Кіріспе
Фицталан алаңы – Англияның Оңтүстік Йоркширдегі Шеффилд қаласының орталығында орналасқан муниципалдық алаң. Бүгінгі күнгі алаң қала орталығының ең қыжылдаған аймақтарының бірі болып табылады, көліктер мен жаяу жүргіншілер үнемі осы аумақтан өтеді. Мұнда Шеффилд супертрамвай аялдамасы және такси тұрағы бар. Қаланың бұл бөлігі орта ғасырдан бері базар ауданы болып келген, ал қазіргі алаң 1786 жылдан 1930 жылға дейін осы жерде тұрған Фицталан базар залының атын алған. Фицталан әулеті – Норфолк герцогтары Говард әулетінің кіші тармағы және сол кездегі жергілікті ірі жер иелері болған. 2017 жылы Шеффилд қалалық кеңесі алаңды қайта жаңарту жоспарларын жариялады.
Fitzalan Square is a municipal square situated in the city centre of Sheffield in South Yorkshire, England. The present day square is one of the busiest areas of the city centre, with traffic and pedestrians continually moving through the area. It has a Sheffield Supertram stop and a taxi rank. This area of the city had been the market quarter since the medieval era and the modern square takes its name from the Fitzalan Market Hall, which stood near the site from 1786 to 1930. The Fitzalans were a lesser branch of the Howard family, Dukes of Norfolk and the major local landowners at that time. In 2017, Sheffield City Council announced plans to renovate the square.
Орналасқан жері
Аянт қала орталығында, Хай-стриттің шығыс жағынан оңтүстікке қарай орналасқан. Ол тікбұрышты пішінде, Флэт-стрит және Хеймаркет көшелері Хай-стритпен оңтүстіктен және солтүстіктен қиылысып қалыптасады. Коммерциялық көше және Бейкерс Хилл алаңнан шығысқа қарай бұрылады. Норфолк көшесі бұрын алаңның оңтүстік-батыс бұрышында Флэт-стритпен қиылысқан, бірақ 1968 жылы Арундел қақпасы салынғанда алаңнан бөлініп қалды.
Тарих
Фицлан алаңы 1881 жылы Маркет көшесі мен оның ғимараттары бұзылғанда құрылды; алғашқы алаңда айтарлықтай такси тұрағы және сағат болды. Бірақ, 1913 жылы король Эдуард VII-нің қола мүсініне орын ашу үшін бұл бұзылып, орнына Альфред Друри (1857–1944) жасаған мүсін қойылды. Норфолк герцогы оны 1913 жылғы 27 қазанда ашты және ол бүгінге дейін тұр. Шеффилдтің Бас пошта кеңсесі шамамен тоқсан жыл бойы осы алаңда орналасқан. 1910 жылы Флэт-стриттегі 1897 жылғы пошта ғимаратына қосымша салынған, ол 1999 жылы жабылып, Бас пошта кеңсесі Ангел-стриттегі «Co-op» дүкенінің жаңа ғимаратына көшірілді. ІІ санаттағы Пошта ғимараты 2006 жылдың басында құрылыс үшін сатылғанға дейін ұзақ уақыт бойы сатылымда болды. Алаңның батыс жағында ІІ санаттағы Ақ ғимарат орналасқан. 1908 жылы Гиббс және Флоктон салған, оның фасады Альфред пен Уильям Тори жасаған Шеффилд металл өнеркәсібінің ою-өрнектерімен әсемделген фаянспен қапталған. Фаянс сол кезде Шеффилдтің көптеген ғимараттарын қараңғылатқан күйеге қарсы тұру үшін қолданылған. Алғашқы алаңда 1911 жылдың ақпан айында есігін ашқан «Электра» кинотеатры да болды. 1945 жылы «Жаңалықтар» театры, ал 1962 жылы «Классик» кинотеатры болып өзгерді. 1982 жылы жабылып, 1984 жылы өрт сөндірілгенге дейін ғимарат өртеніп кетті. Қазір бұл жерде ойын-сауық орталығы орналасқан. Кинотеатрдың жанында «Белл» қонақ үйі орналасқан, қазір ол сыйлық дүкені болып жұмыс істейді. Тағы бір қонақ үй, «Солпан» қонақ үйі, Норфолк көшесі алаңға кіретін бұрышта тұрды. Ол 1960 жылдардың соңында жабылды, кейін «Halfords» дүкенінің филиалы, содан кейін қайырымдылық дүкені болды. Шеффилдтегі танымал «Wigfalls» компаниясы да көп жыл бойы алаңда дүкен ашқан, қазір ол тікелей ставкалар жасау орталығы. Дегенмен, Фицлан алаңындағы ең танымал ғимарат – «Марплз» ғимараты.
