Кіріспе
Тауау әуежайы – Сабах, Малайзияда орналасқан әуежай.
Tawau Airport is an airport located north east
The Tawau Airstrip was opened in 1953, located in Jalan Utara (Malay for 'Northern Road'), about 2 mile (3 km) outside the town centre. The first flight was commenced on 24 September 1953, with twice weekly flights from Sandakan by Sabah Airways Limited operated by a de Havilland Dragon Rapide aircraft. In 1954, the route was added by an intermediate stop in Lahad Datu following the completion of the Lahad Datu airstrip. By the end of the decade, the airport was primarily served by Borneo Airways via a Scottish Aviation Twin Pioneer aircraft, linking the town to Lahad Datu, Sandakan and Jesselton. Increasing air travel demand by the beginning of 1960s witnessed an extension of the runway, from 2,400 feet of coral to 4,500 feet of gravel, which enable the arrival of a daily scheduled service to Jesselton using a larger Douglas DC 3 by August 1962. A new larger terminal was officially opened in 1968 by the then Transport Minister of Malaysia, Tan Sri Haji Sardon. It could only cater to regional aircraft such as the Fokker 27. From the 1970s, the airport has begun serving international destinations to Balikpapan and Tarakan via Bouraq Indonesian Airlines, the flights to Indonesia were operated 3 times a week by the airline in the early 1970s. In October 1981, following the completion of works to extend the runway length to 5,600 feet as well as enlarge the parking apron and terminal building, the airport saw the commencement of Malaysia Airlines' Boeing B737 200 operations. The airport also received further additional direct international destination from Sultan Hasanuddin International Airport in Indonesia by Merpati Nusantara Airlines in 1995 due to the close socio economic ties between Tawau and Makassar. On 15 September 1995, Malaysia Airlines Flight 2133, a flight from Kota Kinabalu operated by a Fokker 50 aircraft, touched down before the end of the long runway. While attempting a go around, the aircraft crashed into an informal settlement in Kampung Seri Menanti. There were 34 fatalities, including two crewmembers. In October 2001, another Malaysia Airlines flight (this one operated by a Boeing 737 400) skidded off the runway without causing any injuries or fatalities. A survey found that the old Tawau Airport had one of the shortest runways in Malaysia. The airport's runway would need to be extended (or a new airport built) to safely accommodate larger aircraft. In view of this, the government announced plans to construct a new airport to be located in the Balung area, approximately east of downtown Tawau along the Tawau – Semporna highway.
Тауау әуежайы 1953 жылы ашылды, ол Jalan Utara (малай тілінде «Солтүстік жолы») көшесінде, қала орталығынан шамамен 3 км қашықтықта орналасқан. Алғашқы рейс 1953 жылдың 24 қыркүйегінде Sabah Airways Limited компаниясының de Havilland Dragon Rapide ұшағымен Сандаканнан аптасына екі рет іске қосылды. 1954 жылы Лахад Дату әуеайлағының құрылысы аяқталғаннан кейін Лахад Датудағы аралық аялдама қосылды. Онжылдықтың соңына қарай әуежайға негізінен Borneo Airways компаниясы Scottish Aviation Twin Pioneer ұшағымен қызмет көрсетті, ол қаламен Лахад Дату, Сандакан және Джесселтонды байланыстырды. 1960 жылдардың басында әуе саяхатына деген сұраныстың артуы ұшу-қону жолағының кеңейтілуіне әкелді – 2400 футтық мөлдір тастан 4500 футтық қиыршық тасқа дейін, бұл 1962 жылдың тамызына дейін үлкен Douglas DC 3 ұшағымен Джесселтонға күнделікті жоспарлы рейстерді жүзеге асыруға мүмкіндік берді. 1968 жылы Малайзияның сол кездегі көлік министрі Тан Шри Хаджи Сардон жаңа, үлкен терминалды ресми түрде ашты. Ол тек Fokker 27 сияқты өңірлік ұшақтарға ғана қызмет көрсете алатын болды. 1970 жылдардан бастап әуежай Борак Индонезия әуе компаниясы арқылы Баликпапан және Таракан қалаларына халықаралық рейстерді бастады. 1970 жылдардың басында Индонезияға рейстер аптасына 3 рет орындалды. 1981 жылдың қазан айында ұшу-қону жолағының ұзындығы 5600 футқа дейін кеңейтілгеннен және тұрақ алаңы мен терминал ғимараты кеңейтілгеннен кейін, әуежайда Malaysia Airlines компаниясының Boeing B737 200 ұшақтарымен рейстер басталды. 1995 жылы Тауау мен Макассара арасындағы тығыз әлеуметтік-экономикалық байланыстарға байланысты әуежай Индонезиядағы Султан Хасануддин халықаралық әуежайынан Мерпати Нусантара әуе компаниясы арқылы қосымша тікелей халықаралық бағыт алды. 1995 жылдың 15 қыркүйегінде Кота-Кинабалудан келген Malaysia Airlines 2133 рейсі (Fokker 50 ұшағымен) ұзын ұшу-қону жолағының соңына қонды. Айналып ұшуға тырысқанда ұшақ Кампунг Сери Менантидегі бейресми елді мекенге құлап түсті. Осы апатта 34 адам қаза тапты, оның ішінде екі экипаж мүшесі болды. 2001 жылдың қазан айында Малайзия әуе компаниясының тағы бір рейсі (Боинг 737 400 ұшағымен) ұшу-қону жолағынан сырғып кетті, бірақ ешкім зардап шекпеді. Салдарынан, ескі Тауау әуежайында Малайзиядағы ең қысқа ұшу-қону жолақтарының бірі бар екені анықталды. Әуежайдың ұшу-қону жолағын кеңейту (немесе жаңа әуежай салу) қажет, өйткені ол үлкен ұшақтарды қауіпсіз қабылдауға мүмкіндік беруі керек. Осыған байланысты үкімет Тауау қаласының орталығынан шығысқа қарай, Тауау – Семпорна тас жолының бойында орналасқан Балунг ауданында жаңа әуежай салу жоспарларын жариялады.
