Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Австралиядағы биоаймақ.
Bioregion in Western Australia
Орналасуы және сипаттамасы
Жағалаулық жазық – Үнді мұхитының жағалауында, Дарлинг Скарп үстартқыштарының батысында, Натуралист мүйісінен солтүстікке қарай, Перт қаласынан солтүстікке дейін созылған жолақ. Жазық негізінен құмды, құнарсыз топырақтан, сондай-ақ жағалаудағы құм төбелерінен, өзен сағаларынан және құм төбелері теңізден алшақ орналасқан көптеген ылғалды жерлерден тұрады. Дарлинг Скарпынан теңізге қарай, шығыстан батысқа қарай бірнеше өзендер жазықты кесіп өтеді, олардың ішінде Лебедь және оның ірі саласы Каннинг өзендері бар. Перт бассейнінің шөгінділері Перттің төменгі жағындағы үшінші және төртінші дәуірге жатады, олар кокина, травертин және қабықшалы материалға толы құмды әктастардан құралған. Перт соңғы мұз дәуірінде, плиоцен-плейстоцен кезеңінде пайда болған құм төбелерінің жиынтығында орналасқан. Жағалауға жақын жерде құм төбелері мен беткі қабаттар ішінара эрозияға ұшыраған әктастар мен құмды әктастар жүйесіне айналады. Бұл су астында қалған күсталар тізбегін құрайды, қазір су астындағы рифтерге айналған. Дарлинг Скарпының тік және бағытының арқасында су ағындары одан батысқа қарай ағады. Лебедь жағалаулық жазығына жеткенде, олар екі кедергіге тап болады: біріншіден, топырақтың жоғары өткізгіштігі судың көп бөлігінің жоғалуына себеп болады. Көптеген ағындар жоғалады, ал кейбір су ағындары мүлдем тоқтап қалады, мысалы, Вунгонг Брук, Кардуп Брук және Манджедал Брук. Екіншіден, солтүстік-оңтүстік бағытындағы құм төбелерінің тізбегі батысқа қарайғы ағынға кедергі келтіреді. Көптеген су ағындары тік бұрышпен бұрылып, құм төбелері арасында оңтүстікке немесе солтүстікке қарай ағып өтеді, кейде бұл бірнеше су ағындарының бірігуіне мүмкіндік береді. Мысалы, жағалаулық жазыққа жеткенде Элен Брук шамамен оңтүстікке қарай ағып, жол бойында бірнеше су ағыстарын жинап, соңында Лебедь өзеніне құяды. Тағы бір мысал – Серпентин өзені, ол жағалаудан шамамен батысқа қарай ағып, содан кейін оңтүстікке бұрылып, Пил шығанағына құйылғанша жағалаумен қатар жүреді.
The coastal plain is a strip on the Indian Ocean coast directly west of the Darling Scarp uplands running from Cape Naturaliste in the south to north of the city of Perth. The plain mainly consists of fairly infertile sandy soil along with coastal sand dunes, river estuaries, and a number of wetlands kept back from the sea by the dunes. A number of rivers cross the plain from east to west from the Darling Scarp towards the sea, including the Swan and its main tributary, the Canning. The sediments of the Perth Basin are Tertiary and Quaternary in age immediately below Perth and include coquina, travertine, and sandy limestones with abundant shelly material. Perth is sited on a set of sand dunes formed during the Pliocene Pleistocene during the last ice age. Offshore, the sand dune system and surficial deposits transition into a system of partly eroded limestones and sandy limestones. These form a series of drowned cuestas which today form submerged reefs. Because of the steepness and orientation of the Darling Scarp, watercourses run off the scarp in a westerly direction. On reaching the Swan Coastal Plain, they encounter two obstacles: firstly, the high permeability of the soil results in the loss of much water. Much flow is lost, and some watercourses simply cease to flow, for example, Wungong Brook, Cardup Brook, and Manjedal Brook. Secondly, the sequence of north to south oriented dunes create obstacles to further westerly flow. Many watercourses turn at right angles and flow south or north along the dune swales, and in some cases this allows multiple watercourses to coalesce. For example, on reaching the coastal plain, Ellen Brook runs south for around , picking up a number of watercourses along the way, before finally emptying into the Swan River. Another example is the Serpentine River, which runs west to less than from the coast, then turns south, running parallel with the coast for nearly before disgorging into Peel Inlet.
