Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдік түрі
Species of flowering plant
Rhodomyrtus tomentosa, сондай-ақ қызыл мүрте, – Myrtaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік. Ол Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияға, яғни Үндістаннан бастап Оңтүстік Қытай, Гонконг, Тайвань және Филиппинге дейін, сондай-ақ Малайзия мен Сулавесиге дейін таралған. Жағалауларда, табиғи ормандарда, өзендер мен көлдердің жағалау аймақтарында, ылғалды және сулы ормандарда, батпақтардың шеттерінде, теңіз деңгейінен 2400 метрге дейін биіктікте өседі.
Rhodomyrtus tomentosa also known as rose myrtle, is a flowering plant in the family Myrtaceae, native to southern and southeastern Asia, from India, east to southern China, Hong Kong, Taiwan and the Philippines, and south to Malaysia and Sulawesi. It grows in coasts, natural forest, riparian zones, wetlands, moist and wet forests, bog margins, from sea level up to 2400 m elevation.
Сипаттама
Rhodomyrtus tomentosa - биіктігі 4 метрге дейін жететін мәңгі жасыл бұта. Жапырақтары қарама-қарсы орналасқан, былғары тәрізді, 5–7 см ұзындықта, 2–3,5 см енінде, түбінен үш тамырлы, овалды, ұшы дөңгелек немесе сүйкімді, үстінен жылтыр жасыл, астынан тығыз сұр немесе сирек сары түсті түкпен жабылған, кең жапырақ сағағы және бүтін жиекті. Гүлдері жалғыз немесе 2–3 гүлден тұратын шоғырларға жиналған, диаметрі 2,5–3 см, бес құлпынаи бар, олардың сырт жағы ақ түсті, қызғылт немесе толық қызғылт. Жемісі жеуге жарамды, 10–15 мм ұзындықта, күлгін, дөңгелек, үш немесе төрт ұялы, гүл қабыршақтарымен жабылып, жұмсақ, әр ұяда екі қатарға орналасқан 40–45 тұқым бар; тұқымды жеміс жейтін құстар мен сүтқоректілер таратуға қатысады. Тұқымның өнімділігі және өну қабілеті жоғары. Синонимдері: Myrtus canescens Lour., Myrtus tomentosa Aiton, Rhodomyrtus parviflora Alston және Rhodomyrtus tomentosa (Aiton) Wight. Танымал атаулары: Сейлон таулық қайыңы (ағылшын тілінде), Жұмсақ мирт (ағылшын тілінде, Флоридада), Жұмсақ раушан мирт (ағылшын тілінде, Флоридада), Фейхоа (француз тілінде), Таулық қайың (ағылшын тілінде), Таулық гуава (ағылшын тілінде), Isenberg бұтасы (ағылшын тілінде, Гавайда), Myrte groseille (француз тілінде), Kemunting (Малайзияда), Gangrenzi (қытай тілінде) және Раушан мирт (ағылшын тілінде, Флоридада).
Rhodomyrtus tomentosa is an evergreen shrub growing up to 4 m (12 feet) tall. The leaves are opposite, leathery, 5–7 cm long and 2–3.5 cm broad, three veined from the base, oval, obtuse to sharp pointed at the tip, glossy green above, densely grey or rarely yellowish hairy beneath, with a wide petiole and an entire margin. The flowers are solitary or in clusters of two or three, 2.5–3 cm diameter, with five petals which are tinged white on the outside with purplish pink or all pink. The fruit is edible, 10–15 mm long, purple, round, three or four celled, capped with persistent calyx lobes, soft, with 40 45 seeds in a double row in each cell; seed dispersal is by frugivorous birds and mammals. Seed production and germination rates are high. Synonyms include Myrtus canescens Lour., Myrtus tomentosa Aiton, Rhodomyrtus parviflora Alston, and Rhodomyrtus tomentosa (Aiton) Wight. Common names include Ceylon hill gooseberry (English), Downy myrtle (English Florida), Downy rose myrtle (English Florida), Feijoa (French), Hill gooseberry (English), Hill guava (English), Isenberg bush (English Hawaii), Myrte groseille (French), Kemunting (Malaysia), Gangrenzi (China) and Rose myrtle (English Florida).