Марплдар трагедиясы
Аянттың бұрышында орналасқан ғимарат 1870 жылы алғаш рет қонақ үй ретінде пайдаланылды; Джон Марплз 1886 жылы оның иесі болды және мекемені «Лондон Март» деп атады, бірақ жергілікті тұрғындар оны әрқашан «Марплз» деп білді. 1940 жылдың 12 желтоқсанындағы бейсенбі күні түнде 280 неміс бомбалаушысы Шеффилдке шабуыл жасады, бұл оқиға «Шеффилд бомбалауы» ретінде танылды. Олардың мақсаты қаланың шығыс бөлігіндегі қару-жарақ өндіретін болат зауыттары болған, алайда навигациялық қателік қала орталығын басты нысанаға айналдырды. Жануарлық бомбалар үлкен үрей тудырды, көптеген адамдар жеті қабатты ғимараттың берік жертөлелерінде қауіпті сезініп паналады. Сағат 23:44-те Марплз ғимараты бомбадан тікелей соққы алды, ол ғимараттың ішінде жарылып, жертөлелердің үстінде детонацияланды, нәтижесінде шамамен 70 адам қаза тауып, ғимарат 5 метрлік қиратылған үйіндіге айналды. Келесі күні үйіндінің астынан 7 адам тірі қалпында қазылып шықты, себебі жертөле төбесінің шағын бөлігі керемет түрде соққыға төтеп берген еді. Марплз орны 1959 жылға дейін бос тұрды, содан кейін сыра қайнату компаниясы Джон Смит бұл жерде «Марплз» деп аталатын жаңа паб ашты. Паб 2002 жылы жабылды және 2008 жылға дейін Hein Gericke мотоцикл киімдері мен аксессуарлары дүкеніне иелік етті. Содан кейін ғимарат бірнеше жыл бойы бос тұрды, бірақ 2012 жылдан бері Marples ғимаратын әділ ақша несиелеу және ломбардтық компаниясы Cash Shop пайдаланады.
Қазіргі күн
Фицлан алаңы 2003 жылдың жазында жаңарып, көркейтілді. Эдуард VII ескерткіші тазартылып, қауырсындардан қорғалды, ал түнде жарық беру үшін шамдар қосылды. Жаңа құмтас плитка төселді, болаттан жасалған орындықтар орнатылды, ағаштар күтімге келтіріліп, көше шамдары жақсартылды. Әділ несие беру және ломбард компаниясынан басқа, алаңда ойын-сауық орталығы, сыйлық дүкені, сондай-ақ Betfred, Coral және Ladbrokes желілеріне қарасты үш букмекерлік кеңселер, бірнеше сақтандыру компаниялары және шағын газет-журнал дүкені орналасқан. Алаңның ішкі жағында @Marples аталған жылдам тамақ сататын шатырша және кішкентай полиция бекеті де бар. 2016 жылдың қаңтар айында Шеффилд өнер институты (Шеффилд Халлам университетінің өнер және дизайн факультеті) 20 жылға жалға алғаннан кейін толықтай жаңартылған бас пошта ғимаратына көшірілді. Онда графикалық дизайн, бейнелеу өнері, сәндеу және өнім дизайны бойынша оқу жүргізіледі. Алаңның орталық бөлігін одан әрі жаңарту және жақсарту жоспарлануда, соның ішінде бір жағын көлік қозғалысына жабу мүмкіндігі де қарастырылып жатыр.
Шеффилд супертрамбының аялдамасы
Фицзалан Сквер/Пондс Фордж – Шеффилдтегі «Супертрамвай» трамвай желісінің орталық станциясы, «Пондс Фордж» халықаралық спорт орталығына қызмет етеді. Бұл станция жүйедегі барлық төрт бағыттың бойынан өтетін үш станцияның бірі.