Жағалаудағы құмдықтар мен Ваннеру ылғалды жерлері
Дюналық топология сонымен қатар солтүстіктен оңтүстікке қарай бағытталған кең сулы жерлер тізбегін құрайды, олар да суалларда орналасқан. Мысалы, Перттен солтүстікке қарайғы көлдер тізбегіне Ваннеру ылғалды жерлерінің көлдері кіреді, оның ішінде Пинжар көлі, Жандабуп көлі және Гнангара көлі. Сван өзенінің сағасындағы, Перт суы және Мелвилл суы сияқты ірі су алаптары да дюналық суалларда орналасқан.
The dune topology also results in extensive north to south oriented chains of wetlands, again located in the swales. For example, the chain of lakes north of Perth includes lakes of the Wanneroo wetlands including – Lake Pinjar, Jandabup Lake and Gnangara Lake. The large bodies of water in the estuary of the Swan River, Perth Water and Melville Water are also located in dune swales.
Геология
Сван жағалаулық жазығы бірнеше құм төбелер жүйесімен сипатталады: Куиндалуп төбелері, Спирвуд төбелері және Бассендиан төбелері. Олар жағалаудан басталып, жазықтың шығыс шекарасын құрайтын ірі жарылымдарға дейін батыстан шығысқа қарай (жасы ұлғайған сайын) созылады. Жазықтың шығысында Дарлинг жартасы, солтүстігінде Бульсбруктан солтүстік-батысқа қарай өтетін қосалқы жарылым, ал оңтүстігінде Колли-Натуралист жартасы орналасқан. Бұл үш төбелер жүйесін зерттеудің алғашқы жұмыстарында олар желдің (эолиялық) және/немесе өзендердің (флювиатильді) әсерінен әкелінген құмдардың шөгуі нәтижесінде әртүрлі уақытта қалыптасқан деп есептелді. Бірақ соңғы кездегі авторлар бұл құмды жазықтардың көбінесе жергілікті ауа райының әсерінен пайда болғанын дәлелдеді. Үш төбелер жүйесінің карбонаттық материалы толығымен шайылып кеткен, нәтижесінде құмдар тек кварц құмынан ғана тұрады.
The Swan coastal plain is characterised by a series of sand dune systems, the Quindalup dunes, the Spearwood dunes, and the Bassendean dunes, which run from west to east (in increasing age) from the coastline to the major faults which form the eastern boundary of the plain. The plain is bounded to the east by the Darling Scarp, to the north by a subsidiary fault running north west from Bullsbrook, and to the south by the Collie Naturaliste Scarp. Early work on all three dune systems considered them to have been formed at differing times by the deposition of sands carried by wind (aeolian and/or by river processes (fluviatile). More recently, later authors have argued that these sandplains are mostly the product of in situ weathering. The carbonate material of all three dune systems has been completely leached, leaving dunes which consist solely of quartz sand.
Флора
Оңтүстік-батыс Австралия өсімдік әлеміне өте бай, шамамен 8000 түрі бар, олардың төрттен бірі осы жағалау жолағында кездеседі. Құмды төбелер мен құнарсыз жазықтың дәстүрлі флорасы – кедей топыраққа, құрғақ жазға және үнемі болатын өрттерге бейімделген тығыз, бұталы квонган шалғындығы. Квонган өсімдіктерінде эндемикалық өсімдіктер көп, әсіресе бұталар мен жабайы гүлдер, оның ішінде сары жалын және тіс щеткасы гревиллеялары, желдеткіш гүлдері және кокки тілдері бар. Шалғындық Банксия және басқа да ағаштармен, соның ішінде қызыл гүлді куандонг (шөл персігі) және отындық Банксиямен себілген. Ішкі аймаққа қарай, әсіресе топырағы жақсы өзен аңғарларында туарт (Eucalyptus gomphocephala) қоса алғанда, эвкалипт орманды жерлері кездеседі. Ал ылғалды жерлер экологиялық тұрғыдан ерекше маңызды, көптеген өсімдік түрлерінің бай мекендеу ортасын қолдайды. Swan Coastal Plain – Банксия, сондай-ақ Caladenia орхидеялары мен Leucopogon бұталары сияқты белгілі бір өсімдіктер үшін ерекше маңызды орталық, тіпті Banksia Dryandra сериясы және Synaphea гүлдері сияқты кейбір туыстар әлемнің басқа еш жерінде табылмайды. Бұл жазықтың басқа да флорасының ішінде Рождество ағашы деп аталатын мирт сияқты бір түрі бар.
