Америкадағы алғашқы университеттер тарихы

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы университет

Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы университет мәртебесіне бірнеше АҚШ университеті таластасады. Филиппин әлі Америка Құрама Штаттарының аумағы болған кезде, 1611 жылы құрылған Санто-Томас университеті американдық тудың астындағы ең көне университет деп есептелді. Қазіргі уақытта Америка Құрама Штаттарында мекемені университет немесе колледж деп санауға не қажеттігін анықтайтын ресми ұлттық анықтама жоқ. Штат деңгейінде әртүрлі ресми анықтамалар қолданылады және университет туралы жалпы түсінік уақыт өте келе өзгеріп келеді. 1911 жылғы «Британ энциклопедиясы» АҚШ университеттерінің қалай пайда болғанын былай сипаттайды:
«Америка Құрама Штаттарында университет деген сөз ең әртүрлі сипаттағы мекемелерге қолданылып келді, және тек 1880 жылдан бастап ғана колледждік және университеттік білімді ажыратуға күш салынып келеді, бірақ бұл күш әлі де толыққанды нәтиже берген жоқ. Гарвард, Уильям және Мэри, және Йель университеттері Оксфорд пен Кембридж университеттерін құрайтын ағылшын колледждерінің үлгісімен ұйымдастырылды. Гарвард пен Йель түлектері осы британдық дәстүрлерді басқа жерлерге таратып, Нью-Йорк, Нью-Джерси, Пенсильвания, Нью-Гэмпшир және Род-Айленд штаттарында осыған ұқсас колледждер пайда болды. 19 ғасыр бойы осы орталықтардың маңында немесе жанында бір немесе бірнеше кәсіби мектептер ашылды, соның салдарынан университет сөзі орталық мектеп немесе колледжбен байланысты мектептер тобын атау үшін қолданылатын болды. Мысалы, Гарвард – ең толыққанды университет, он жеті бөлімшеден тұрады, ал Йель де шамамен сондай санда бөлімшеге ие. Колумбия мен Пенсильвания университеттерінің де ауқымы осыған ұқсас. 19 ғасырдың соңында Йель, Колумбия, Принстон және Браун университеттері өздерінің кеңейгенін мойындап, колледж атауларын университеттерге ресми түрде өзгертті. Бұл мәселені одан әрі күрделендіретін нәрсе – көптеген институттар құрылған кезде Америка Құрама Штаттары тәуелсіз мемлекет ретінде болмаған. Сонымен қатар, институттардың сабақтастығы мәселесі кез келген мекеменің нақты «жасын» анықтауды кейде қиындатады. Сонымен қатар, алғашқы университет мәртебесін даулауды Америка Құрама Штаттарындағы ең көне мемлекеттік университет мәртебесін даулаумен шатастыруға болмайды. Бұл атаққа Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университеті (алғашқы жұмыс істеген), Джорджия университеті (алғашқы жарғыланған) және Уильям және Мэри колледжі (бастапқыда жеке) таластасады.

The first university in the United States is a status asserted by more than one U. S. university. When the Philippines was still a United States territory, the University of Santo Tomas, which was established in 1611, was considered the oldest university under the American flag. Presently in the United States, there is no official nationwide definition of what entitles an institution to be considered a university versus a college while differing official definitions are used at the state level, and the common understanding of university has evolved over time. The 1911 Encyclopædia Britannica describes the gradual emergence of U. S. universities as follows:
In the United States the word university has been applied to institutions of the most diverse character, and it is only since 1880 or thereabouts that an effort has been seriously made to distinguish between collegiate and university instruction; nor has that effort yet completely succeeded. Harvard, William and Mary, and Yale . were organized . on the plans of the English colleges which constitute the universities of Oxford and Cambridge. Graduates of Harvard and Yale carried these British traditions to other places, and similar colleges grew up in New York, New Jersey, Pennsylvania, New Hampshire and Rhode Island Around or near these nuclei, during the course of the 19th century, one or more professional schools were frequently attached, and so the word university was naturally applied to a group of schools associated more or less closely with a central school or college. Harvard, for example, most comprehensive of all, has seventeen distinct departments, and Yale has almost as many. Columbia and Penn have a similar scope. In the latter part of the 19th century Yale, Columbia, Princeton and Brown, in recognition of their enlargement, formally changed their titles from colleges to universities. The issue is further confused by the fact that at time of founding of many of the institutions in question, the United States did not exist as a sovereign nation. Moreover, questions of institutional continuity sometimes make it difficult to determine the true "age" of any institution. Furthermore, contesting of the status of first university should not be confused with the contesting of the status of oldest public university in the United States, which is a title claimed by the University of North Carolina at Chapel Hill (first operating), University of Georgia (first chartered), and the College of William & Mary (initially private).

