Америкалық эколог және лимнолог Джин Элден Лайкенс туралы
Gene Likens
Жин Элден Лайкенс – американдық эколог, өсімдіктер мен су экожүйелерін зерттеуші. Хьюббард Брук зерттеуінің негізін қалаушы, табиғатты қорғау саясатына әсер еткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық эколог Джин Элден Ликенс (Gene Elden Likens; 6 қаңтар 1935 жылы туған) – американдық лимнолог және эколог. Ол 1963 жылы Хаббард Брук эксперименталды орман қорығында Хаббард Брук экожүйесін зерттеуді ұйымдастырды, ал 1983 жылы Нью-Йорк штатының Миллбрук қаласында Кари экожүйелік зерттеулер институтын құрды. Бұл жұмыстың ғылыми маңызынан бөлек, ол қоғамдық пікірталасқа және мемлекеттік саясатқа, әсіресе АҚШ Конгресінің 1990 жылғы «Таза ауа» заңына енгізген өзгерістеріне ықпал етті. Ликенс 1957 жылы Манчестер университетінде (Солтүстік Манчестер, Индиана штаты) зоология мамандығы бойынша бакалавр, ал 1959 жылы Висконсин университетінде (Мэдисон) зоологиядан магистр дәрежесін алды. Ол 1962 жылы Висконсин университетінде (Мэдисон) «Көлдердегі радиоизотоптардың тасымалы» тақырыбындағы диссертациясын қорғап, зоология ғылымдарының докторы ғылыми атағын алды.
American ecologist
Gene Elden Likens (born January 6, 1935) is an American limnologist and ecologist. He co founded the Hubbard Brook Ecosystem Study at the Hubbard Brook Experimental Forest in 1963, and founded the Cary Institute of Ecosystem Studies in Millbrook, New York in 1983. In addition to its scientific impact, this work has influenced public debate and governmental policy, particularly the United States Congress's Clean Air Act Amendments of 1990. Likens received his B. S. in zoology at Manchester University (North Manchester, Indiana) in 1957, followed by his M. S. in zoology in 1959 from the University of Wisconsin–Madison. He received his Ph. D. in zoology in 1962, also from the University of Wisconsin–Madison, for his thesis on Transport of radioisotopes in lakes.
Дартмут колледжі
Ликенс 1963-1969 жылдары Дартмут колледжінде оқытушы және доцент болып жұмыс істеді, Ванда және Бонни көлдерінің жылулық құрылымын зерттеді.
Likens was an instructor and associate professor at Dartmouth College from 1963 to 1969. examining the thermal structures of Lake Vanda and Lake Bonney.
Хаббард Брук эксперименталды орманы
Ликенс 1963 жылы Ф. Герберт Борман, Роберт С. Пирс және Ной М. Джонсонмен бірге Нью-Гэмпширдің Ақ тауларындағы Хаббард Брук эксперименталды орманшасында Хаббард Брук экожүйесін зерттеу тобын құрды. Зерттеу барысында жаңбырдың қалыптыдан гөрі қышқыл екендігі анықталды, ал топ қышқыл жаңбырды көмірсутекті отындарды қолданудан туындаған күкірт диоксиді сияқты ауаның ластануымен байланыстыратын алғашқы ғылыми зерттеулердің бірін жүргізді. 1988 жылы Хаббард Брук Ұлттық ғылым қорымен бірлесіп, ұзақ мерзімді экологиялық зерттеулер жүргізілетін LTER орталығы болып тағайындалды. 2005 жылы Хаббард Бруктегі зерттеулердің 50 жылдығы тойланды. Ликенс экожүйелердегі заттардың айналысын сипаттайтын биогеохимиялық циклдарды терең зерттеді. Су және құрлықты байланыстыратын жағалау аймақтары жабайы табиғаттың саулығын сақтауда маңызды рөл атқарады. Ликенс орманды кесудің және оның су бассейндері химиясына тигізетін әсері туралы да маңызды зерттеулер жүргізді. Бұл зерттеулер орманды басқару бағдарламаларына, әсіресе АҚШ Орман қызметінің 100 жылдық айналымды қабылдауына елеулі әсер етті. Ликенс және басқа ғалымдар экожүйелік деңгейдегі ұзақ мерзімді эксперименттердің бірнеше маңызды түрлерін жасады. Олардың ішіндегі бірі – қоректік заттардың айналымын зерттеуге арналған шағын су бассейні моделі, онда табиғи шекараланған су бассейніне кіретін және шығатын барлық су мөлшері өлшеніп, су бассейнінің гидрологиялық балансын есептеуге мүмкіндік береді. Ликенстің жұмысы «классикалық» деп есептеледі. 1983 жылдың қаңтар айында ол Корнелл университетінің биологиялық ғылымдар профессоры, Чарльз А. Александр атанды. Корнелл университетінде экология және систематика бөлімінің төрағасы қызметін атқарды. Ғалымдар мен педагогтардан тұратын топтарды басқарумен қатар, Ликенс әр жазда Хаббард Брукте зерттеулерін жалғастырды. Ликенс 25 кітап және 580-нен астам мақала мен кітаптардың тарауларын жариялады. Оның еңбектері 1990 жылғы Таза ауа туралы заңға түзетулер енгізу сияқты мәселелерде АҚШ Конгресіне әсер етті. 2006 жылы ол Америка философиялық қоғамының биологиялық ғылымдар бойынша сайланған мүшесі болды. Ол сондай-ақ Америка ғылымын дамыту қауымдастығының мүшесі. 