Өсіру және пайдалану
Гималайда өрттен сақтау үшін қолданылатын, отты баяулататын перспективті түр болып табылады. Тропикалық және субтропикалық аймақтардағы бақшаларда оның көптеген гүлдері мен тәтті, жеуге жарамды жемістері үшін танымал декоративтік өсімдік ретінде өсіріледі. Ол өртке бейімделген, яғни өрттен кейін жақсы өрбуге қабілетті. Бұл түр Флоридадағы жергілікті қарағайлы ормандардың төменгі қабатын басып алады, тығыз монокультуралық бұталар құрайды, бұл жергілікті флора мен фаунаны тығыздық пен бәсекелестік арқылы ығыстырып шығарады. Басқыншылық еткен аймақтардың табиғи өрт режимдерін өзгертуге әлеуеті бар. Нәтижесінде 8 ұпай жиналып, "Гавайиде және Тынық мұхиттың басқа да аралдарында түрдің биологиясы мен мінез-құлқын сипаттайтын жарияланған дереккөздерге негізделген жоғары WRA көрсеткіші бойынша маңызды экологиялық немесе экономикалық зиян келтіруі мүмкін" деген ұсыным берілді. Кешенді басқаруда көшеттерді қолмен жоюға болады. Ересек бұталарды бензопиламен немесе жиналмалы арамен кесуге болады, ал түбірлерін коммерциялық гербицидпен өңдеуге болады. Ол 1920 жылдары Флорида мен Гавайиге әкелінді (Degener, 1963 in Langeland and Burks, 1999). Флоридада ол қазір 17 округке тарады (Табиғи ресурстар орталығы, 2003). Гавайиде 1950 жылдары Кауаи және Хилода өтпес бұталар құрады (Hosaka and Thistle, 1954 in Langeland and Burks, 1999). Қазіргі уақытта Гавайи штатының зиянды арамшөптер тізіміне енгізілген (Meyer, 1998 in PIER, 2003). Осы түрдің экологиясын сипаттау және тиімді бақылау әдістерін анықтау үшін 1998–2000 жылдары Флорида университетінде зерттеулер жүргізілді. Бұл Француз Полинезиясының Раиатеа аралында да маңызды мәселе болып табылады (Meyer, 1998 in PIER, 2003).
It has shown promise as a fire retardant species for use in fire breaks in the Himalayas. It is a popular ornamental plant in gardens in tropical and subtropical areas, grown for its abundant flowers and sweet, edible fruit. It is fire adapted, meaning it is able to resprout prolifically after fire. This species invades the understory of native pinelands in Florida, forming dense monoculture thickets that displace native flora and fauna through overcrowding and competition. Has the potential to alter the natural fire regimes of invaded areas. The result is a score of 8 and a recommendation of "Likely to cause significant ecological or economic harm in Hawaii and on other Pacific Islands as determined by a high WRA score, which is based on published sources describing species biology and behavior in Hawaii and/or other parts of the world." In integrated management, seedlings can be removed manually. Mature shrubs may be felled using a chainsaw or brush cutter, and the stumps treated with a commercial herbicide. It was introduced to Florida and Hawaii in about 1920 (Degener, 1963 in Langeland and Burks, 1999). In Florida it has now spread to 17 counties (Center for Natural Resources, 2003). On Hawaii it was forming impenetrable thickets on Kauai and Hilo by the 1950s (Hosaka and Thistle, 1954 in Langeland and Burks, 1999). It is currently on the State of Hawaii noxious weed list (Meyer, 1998 in PIER, 2003). Research was conducted at the University of Florida 1998–2000 to describe the ecology and determine effective control methods for this species. It is also a serious problem on Raiatea, French Polynesia (Meyer, 1998 in PIER, 2003).