Институционалдық жас

Гарвард университеті өзін "Америка Құрама Штаттарындағы ең көне жоғары оқу орны" деп атайды және бұл таласқа ешкім дау айтпайды. Гарвардтың нағыз құрылған жылы қай жылы деп есептеу керектігіне қатысты пікірталас болуы мүмкін. Гарвард ең ерте дегенде 1636 жылды көрсетеді, ол жылы Массачусетс штатының Бас ассамблеясы бір жыл ішінде "мектеп немесе колледж" ашу үшін қор құру туралы шешім қабылдады, ал 1637 жылы Массачусетс шығанағының колониясы Гарвардқа жарғы берді. Дегенмен, Гарвард 1650 жылдан бері "Гарвард колледжінің президенті және стипендиаттары" деген бір корпорацияның басшылығымен жұмыс істейді; осылайша, оның он жетінші ғасырдың ортасынан басталатын үздіксіз институционалдық тарихы бар. Пенсильвания университеті Америкадағы алғашқы университет екенін мәлімдейді, бұл тұжырым бірінші колледжден өзгеше: "Англо-американдық үлгіде колледж – бұл анықтама бойынша бір академиялық салаға маманданған факультет. Бұл көбінесе өнер және ғылым (көбінесе «либералды өнер» деп аталады), бірақ сондай-ақ кәсіби білім салалары да болуы мүмкін: құқық, медицина, теология және т.б. Ал университет – керісінше, бір институттың басшылығымен бірнеше факультеттің бірігіп жұмыс істеуі. Америкадағы алғашқы медициналық мектептің (1765 ж., Колумбия екінші орын алды) құрылуымен Пенн Американың алғашқы университетіне айналды". Гарвардтың талабын мойындап, бірақ: "Гарвард бірінші болып ашылған болуы мүмкін, бірақ Уильям мен Мэридің жоспары бұрыннан жасалған еді. 1619 жылғы W&M-нің бастапқы жоспарлары Хенрикода кампус салуды көздеген". Бұл Вирджиния компаниясы Вирджиния штатының Ричмонд қаласының жанында құрған Хенрикополис колледжіне немесе Хенрико университетіне қатысты. Америкадағы алғашқы университет атағына қатысты, ол өз веб-сайтында "1781 жылы құқық, медицина және өнер факультеттерін біріктіру арқылы Уильям мен Мэри Американың алғашқы нағыз университетіне айналды" деп мәлімдейді. Веб-сайттың басқа бөлімінде "Біз – елдегі университетке айналған алғашқы колледж, себебі бізде заң мектебі болды (1779)" деп де айтылады.

Harvard University calls itself "the oldest institution of higher learning in the United States" and this claim is rarely challenged. It is possible to disagree what year should be taken as Harvard's real founding date. Harvard uses the earliest possible one, 1636, the year in which the Massachusetts General Court resolved to establish a fund in a year's time for a "School or College" to be started, which occurred in 1637 when the Massachusetts Bay Colony issued Harvard a charter. However, Harvard has operated since 1650 under the same corporation, the "President and Fellows of Harvard College"; as such, it has an unbroken institutional history dating back to the mid seventeenth century. The University of Pennsylvania claims to be the first university in America, drawing a distinction between this and the first college: "In the Anglo American model, a college, by definition, is a faculty whose subject specialization is in a single academic field. This is usually arts and sciences (often referred to as 'liberal arts'), but may also be one of the professions: law, medicine, theology, etc. A university, by contrast, is the co existence, under a single institutional umbrella, of more than one faculty. With the founding of the first medical school in America (in 1765; Columbia was second), Penn became America's first university." acknowledging Harvard's claim but adding that: "Harvard may have opened first, but William & Mary was already planned. Original 1619 plans for W&M called for a campus at Henrico." This refers to the College of Henricopolis or University of Henrico established by the Virginia Company near Richmond, Virginia. With respect to the title of first university in America, it makes the claim on its website that "in 1781, by uniting the faculties of law, medicine, and the arts, William & Mary became America's first true university." Elsewhere on the website, it also claims to be the "First institution of higher education to have a law school, which made us the first college in the country to become a university (1779)".

