздың ұйықтауы мен көтерілуі» және Диего Веласкестің «Испания королі Филипп IV». Ол өзінің кейбір жинақтарын жеке сатып алды, бірақ көбінесе әйелдердің өнер жинауға қатысуы сирек болғандықтан, оның атынан сатып алу үшін бизнес-серіктесі сияқты ер адамдардан көмек сұрады. Стюарт Гарднердің ең сүйікті шетелдік бағыты Италияның Венеция қаласы еді. Гарднерлер Венецияда американдық және ағылшын экспатрианттары үшін маңызды өнер орталығы болған Палаццо Барбарода тұрақты түрде тұрып, әуесқой суретші және бұрынғы бостондық Ральф Кертиспен бірге Венецияның өнер қазыналарын аралады. Венецияда Гарднер өнер және антиквариаттарды сатып алды, операға қатысты және экспатриант суретшілер мен жазушылармен тамақтанды.
Isabella Stewart was born in New York City on April 14, 1840, the daughter of wealthy linen merchant David Stewart and Adelia Stewart (née Smith). She grew up in Manhattan. From age five to fifteen she attended a nearby academy for girls where she studied art, music, and dance, as well as French and Italian. Attendance at Grace Church exposed her to religious art, music and ritual. At age 16, she and her family moved to Paris where she was enrolled in a school for American girls; her classmates included members of the wealthy Gardner family of Boston. In 1857 she was taken to Italy and in Milan saw Gian Giacomo Poldi Pezzoli's collection of Renaissance art arranged in rooms designed to recall historical eras. She said at the time that if she were ever to inherit some money, she would have a similar house for people to visit and enjoy. She returned to New York in 1858. Shortly after returning, her former classmate Julia Gardner invited her to Boston, where she met Julia's brother John Lowell "Jack" Gardner. Three years her senior, he was the son of John L. and Catharine E. (Peabody) Gardner, and one of Boston's most eligible bachelors. They married in Grace Church on April 10, 1860, and then lived in a house that Isabella's father gave them, at 152 Beacon Street in Boston. They resided there for the rest of Jack's life. Jack and Isabella had one son, born on June 18, 1863; he died from pneumonia on March 15, 1865. A year later Isabella suffered a miscarriage and was told she could not bear any more children. Her close friend and sister in law died about the same time. Gardner became extremely depressed and withdrew from society. On the advice of doctors, she and Jack traveled to Europe in 1867. Isabella was so ill that she had to be taken aboard the ship on a stretcher. The couple spent almost a year traveling, visiting Scandinavia and Russia but spending most of their time in Paris. The trip had the desired effect on Isabella's health and became a turning point in her life. It was on this trip that she began her lifelong habit of keeping scrapbooks of her travels. Upon her return, she began to establish her reputation as a fashionable, high spirited socialite. The earliest works in the Gardners' collection were accumulated during their trips to Europe especially. In 1891, she started to focus on European fine art after inheriting $1.75 million from her father. One of her first acquisitions was The Concert by Vermeer (c. 1664), purchased at a Paris auction house in 1892. She also collected from other places abroad such as Egypt, Turkey, and the Far East. The Gardners began to collect in earnest in the late 1890s, rapidly building a world class collection primarily of paintings and sculpture, but also tapestries, photographs, silver, ceramics and manuscripts, and architectural elements such as doors, stained glass, and mantelpieces. In the early years of the 20th century, Isabella traveled with friend and Boston architect Edmund March Wheelwright to collect for the Harvard Lampoon Building, also called "Lampoon Castle", a faux Flemish castle in Harvard Square. Isabella donated many pieces of art to the castle over her years of collecting. The value of this collection is uncertain, due to the secret nature of the Lampoon. Nearly seventy works of art in her collection were acquired with the help of connoisseur Bernard Berenson. Among the collectors with whom she competed was Edward Perry Warren, who supplied a number of works to the Museum of Fine Arts, Boston. The Gardner collection includes works by some of Europe's most important artists, such as Botticelli's Madonna and Child with an Angel, Titian's Rape of Europa, Fra Angelico's Dormition and Assumption of the Virgin, and Diego Velázquez's King Philip IV of Spain. She purchased some of her collection on her own, but often asked for male colleagues, such as her business partner, to purchase on her behalf as it was uncommon for women to participate in art collecting. Stewart Gardner's favorite foreign destination was Venice, Italy. The Gardners regularly stayed at the Palazzo Barbaro, a major artistic center for a circle of American and English expatriates in Venice, and visited Venice's artistic treasures with amateur artist and former Bostonian Ralph Curtis. While in Venice, Gardner bought art and antiques, attended the opera and dined with expatriate artists and writers.