Southwestern Australia is very rich in flora, with an estimated 8,000 species, a quarter of which can be found on this coastal strip. The traditional flora of the dunes and the fairly infertile plain was dense shrubby kwongan heathland adapted to the poor soils, dry summers, and regular fires. Kwongan vegetation contains a large number of endemic plant species, especially shrubs and wildflowers, including yellow flame and toothbrush grevilleas, fan flowers, and cockies' tongues. The heath is scattered with woodland of Banksia and other trees including the red blossomed quandong (desert peach) and firewood banksia. Going further inland, especially in river valleys where the soil is better, eucalyptus woodlands including tuart (Eucalyptus gomphocephala) occur. The wetlands meanwhile have been particularly important ecologically, supporting a rich habitat of many plant varieties. The Swan Coastal Plain is a particularly important centre for certain types of plants, including Banksia, but also Caladenia orchids and Leucopogon shrubs, indeed some genera, such as the Dryandra series of Banksia and the Synaphea flowers are found nowhere else in the world. Other flora of the plain includes a type of mistletoe called the Christmas tree.
Фауна
Жағалаудағы жазықтарда үлкен батыс сұр кенгурудан бастап, өте кішкентай оңтүстік-батыс пигмей опоссумы мен тышқанға ұқсас балдық опоссумға дейін көптеген сумкалы жануарлар қоныстанады. Кейбір сумкалы жануарлардың қалдық популяциялары жағалаудағы аралдарда, оның ішінде Тамар валлаби мен квоккада табылады, соңғысы әсіресе Роттнест аралында көптеп кездеседі. 2012 жылы ашылған жағалау жазықтарының скинкі бұл аймақтағы құмды төбелерге ендемик және тұрғын үйлер салудан қорқаныш көрсетеді.
The coastal plains are home to a number of marsupials from the large western grey kangaroo to the very small southwestern pygmy possum and mouse like honey possum. Remnant populations of some marsupials are found on offshore islands including the Tammar wallaby and the quokka, the latter particularly on Rottnest Island. The coastal plains skink, discovered in 2012, is endemic to sand dunes in the area, and is threatened by residential development.
Қауіп-қатерлер мен сақтау
Жазықтың көп бөлігі ауыл шаруашылығы және қалалық құрылыс үшін тазаланған, әсіресе Перт және оның төңірегінде, Дарлинг қапталдарына дейін шөптесін дала жайлы жайылған. Қала жағалау бойымен жоғары да, төмен де кеңейіп келеді. Кейбір аймақтар қорғалған болғанымен, өсімдік ауруы – Фитофтораның күйреуі және дәстүрлі өрт жүйесіндегі өзгерістер банксия ағаштарын қоса алғанда, шөптесін өсімдіктерге әсер етеді. Қорғалатын аумақтарға Kings Park, Beeliar Wetlands, Star Swamp, Hepburn Heights Bushland, Canning River Regional Park, Bold Park, Whiteman Park, Kensington Bushland және Thomsons Lake кіреді.
Much of the plain has been cleared for agriculture and urban development, especially in and around Perth, where the heath has been almost entirely cleared as far as the Darling Scarp and the city is spreading up and down the coast. Although some areas are protected, clearance is going on while the plant disease Phytophthora dieback and changes to traditional fire regimens affect the heathland vegetation including the Banksia trees. Protected areas include Kings Park, Beeliar Wetlands, Star Swamp, Hepburn Heights Bushland, Canning River Regional Park, Bold Park, Whiteman Park, Kensington Bushland and Thomsons Lake.