Пенсильвания университеті

Пенсильвания университеті (а) 1779 жылы Пенсильвания штатының заң шығарушы органы Филадельфияда "Университет" орнатқан және (б) 1785 жылы "Пенсильвания штатының университеті" деп аталатын заң қабылдады деп мәлімдейді. Пенн "Пенн университеті" аталмас бұрын "Жоғары оқу орнының" басқа американдық институты "Университет" деп аталмаған" деп мәлімдейді. Жаңадан құрылған университет Бенджамин Франклин құрған Филадельфия колледжін жалғастыруға арналған, ол 1753 жылы құрылған академиямен бірге 1755 жылы жарғыланған. Алайда, 1779 жылы Пенсильвания заң шығарушы органы Филадельфия колледжінің проректоры Уильям Смит пен ағымдағы қорды лоялисттік көзқарастас деп күдіктенді. Сондықтан олар университет үшін жаңа кеңес құрып, ескі колледж мен академияны өздеріне қаратуға көшті. Смит пен колледждің сенімділері наразылық білдіргеннен кейін, заң шығарушы орган 1789 жылы колледждің 1753 және 1755 жылғы жарғыларын қайта жаңартты, колледж ғимараттарына қайта ие болды, ал университет Философиялық қоғам үйіне көшті. Бұл жағдай екі жылға созылды. 1791 жылы штат жаңа конституцияны қабылдағаннан кейін, Филадельфия колледжі мен Пенсильвания штатының университеті біріктіріліп, Пенсильвания университеті құрылды. Вирджинияның сол кездегі губернаторы және Визитерлер кеңесінің мүшесі Томас Джефферсон басшылығымен Уильям мен Мэри университетке айналды. Грамматика және дінтану мектептері жабылды, анатомия және медицина кафедрасы, сондай-ақ алғашқы американдық құқық және полиция кафедралары мен заманауи тілдер кафедралары ашылды. Осы кезде АҚШ-та алғашқы болып сайлау жүйесі енгізілді. (Тарихи себептерге байланысты Уильям мен Мэри колледжі, Дартмут колледжі және Бостон колледжі сияқты, ресми атауында "университет" емес, "колледж" сөзін қолдануды жалғастыруда.) 2020 жылы Уильям мен Мэри заң профессоры Томас МакСвини екі студентімен бірге Уильям мен Мэри заң журналында мақала жариялады. Онда университеттің 1693 жылғы корольдік жарғысының латын мәтінінде институт studium generale деп аталғаны, ал ағылшын мәтінінде салыстырмалы түрде маңызсыз "жалпы білім беру орны" деп аударылғаны көрсетілді. Олар институтты орта ғасырларда университеттерді білдіретін техникалық термин болған studium generale ретінде құру арқылы Уильям мен Мэриге 1693 жылғы жарғыда университет мәртебесі берілгенін айтады. Юрген Хербст 1982 жылы осы фразаны атап көрсетті: "Жарғыда латынша studium generale термині толыққанды университет ретінде даму мүмкіндігін білдіреді". Эдвард Эгглестон 1900 жылы былай деп атап өтті: "[Жарғының ағылшын мәтіні] Харвелл, Блэр және Клинтонның Вирджиния тарихымен бірге басылған, ал Конгресс кітапханасындағы соңғысының көшірмесінде белгілі бір сыншының түсіндірмелері бар, ол жарғының ағылшын нұсқасының латын түпнұсқасынан шамалы айырмашылықтарын көрсетеді. 'Studium generale' фразасының мәні Уильям мен Мэридің ежелгі жарғысынан көшіргендер үшін толыққанды түсініксіз болған".

