Кіріспе

Арбутнот & Co — Мадрас қаласында орналасқан коммерциялық банк. Ол 18 ғасырдың соңында Фрэнсис Латур және компания ретінде құрылған, содан кейін Арбутнот Де Монте және компания болып өзгерді. 1906 жылдың 22 қазанында банк толық құлдырап кетті. 1906 жылдың соңғы тоқсанында Мадрас (қазіргі Ченнаи) қаласын бұрын-соңды болмаған ең ауыр қаржылық дағдарыс шалды. 19 ғасырдағы Мадрастағы үш танымал британдық коммерциялық фирмасының бірі банкротқа ұшырады. Біреуі сатылым арқылы қайта құтқарылды. Ал үшіншісін меценат ақшалай көмек көрсету арқылы құтқарып қалды. Толық құлдыраған агенттік үйі — Арбутнот & Co, ол үшеуінің ең сенімдісі саналды. Парри (қазіргі EID Parry) бұл фирмалардың ең ертесі болуы мүмкін, ал Бинни және компанияның негізін қалаушылар Мадраспен ең ұзақ байланысқа ие болған, бірақ 1810 жылы құрылған Арбутнот & Co 19 ғасырда қаланың ең күшті коммерциялық ұйымы болды. Ол құлдырағанда мыңдаған адамдар жинаған ақшасын жоғалтты және британдық банктердің жақсы атына нұқсан келді. Арбутнот & Co банкротқа ұшыраған кезде екі серіктесі болды: сэр Джордж Гоф Арбутнот және Дж. М. Янг, ол фирманың басқаруында дауыс беру құқығы жоқ жалақылы серіктес еді. Арбутнот & Co, P Macfadyen & Co компаниясын басқаратын Патрик Макфадьенмен келісім шарт жасады, ол Арбутноттың Лондон филиалы болып табылды. Макфадьен спекуляциялық мәмілелер жасап, осы процесте фирманың көп ақшасын жоғалтты. Құлағанға дейін Арбутнот & Co 11 000-12 000 адамды жұмыспен қамтыды. Ол құлаған кезде 7 000 кредиторы және 1 000 000 фунт стерлингтік міндеттемесі болды. Макфадьеннің 1 000 кредиторы және 400 000 фунт борышы болды. Ағылшын банкроттыққа қатысты сенімді тұлғасы және Мадрастағы ресми иеленуші P Macfadyen & Co (Лондон) мен Арбутнот & Co (Мадрас) активтерін біріктіруге келісті. Екі фирманың 8 000 кредиторы да 1 400 000 фунт стерлингтік талаптарын біріктіріп, біріктірілген активтерді пропорционалды түрде бөлісуге құқылы болды. Макфадьен де, Арбутнот та өздерінің спекуляциялық ойындарына тым оптимистік болды және екі фирма да қызметін тоқтатуға мәжбүр болды. Макфадьен 1906 жылы пойыздың астына секіріп, өзіне қол жұмсады. Арбутнот құлдыраудың нәтижесінде ашылған алаяқтық әрекеттері үшін сотталып, "18 ай қатаң түрмеге" жазаланды. Бұл істегі басты тұлға — В. Кришнасвами Айер, Мадрас қаласындағы заңгер, ол 1907 жылы Үндістан банкін құрған Четиарлар тобын ұйымдастырды.