Тарих
Дәстүрлі түрде бұл аймақ Юед, Ваджюк, Бинжареб және Варданди Нунгар халықтарының қамқорлығы мен бақылауында болды. Олардың аңшы-жинаушылық және отты қолданып өсімдіктерді жаңарту әдістері алғашқы байланыс кезінде байқалған, ескі өсімдіктер мен ормандарды сақтап келді. Сол кезде квонгандық бұталы дала жағалау бойында кеңінен таралған болатын. 1830 жылдары Батыс Австралияның алғашқы губернаторы Джеймс Стирлинг оны бастапқыда Квартанияның Ұлы жазығы немесе Квартания жазығы деп атады, бірақ бұл атаулар кейін қолданыстан шығып қалды. Еуропалықтардың қоныстануына байланысты, көптеген ылғалды жерлер шаруашылыққа пайдалану үшін, құнарлы топырақты игеру мақсатында, сондай-ақ саябақтар мен демалыс аймақтарын кеңейту үшін кептіріліп, құрғатылды. Перт қаласы құрғатылған ылғалды жерлердің орнында салынған. 1832 жылдан бері жағалау жазығындағы ылғалды жерлердің 49% (Риггерт, 1966) және 80% (Годфри, 1989) аралығы кептірілген, толтырылған немесе тазартылған деп есептеледі. Монгер және Херсман көлдері қалаға ең жақын орналасқан соңғы екі ірі ылғалды жер болып табылады. Монгер көлі бастапқыда Суан өзенінен солтүстікке қарай жағалау жазығы бойымен созылған тұщы сулы ылғалды жерлердің бір бөлігі болды. Монгер көлі, Джорджиана көлі және Сазерленд көлі (екеуі де Митчелл тас жолына жақын, Сатерленд және Ньюкасл көшелеріне жақын) және Херсман көлі "Ұлы көлдер ауданы" деп белгілі болған аймақты құрады. Перт қалашығының алғашқы тұрғындарының жанындағы басқа көлдер мен батпақтарға Кингсфорд көлі (қазіргі Перт теміржол вокзалы), Ирвин көлі (Перт ойын-сауық орталығы), ал солтүстікке қарай Стоун көлі (Перт Овалы), Пуллет көлі (Бірінші батпақ, қазіргі Бёрдвуд алаңының бөлігі), Томсон көлі (Мьюс батпағы, көл, Брисбен және Бофорт көшелері арасында) және Хендерсон көлі (қазіргі Робертсон паркі мен Дориен бақшасының бөлігі) жатты. Одан әрі солтүстікке қарай Екінші батпақ (Булвер көшесі, көл көшесінің шығысында), Үшінші батпақ (Хайд паркі) және Үш арал көлі мен Смит көлі (қазіргі Чарльз Верард қорығы) орналасқан. Бұл көлдердің көпшілігі табиғи байланысқан су ағысы жүйесін құрады, ол Клейз Брук арқылы Шығыс Перттегі Суан өзеніне құятын. 1833 жылы Кингсфорд, Ирвин, Сазерленд және Хендерсон көлдерінен ағып келген су Милл-стритте орналасқан сумен жұмыс істейтін диірменді іске қосу үшін пайдаланылды.
Traditionally, this area was under the care and control of the Yued, Whadjuk, Binjareb, and Wardandi Noongar peoples, whose hunter gathering firestick farming practices maintained the climax vegetations old growth forests observed at the time of first contact. At this time, the kwongan heathland was much more widespread along the coast. In the 1830s, it was originally named Great Plain of Quartania or Plain of Quartania by James Stirling, the first governor of Western Australia, but those terms have fallen into disuse. European settlement led to many of the wetlands areas being drained for land reclamation to take advantage of the fertile soil for farming enterprises, and for expansion of parks and recreation areas. The city of Perth sits on an area of reclaimed wetlands. Between 49% (Riggert, 1966) and 80% (Godfrey, 1989) of the wetlands on the coastal plain is thought to have been drained, filled, or cleared since 1832. Lake Monger and Herdsman Lake are the last two major wetlands remaining in close proximity to the city. Lake Monger was originally part of a series of freshwater wetlands running north from the Swan River along the coastal plain for about Lake Monger with Georgiana Lake and Lake Sutherland (both near Mitchell Freeway, near Sutherland and Newcastle streets) and Herdsman Lake made up what was known as "The Great Lakes District". Other lakes and swamps in the immediate northern vicinity of the early Perth township were Lake Kingsford (site of the current Perth railway station), Lake Irwin (Perth Entertainment Centre) and further north were Stone's Lake (Perth Oval), Lake Poullet (First Swamp, part of what is now Birdwood Square), Lake Thomson (Mews Swamp, between Lake, Brisbane, and Beaufort Streets) and Lake Henderson (parts of what is now Robertson Park and Dorrien Gardens). Further north still lay Second Swamp (Bulwer Street, east of Lake Street), Third Swamp (Hyde Park), and Three Island Lake and Smith's Lake (now Charles Veryard Reserve). Many of these lakes formed a natural interconnected drainage system which found its way into the Swan River at East Perth through Claise Brook. In 1833, water draining from Lakes Kingsford, Irwin, Sutherland, and Henderson was used to drive a water driven mill located in Mill Street.