1993 жылғы Тиллер сыйлығы (Environmental Achievement) және 2001 жылғы Лондонның Биология институтының Хаксли медалін алды. 2003 жылы Ликенс пен доктор Ф. Герберт Борман «жаһандық экологиялық проблемаларды шешуге көмектесетін көрнекті ғылыми зерттеулері» үшін Асахи Гласс қорынан «Көк планета» сыйлығын алды. 2014 жылы ол Лимнология және океанография ғылымдары қауымдастығынан (ASLO) Альфред С. Редфилд өмір бойы жеткен жетістіктері үшін сыйлық алды. Ол халықаралық деңгейде (Universität für Bodenkultur, Вена, 1992; Вагенгенген ауыл шаруашылығы университеті, Нидерланды, 1998) және ұлттық деңгейде (Манчестер колледжі, 1979; Ратгерс университеті, 1985; Плимут мемлекеттік колледжі, Нью-Гэмпшир университетінің жүйесі, 1989; Майами университеті, 1990; Юнион колледжі, 1991; Марист колледжі, 1993; Коннектикут университеті, 2004; Монтклэр мемлекеттік университеті, 2012) құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды.
Likens was co founder in 1963 of a group with F. Herbert Bormann, Robert S. Pierce and Noye M. Johnson working on the Hubbard Brook Ecosystem Study at the Hubbard Brook Experimental Forest in the White Mountains of New Hampshire. The study immediately found that the rain was abnormally acidic, and the group carried out one of the first scientific studies linking acid rain to air pollution such as sulphur dioxide from the use of fossil fuels. In 1988, Hubbard Brook was designated by the National Science Foundation as an LTER, a site for collaborative long term ecological research. In 2005, Hubbard Brook celebrated 50 years of research at the site. Liken has extensively studied biogeochemical cycles describing the flow of matter within ecosystems. Riparian zones linking water and land are particularly important in maintaining the health of wild lands. Liken has also done important work on deforestation and its potential impact on the chemistry of watersheds. This research has had significant impacts on programs for forest management, in particular the United States Forest Service's adoption of a 100–year rotation policy. Likens and others devised a range of highly influential long term experiments on an ecosystemic scale. These include the small watershed model of nutrient cycling, in which all water entering and leaving a naturally bounded watershed is measured, enabling scientists to calculate the hydrologic budget of the watershed. Likens' work is considered "classic", In January 1983 he was named Cornell University's Charles A. Alexander Professor of Biological Sciences. While at Cornell University, he served as chairman of the Section of Ecology and Systematics. In addition to managing teams of scientists and educators, Likens continued his research at Hubbard Brook each summer. Likens has published 25 books and more than 580 papers and book chapters. His work has influenced the United States Congress on issues such as the Clean Air Act Amendments of 1990. He became an elected member in biological sciences of the American Philosophical Society in 2006. He's also a fellow of the American Association for the Advancement of Science. the 1993 Tyler Prize for Environmental Achievement and the 2001 Huxley Medal of the Institute of Biology, London, UK. In 2003, Likens and Dr. F. Herbert Bormann received the Blue Planet Prize from Asahi Glass Foundation, for "outstanding scientific research that helps to solve global environmental problems". In 2014, he received the Alfred C. Redfield Lifetime Achievement Award from the Association for the Sciences of Limnology and Oceanography (ASLO). He has been awarded honorary doctoral degrees internationally (Universität für Bodenkultur, Vienna, 1992; Wageningen Agricultural University, The Netherlands, 1998) as well as nationally (Manchester College, 1979; Rutgers University, 1985; Plymouth State College, University System of New Hampshire, 1989; Miami University, 1990; Union College, 1991; Marist College, 1993; University of Connecticut, 2004; Montclair State University, 2012).
Отбасы
Джин Ликенс және оның әйелі Филис Айрин Крейг Ликенс (1951–2014) Нью-Йорк штатының Клинтон-Корнерс қаласында үш қызы – Хизер, Лесли және Кэти, және бір ұлы Грегори тәрбиеледі. Филис Корнелл университетінде және Экожүйе зерттеулер институтында жұмыс істеді және Хаббард Брук Экожүйелік зерттеуіне маңызды үлес қосты. Оның жеті немересі бар: Сиерра, Максвелл, Сэмюэл, Джозеф, Ноа, Луис және Джейсон.
Gene Likens and his wife Phyllis Irene Craig Likens (1951–2014) of Clinton Corners, New York have three daughters, Heather, Leslie, and Kathy, and a son, Gregory. Phyllis also worked at Cornell University and the Institute of Ecosystem Studies and contributed significantly to the Hubbard Brook Ecosystem Study. He has seven grandchildren, Sierra, Maxwell, Samuel, Joseph, Noah, Louis, and Jason.