Кіріспе

Сабах (صباح, ; туған аты Жаннет Гергис Фегали [جانيت جرجس فغالي]; 10 қараша 1927 – 26 қараша 2014) – ливандық әнші және актриса, Таяу Шығыстағы дәстүрлі музыканың танымал жанры – маввалда (موال) маманданған. Ол көптеген египет фильмдерінде ойнап, әндер орындады. Ол өзінің тегі мен күшті, ырғақты дауысы үшін "Әл Шахрура" (الشحرورة) немесе "Шахрурет әл Уәди" (شحرورة الوادي) деп белгілі болды.

Ерте өмір

Сабах Алейдегі Бадаун қаласында маронит христиан отбасында үш қыздың ең кішісі болып дүниеге келді. Бала кезінде ол әкесі ұл тілегендіктен, өзін қатыгездікпен қарағанын айтты. Кейін оның ағасы анасын басқа біреумен қарым-қатынаста болды деген күдікпен өлтіреді. Анасының қазасы Сабахтың бұрыннан қиын балалық шағын одан әрі ушықтырды.

Мансап

Сабах араб әншілерінің өрісі көрнекті таланттарға толы болған кезде пайда болды. Олардың ішінде Умм Күлтум (1898-1975), Нагат Эль Сагира (1938 жылы туған), Варда Аль Джазаирия (1939-2012), Шадия (1931-2017), Фейруз (1934 жылы туған) және тағы да басқалары бар еді. Сабах өте жас кезінде ән айтуды бастады және 1940 жылы 13 жасында Ливанда өзінің алғашқы әнін шығарды. Кейіннен ол өзінің кейіпкерінің атымен – Сабах деп ресми түрде танылды, бұл араб тілінде «таң» деген мағынаны білдіреді. Оның ең танымал фильмдері: «Түн біздікі» (1949), «Әкем мені алдады» (1951), «Міне, осы махаббат» (1961), «Жұмсақ қолдар» (1963), «Үш әйел» (1968), «Париж және махаббат» (1972) және «Екінші адам» (1959) болды, онда ол контрабандалық сақинаның қолынан туысының өлімінен кек алуға ант беретін кабаре әншісінің рөлін сомдады. 2009 жылға дейін ол концерттерде және теледидарда, соның ішінде «Жұлдыз академиясы» сияқты бағдарламаларда өнер көрсетті. Ол сондай-ақ әнші Рола Саадпен бірлесіп, «Яна Яна» сияқты өзінің ескі хиттерін жаңарту үшін тығыз жұмыс істеді. Сабахтың жас әріптесі құрмет көрсеткен «атақты дива» ретінде бейнеленген видеоклип араб музыка арналарында кеңінен таралды. 2010 жылдың 31 мамырында ол «Ахер Ман Ялам» телешоуын жүргізді. 2011 жылғы Бейтедин өнер фестивалінде Сабахтың әнші және киножұлдыз ретіндегі жолымен шеттесетін қойылым өтті. Басты рөлде Рувайда Аттие 40-тан астам әнші мен бишімен бірге сахнаны бөлісті, оның туындыларын құрметтеді. 2010 жылы ол денсаулығына байланысты, бір қолы мен аяғының қозғалысын шектеуші аурудан кейін зейнеткерлікке шықты.

Жеке өмір

Сабах Ливан, Египет, Иордания және АҚШ паспорттарына ие болды. Сонымен қатар, египеттік музыкант Анвар Манси, египеттік тележүргізуші Ахмед Фараж, ливандық саясаткер Юсеф (Джо) Хаммуд және ливандық жазушы-режиссер Вассим Таббара да болды. Сабахтың екі баласы да АҚШ-та тұрады.

Өлім

Сабахтың қайтысы туралы әңгімелер ол дүниеден өткенге дейін бірнеше күн бұрын тарады. Әңгімелерге күліп, Сабах: "Тірі болмасам да, өлімде де адамдарды мазалап жүрмін", - деді.

Мұра

Оның өміріне негізделген "Әл Шахрура" теледрамасы 2011 жылы Рамазан айында көрсетілді. Оны актриса және әнші Кароль Самаха сомдады. Сабахтың сериалға деген реакциясы көбінесе оң болды, бірақ ол кейбір дәл келмейтін тұстарға назар аударды, мысалы, оның әкесінің дәстүрлі ливандық киім кигені туралы айтты. Ол қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бұрын ливандық журналист Рима Нжеим MTV Ливан телеарнасында оның құрметіне тікелей эфирде арналған телешоу ұйымдастырды. Оның музыкасы Ливандағы музыка сабақтарында оқытылады. 2015 жылы граффити суретшілері Халвани және Омар мен Мұхаммед Қаббани ағайындылары Бейруттегі ғимараттардың қабырғаларына Сабахты еске алу үшін монументальді суреттер салды, ол гендерлік және басқа да әлеуметтік шектеулерді бұзғаны үшін, Ливанның конфессиялық мәдениетіне қарсы шыққаны үшін және саяси лидерлердің сөздеріне балама болғаны үшін құрмет көрсетті. 10 қараша 2017 жылы Google оның 90 жылдығын Google Doodle арқылы атап өтті. Marvel-дің "Moon Knight" телесериалы 5-ші эпизодтың соңында 1980 жылғы египеттік "Ай жылаған түні" фильмінен "Саат Саат" әнін орындайды. 6 қыркүйек 2023 жылы Александрия кинофестивалі Мысырдың ең үздік жүз музыкалық фильмінің тізімін жасау үшін өткізген сауалнаманың нәтижесін жариялады. Сауалнамаға шамамен 32 киносыншы және оператор қатысты. Таңдалған жүз фильмнің ішінде Сабах алты фильмде ойнады, олар: "Махаббат көшесі" (1959), "Некесіз ана" (1950), "Болбол афанди" (1946), "Жұмсақ қолдар" (1964), "Лейла бака феха әл-Қамар" (1980) және "Ол менің әйелімді ұрлады" (1954).

Марапаттар

2004 жылы Сабах Александрия ән фестивалі мен Каир кинофестивалінде құрметпен еске алынды. Сол жылы Бейрутта оның ескерткіші орнатылды. Ливан Республикасы оны көп рет марапаттады, оның ішінде Седр орденінің Ұлттық медалін табыс етті.

Жұмыс

Сабах 50-ден астам альбом шығарды, 98 фильмде және 20-дан астам сахналық қойылымда ойнады. Оның 3500-нен астам әннен тұратын репертуары болған.