Кіріспе

Эпилептикалық спазмдар - нәрестелерде, балаларда және ересектерде сирек кездесетін эпилептикалық ауру. Бұл аурудың тағы бір атауы - Уэст синдромы, ол 1841 жылы "Ланцет" журналында жарияланған мақаласында алғаш рет сипаттаған ағылшын дәрігері Уильям Джеймс Уэсттің (1793–1848) құрметіне аталған. Алғашқы жағдайда оның ұлы Джеймс Эдвин Уэст (1840–1860) сипатталған. Оның басқа да атаулары: "жалпыланған флексиялық эпилепсия", "балалар эпилепсиялық энцефалопатиясы", "балалар миоклоникалық энцефалопатиясы", "пышақтай иіліп құлаулар", "массивті миоклония" және "салам қағу спазмдары". "Балалар спазмдары" термині синдромдағы нақты ұстап алу белгісін сипаттау үшін қолданылуы мүмкін, сонымен қатар синдромның өзінің синонимі ретінде де қолданылады. Қазіргі қолданыста Уэст синдромы – балалар спазмдары, патогномоникалық ЭЭГ үлгісі (гипсаритмия деп аталады) және дамудың керілеуінен тұратын үштік, бірақ халықаралық анықтама осы үш элементтің тек екеуін қажет етеді. Синдром жасқа байланысты, әдетте үшінші және он екінші айлар аралығында пайда болады, көбінесе бесінші айда көрінеді. Оның себептері әртүрлі. Синдром көбінесе органикалық ми дисфункциясынан туындайды, оның пайда болуы жүктілік кезеңінде, перинатальды (туған кезде) немесе туғаннан кейін болуы мүмкін.

Белгілері мен симптомдары

Вест синдромы бар нәрестелерде байқалатын эпилепсиялық ұстамалар үш топқа бөлінеді, олар жиынтығында нәрестелік спазмдар деп аталады. Әдетте, ұстама түрлерінің келесі үштігі пайда болады; үш түр де бір уақытта пайда болса да, олар бір-бірінен тәуелсіз де болуы мүмкін: Шағын ұстамалар: Дене немесе дененің бірнеше бөлігінің кенеттен, күшті миоклониялық конвульсиясы, әсіресе аяқтар бүгіледі (мұнда иілгіш бұлшық еттердің конвульсиясы, әдетте, кеңейткіштерге қарағанда ауыррақ болады). Бас иелеу ұстамалары: Жұтқыншақ пен мойын иілгіш бұлшық еттерінің конвульсиясы, оның кезінде жақ көкірекке қарай сілкінеді немесе бас ішке тартылады. Салам немесе пышақша ұстамалары: Бас пен денені жылдам алға иілумен және бір мезгілде қолдарды көтеріп бүктеумен, ал қолдарды көкірек алдында жартылай жинап, немесе шашыратып тастаумен болатын иілгіш спазм. Егер осы қимыл баяулатылып көрсетілсе, ол мұсылмандық сәлемдесу рәсіміне (Салам) ұқсас болар еді, содан осы ұстама түрі осы атты алған.

Даун синдромы

Вест синдромы Даун синдромы бар нәрестелердің 1%-5%-ында кездеседі. Даун синдромымен байланысты хромосомалық аномалиялары жоқ балаларда эпилепсияның осы түрін емдеу салыстырмалы түрде қиын. Дегенмен, Даун синдромы бар балаларда бұл синдром көбінесе жеңілдеп өтеді және балалар дәрі-дәрмектерге жақсырақ жауап береді. 2003 жылы неміс Даун синдромы ақпараттық орталығы, әдетте ауыр болатын эпилепсияның мұндай жағдайларда көбінесе салыстырмалы түрде қаутарсыз болатынын атап өтті. Даун синдромы бар балалардың ЭЭГ көрсеткіштері көбінесе симметриялы болады және сирек аномалиялар табылса, олар аз болады. Барлық балалар дәрі-дәрмектердің көмегімен толыққанды ұстамалардан құтыла бермейді, бірақ Даун синдромы бар балалар 21-ші хромосомада қосымша генетикалық материалға ие емес балаларға қарағанда Леннокс-Гасто синдромы немесе эпилепсияның басқа түрлеріне шалдығу ықтималдығы төмен. Даун синдромы бар балаларды емдеудің неліктен оңай болатыны белгісіз. Егер Даун синдромы бар баланың ұстамаларын бақылау қиын болса, оның аутизм спектрінің бұзылысы бар-жоғын тексеру қажет.

Криптогендік

Тікелей себебі анықталмаған, бірақ баланың басқа неврологиялық бұзылысы бар жағдайда, бұл криптогендік Вест синдромы деп аталады. Криптогендік топ көбінесе идиопатиялық деп есептеледі, бірақ оны "криптогендік" деп атау да жиі кездеседі. Кейде бір отбасыда бірнеше балаға Вест синдромы дамиды. Мұндай жағдайларда да ол криптогендік деп аталады, онда генетикалық және кейде тұқым қуалайтын факторлар ықпал етеді. Вест синдромының ұл балаларда бірнеше буын қатарынан пайда болатын жағдайлары белгілі, бұл Х хромосомасы арқылы берілетін тұқым қуалаушылықпен байланысты.