The University of Pennsylvania claims that the (a) 1779 charter from the Pennsylvania state legislature, establishing the "University" in Philadelphia and (b) passing of a 1785 law naming the "University of the State of Pennsylvania" allows Penn to assert that "No other American institution of higher learning was named "University " before Penn was so named." The newly–designated university was intended to continue the College of Philadelphia, established by Benjamin Franklin and chartered in 1755 alongside an academy chartered in 1753. However, the Pennsylvania legislature in 1779 suspected the provost of the College of Philadelphia, William Smith, and the existing board of trustees of loyalist sympathies. They therefore created a new board for the university, taking over the old college and academy. Following protests by Smith and the trustees of the college, the legislature reinstated the college's 1753 and 1755 charters in 1789 and the college regained possession of its buildings, with the university moving to the Philosophical Society Hall. This arrangement lasted two years before, following the adoption of a new constitution by the state, a new charter in 1791 merged the College of Philadelphia and the University of the State of Pennsylvania, forming the University of Pennsylvania. Under the leadership of Thomas Jefferson, then governor of Virginia and a member of the Board of Visitors, William and Mary became a university. The grammar and divinity schools were discontinued, and a professorship of anatomy and medicine, and the first American chairs of law and police and modern languages were established. The elective system of studies was introduced at this time, the first such program in the United States. (For historical reasons, The College of William & Mary, like Dartmouth College and Boston College, has continued to use "college" rather than "university" in its official name.) In 2020, William and Mary law professor Thomas McSweeney along with two undergraduate students published an article in the William and Mary Law Review pointing out that the Latin text of the university's 1693 royal charter referred to the institution as a studium generale, translated in the English text by the relatively insignificant "place of universal study". They argue that by creating the institution as a studium generale, which was the technical term used for a university in the middle ages, William and Mary was granted the status of a university in its 1693 charter. The same phrase was noted by Jurgen Herbst in 1982, who said: "The charter used the Latin term studium generale to suggest possible growth into a full fledged university". Edward Eggleston in 1900 noted that: "[the English text of the charter] is printed with Harwell, Blair and Clinton's account of Virginia, and the copy of the latter in the Library of Congress is annotated by some critic, who notes slight variations on the sense of the English version of the charter from the Latin original. The phrase 'studium generale' has a sense hardly appreciated by those who copied it from the ancient charter for William and Mary."

Докторлық дәрежелер беру

Егер университет – докторлық дәреже тағайындайтын мекеме деп есептелсе, онда осы өлшемге сәйкес АҚШ-тың ең көне университеті аталысына бірнеше үміткер бар. Даулы мәселелердің бірі – алғашқы докторлық дәреже берілген күнді шешуші фактор деп қарастыру керек пе, әлде докторлық бағдарламаны алғаш ашуға тырысқан күнді маңызды деп санау керек пе.

Гарвард университеті

Гарвард университеті 17 ғасырдан бері құрметті "доктор" атағын табыстап келеді, мысалы, 1692 жылы Инкрейс Мэзерге қасиетті теология докторы атағы берілді (Жаңа әлемдегі алғашқы құрметті атақ).

Пенсильвания университеті

Пенсильвания университеті 1765 жылы Америкадағы алғашқы медицина мектебін ашты, дегенмен бастапқыда докторлық дипломдар берілмеген.

Колумбия университеті

Король колледжі (қазіргі Колумбия университеті) 1767 жылы медициналық факультет ашты, ал 1769 жылы Солтүстік Америка колонияларында медицина докторы дәрежесін табыс еткен алғашқы оқу орны болды, деп мәлімдейді Дәрігерлер мен хирургтар колледжі.

Йель университеті

Йель университеті 1847 жылы Өнер және ғылымдар аспирантурасын құрды, және 1861 жылы АҚШ-та алғашқы PhD дәрежесін берді.

Джорджтаун университеті

Джорджтаун университеті 1820 жылы аспирантура мектебін ашты, ал алғашқы докторлық бағдарлама 1897 жылы енгізілді.