Мұражай құру
1896 жылы Изабелла мен Джек Гарднер Бостонның Бэк-Бэйдегі Бикон көшесіндегі үйлері, бір рет кеңейтілгенімен, Боттичелли, Вермеер және Рембрандт сияқты суретшілердің туындыларымен толы, өсіп келе жатқан өнер коллекциясын сақтауға жеткіліксіз екенін түсінді. 1898 жылы Джек күтпеген жерден қайтыс болғаннан кейін, Изабелла олардың ортақ арманы – қазыналарына мұражай салуды іске асырды. Ол Бостонның батпақты Фенвей аймағында мұражай үшін жер сатып алып, Венецияның Ренессанс сарайлары үлгісінде мұражай салу үшін сәулетші Уиллард Т. Сирсті шақырды. Гарднер жобаның барлық кезеңіне қатысты, сондықтан Сирс өзі Гарднердің жобасын іске асыратын конструкторлық инженер ғана екенін әжуалайтын. Ғимарат толығымен әйнек жамылғысы бар бақшалы ауламен қоршалған, мұндай үлгі Америкада тұңғыш рет қолданылды. Гарднер екінші және үшінші қабаттарды көрме залдары ретінде жоспарлаған. Бастапқыда ғимараттың бір жағында бірінші және екінші қабаттарды алып жатқан үлкен музыкалық зал болған, бірақ Гарднер кейіннен залды бөліп, бірінші қабатта Джон Сингер Сардженттің «El Jaleo» атты ірі картинасын, ал екінші қабатта гобелендерді көрсету үшін орын жасады. Ғимарат дайын болғаннан кейін Гарднер коллекциясын жеке талғамына сәйкес орнатуға бір жыл уақыт жұмсады. Әртүрлі дәуірлер мен мәдениеттерден алынған суреттер, мүсіндер, тоқымалар мен жиһаздардың эклектикалық композициясы ең бай, күрделі және ерекше әңгіме құрайды. Тициан залында Тицианның шедевр туындысы «Еуропаның зорлауы» (1561–1562) Шарль Фредерик Уорттың дизайнымен жасалған Стюарт Гарднердің көйлегінен қиылған ақшыл жасыл жібек матасының үстіне ілінген. Коллекцияда осындай қызықты оқиғалар, жекелеген суреттер мен жаңалықтар көптеп кездеседі. Мұражай 1903 жылдың 1 қаңтарында ресми түрде ашылды, осы оқиғаға арналған салтанатты шарада Бостон симфониялық оркестрінің орындаушылары концерт берді, ал мәзірде шампан мен пончиктер болды. Бірнеше айдан кейін мұражай есігін көпшілікке ашты, онда ежелгі Египеттен бастап Матисске дейінгі суреттер, сызбалар, жиһаздар және басқа да көптеген заттар қойылды.