Генетикалық

Бірнеше гендегі мутациялар Вест синдромымен байланысты. Оларға Aristaless-тің үйлесімді гомеобокс (ARX) және циклинге тәуелді киназа 5-ке ұқсас (CDKL5) гендері жатады. Әсіресе, ARX гені кем дегенде кейбір Х-хромосомаға байланысты жағдайлардың себебі болып көрінеді. KCNT1 генінің варианттары сирек жағдайларда Вест синдромын тудыруы мүмкін.

Диагностика

ЭЭГ арқылы диагноз қоюға болады. Эпилепсиялық спазмдар кезінде ЭЭГ ерекше гипсарритмия үлгілерін көрсетеді. "Infantile Spasms: Act Now" еңбегінде айтылғандай, диагнозды 7 күннен асып кеткенде өмір бойына даму кемістіктерінің қаупі артады. Сонымен қатар, спазмды көргеннен кейін 10 ата-ананың тек 3-і ғана баласын 1 апта ішінде тексеруге жүгінеді.

Емдеу

2017 жылы оңтайлы емдеу туралы мәліметтер шектеулі болды. Гормондармен емдеу стандартты күтім болып табылады, атап айтқанда, Acthar тауарлық атауымен сатылатын адренокортикотропты гормон (ACTH) немесе преднизон сияқты пероральды кортикостероидтар.

Болжам

Жоғарыда айтылғандай, себептердің әртүрлілігіне байланысты, жалпы болжам жасау мүмкін емес, себебі симптомдар мен олардың себептері де әртүрлі. Әрбір жағдай жеке қарастырылуы керек. Идиопатиялық Вест синдромы бар балалардың жағдайы криптогендік немесе симптоматикалық формаларына қарағанда көбінесе жақсы болады. Идиопатиялық жағдайларда, ұстамалар басталғанға дейін даму проблемаларының белгілері сирек кездеседі, ұстамаларды көбінесе оңай және тиімді емдеуге болады, сондай-ақ қайталану көрсеткіші төмен. Осы синдромның түрі бар балаларда эпилепсияның басқа түрлері даму ықтималдығы төмен; әрбір бес баланың екеуінің даму қарқыны дені сау балаларға ұқсас. Дегенмен, басқа жағдайларда Вест синдромын емдеу қиынға түседі және терапияның нәтижесі көбінесе қанағаттандырмайды; симптоматикалық және криптогендік Вест синдромы бар балалар үшін болжам көбінесе жағымсыз, әсіресе емге төзімділік байқалғанда. Статистика бойынша, Вест синдромы бар жүз баланың бесеуі бес жасқа дейін тірі қалмайды, кейде бұл синдромның себебінен, ал кейде дәрі-дәрмектерге байланысты себептерден болады. Барлық балалардың жартысынан азы ғана дәрі-дәрмектердің көмегімен ұстамалардан толық құтыла алады. Статистика көрсеткендей, емнің нәтижесі он жағдайдың үшеуінде қанағаттанарлық, ал жиырма бес баланың тек біреуінде ғана когнитивтік және моторлық даму көбінесе қалыпты болады. Балалардың көп бөлігі (90 пайызға дейін) ауыр физикалық және когнитивтік бұзылуларға ұшырайды, тіпті ұстамаларға ем жасалған жағдайда да. Бұл көбінесе эпилепсиялық ұстамалардың салдарынан емес, олардың себептерінен туындайды (ми аномалиялары немесе олардың орналасуы және ауырлық дәрежесі). Ауыр, жиі ұстамалар миға қосымша зақым келтіруі мүмкін. Вест синдромымен байланысты тұрақты зақымдарға когнитивтік шешілімдер, оқу қиындықтары, мінез-құлық проблемалары, церебральды паралич (он баланың бесеуі), психологиялық бұзылулар және көбінесе аутизм (он баланың үшеуі) жатады. Тағы да, себеп пен салдарды талқылау кезінде Вест синдромының әрбір жеке жағдайын қарастыру қажет. Вест синдромы бар он баланың алтауы өмірінің соңына дейін эпилепсияға шалдығады. Кейде Вест синдромы ошақтық немесе басқа да жалпыланған эпилепсияға айналады. Балалардың жартысына жуығы Леннокс-Гастау синдромын дамытады.

Эпидемиология

Тірі туған балалардың санының 1:3200-нен 1:3500-ге дейін кездеседі. Статистика бойынша, ұлдар қыздарға қарағанда шамамен 3:2 арақатынасында көбірек зардап шегеді. Әрбір 10 баланың 9-ында құрысулар алғаш рет 3-12 ай аралығында пайда болады. Сирек жағдайларда, құрысулар алғашқы екі айда немесе екінші-төртінші жылдары пайда болуы мүмкін.

Тарих

Вест синдромы ағылшын дәрігері және хирург Уильям Джеймс Весттің (1793–1848) есімімен аталады, ол Тонбридж қаласында тұрған. 1841 жылы ол осы эпилепсия түрін өзінің ұлы Джеймс Э. Вестте байқады, ол кезде шамамен төрт айлық болған. Ол өз байқауларын ғылыми тұрғысынан "The Lancet" журналында жариялады. Ол сол кезде бұл құрылыстарды "Салам құтырғандары" деп атады.