By 1896, Isabella and Jack Gardner recognized that their house on Beacon Street in Boston's Back Bay, although enlarged once, was not sufficient to house their growing collection of art, including works by Botticelli, Vermeer, and Rembrandt. After Jack's sudden death in 1898, Isabella realized their shared dream of building a museum for their treasures. She purchased land for the museum in the marshy Fenway area of Boston, and hired architect Willard T. Sears to build a museum modeled on the Renaissance palaces of Venice. Gardner was deeply involved in every aspect of the design, though, leading Sears to quip that he was merely the structural engineer making Gardner's design possible. The building completely surrounds a glass covered garden courtyard, the first of its kind in America. Gardner intended the second and third floors to be galleries. A large music room originally spanned the first and second floors on one side of the building, but Gardner later split the room to make space to display a large John Singer Sargent painting called El Jaleo on the first floor and tapestries on the second floor. After the building was ready, Gardner spent a year carefully installing her collection according to her personal aesthetic. The eclectic gallery installations, paintings, sculpture, textiles, and furniture from different periods and cultures combine to create a rich, complex and unique narrative. In the Titian Room, Titian's masterpiece The Rape of Europa (1561–1562) hangs above a piece of pale green silk, which had been cut from one of Stewart Gardner's gowns designed by Charles Frederick Worth. Throughout the collection, similar stories, intimate portrayals, and discoveries abound. The museum privately opened on January 1, 1903, with a grand opening celebration featuring a performance by members of the Boston Symphony Orchestra and a menu that included champagne and doughnuts. It opened to the public months later with a variety of paintings, drawings, furniture and other objects dating from ancient Egypt to Matisse.
Ауру және өлім
1919 жылы Стюарт Гарднер инсульт алғаш рет ауырып, бес жылдан кейін, 1924 жылдың 17 шілдесінде 84 жасында өз мұражайының төртінші қабатындағы тұрғын бөлмесінде қайтыс болды. Ол Уотертаун және Кембридж қалалары арасында орналасқан Маунт-Оберн зиратындағы Гарднер отбасының мазарында күйеуі мен ұлының қасында жерленген.
In 1919, Stewart Gardner suffered the first of a series of strokes and died five years later, on July 17, 1924, at the age of 84 in her living quarters on the fourth floor of her Museum. She is buried in the Gardner family tomb at Mount Auburn Cemetery located in Watertown and Cambridge, between her husband and her son.
Мұра
Гарднер қайтыс болғаннан кейін төртінші қабат мұражай директорының алпыс жылдан астам уақыт бойы тұрғын үйі ретінде қызмет етті. Гарднер тірі күнінде өзі төртінші қабатты жеке резиденциясы ретінде пайдаланған. Энн Хоули директор болғанда, онда тұрмауға шешім қабылдады. Энн қызметке кіріскеннен кейін алты ай өткен соң, мұражай тоналанды. Соңғы кезде ол мұражай кеңселері ретінде пайдалануға берілді. Әулеттік англо-католик болған ол, өсиетімен Қасиетті Иоанн Евангелист қоғамын (Коули әкелері) музейдегі шіркеуде оның жанының тыныштығы үшін жыл сайынғы Естелік реквием миссасын өткізуді өтінді. Бұл міндет қазір әр жыл сайын оның туған күніне орай орындалады және Қасиетті Иоанн Евангелист қоғамы мен Адвент шіркеуі арасында кезектеседі. Стюарт Гарднер көптеген суретшілердің, жазушылардың және музыканттардың ықпалды демеушісі болды. Шебер саяхатшы және көреген коллекционер болған ол, американдық қоғамдық және мәдени өмірдегі жетекші тұлға еді. Бостондықтар оны "Арт жағалаудың патшайымы" деп атады. Оның бұрынғы үйінің орны (1904 жылы бұзылған) Бостон әйелдерінің мұра жолындағы тоқтау орны болып табылады. Ол Вашингтон штатындағы Гарднер тауы мен Изабелла қырқасының атына ие.
After Gardner's death, the fourth floor served as residence for the museum's director for over sixty years. While alive, Gardner herself would use the fourth floor for her residence. When Anne Hawley became director, she decided not to live there. Six months after Anne took office, the museum was robbed. More recently, it has been converted for use as museum offices. A devout Anglo Catholic, she requested in her will that the Society of St John the Evangelist (Cowley Fathers) celebrate an annual Memorial Requiem Mass for the repose of her soul in the museum chapel. This duty is now performed each year on her birthday and alternates between the Society of St John the Evangelist and the Church of the Advent. Stewart Gardner was an intimate patroness of many artists, writers, and musicians. An accomplished traveler and shrewd collector, she was a leading figure in American social and cultural life. In Boston they called her the "Queen of the Back Bay". The site of her former home (demolished in 1904) is a stop on the Boston Women's Heritage Trail. She is the namesake of Gardner Mountain and Isabella Ridge in Washington state.