Tawau Airport is an airport located north east
The Tawau Airstrip was opened in 1953, located in Jalan Utara (Malay for 'Northern Road'), about 2 mile (3 km) outside the town centre. The first flight was commenced on 24 September 1953, with twice weekly flights from Sandakan by Sabah Airways Limited operated by a de Havilland Dragon Rapide aircraft. In 1954, the route was added by an intermediate stop in Lahad Datu following the completion of the Lahad Datu airstrip. By the end of the decade, the airport was primarily served by Borneo Airways via a Scottish Aviation Twin Pioneer aircraft, linking the town to Lahad Datu, Sandakan and Jesselton. Increasing air travel demand by the beginning of 1960s witnessed an extension of the runway, from 2,400 feet of coral to 4,500 feet of gravel, which enable the arrival of a daily scheduled service to Jesselton using a larger Douglas DC 3 by August 1962. A new larger terminal was officially opened in 1968 by the then Transport Minister of Malaysia, Tan Sri Haji Sardon. It could only cater to regional aircraft such as the Fokker 27. From the 1970s, the airport has begun serving international destinations to Balikpapan and Tarakan via Bouraq Indonesian Airlines, the flights to Indonesia were operated 3 times a week by the airline in the early 1970s. In October 1981, following the completion of works to extend the runway length to 5,600 feet as well as enlarge the parking apron and terminal building, the airport saw the commencement of Malaysia Airlines' Boeing B737 200 operations. The airport also received further additional direct international destination from Sultan Hasanuddin International Airport in Indonesia by Merpati Nusantara Airlines in 1995 due to the close socio economic ties between Tawau and Makassar. On 15 September 1995, Malaysia Airlines Flight 2133, a flight from Kota Kinabalu operated by a Fokker 50 aircraft, touched down before the end of the long runway. While attempting a go around, the aircraft crashed into an informal settlement in Kampung Seri Menanti. There were 34 fatalities, including two crewmembers. In October 2001, another Malaysia Airlines flight (this one operated by a Boeing 737 400) skidded off the runway without causing any injuries or fatalities. A survey found that the old Tawau Airport had one of the shortest runways in Malaysia. The airport's runway would need to be extended (or a new airport built) to safely accommodate larger aircraft. In view of this, the government announced plans to construct a new airport to be located in the Balung area, approximately east of downtown Tawau along the Tawau – Semporna highway.
Қазіргі
Жаңа Тавау әуежайы 2001 жылдың желтоқсан айында қоғамға ашылды. Бір жыл өткен соң, 2002 жылы Куала-Лумпурға, ал 2006 жылы Джохор-Бахруға тікелей рейстер ашылды. 2003 жылы Малайзияның сол кездегі көлік министрі Тун доктор Линг Льонг Сик әуежайды ресми түрде ашты. Жылдық қуаты 1,4 миллионнан астам жолаушыны құрайтын бұл әуежай, Кота-Кинабалу халықаралық әуежайынан кейін Сабахтағы екінші ірі әуежай болып табылады. AirAsia 2010 жылы Сингапурға халықаралық рейсті, ал 2018 жылы Кучингке ішкі рейсті қосты, бірақ жолаушылар ағынының төмендігіне байланысты екеуі де тоқтатылды. 2018 жылы әуежай арқылы 1 642 171 жолаушы өтті және 15 579 ұшақ қозғалысы тіркелді. Пандемияға дейін MASWings және RB Link компаниялары Таракан (Индонезия) және Бандар-Сери-Бегаван (Бруней) қалаларына халықаралық рейстерді белсенді түрде орындады. Сондай-ақ, 2020 жылға дейін Хайнань әуе компаниясы Гуанчжоуға чартерлік рейстерді жоспарлаған. Алдында Сабахтың туризм, мәдениет және орталық вице-министрі Ассафал П. Алиан Тавау мен Макассар арасындағы рейстерді қайта жаңғырту туралы ұсыныс жасаған. Индонезияда Нунукан округінің инфрақұрылым жөніндегі орынбасары да Нунукан мен Тавау арасында тікелей әуе байланысын орнатуды сұрады, себебі екі аймақ арасында ай сайын 30 000 жолаушы және жүк тасымалы жасалып, жолаушылар ағыны жақсы деңгейде болды. 2018 жылы әуежай 1,64 миллион жолаушыны қабылдап, бастапқы қуаты 1,4 миллион жолаушыны құрағандықтан, бұл көрсеткіштен асып түсті. 2018 жылы 19,4% өсім көрсеткен әуежай, елдегі жолаушылар ағыны бойынша төртінші орында (Куала-Лумпур, Кота-Кинабалу және Пенанг халықаралық әуежайларынан кейін) тұр. Бұл кеңейту жобасының 2019 жылдың соңына дейін басталуы күтілуде, нәтижесінде әуежай жыл сайын 2,5 миллион жолаушыны қабылдайтын болады, сонымен қатар қолданыстағы инфрақұрылым жаңартылып, сауда орталықтарының жағдайы жақсарылатын болады. 2021 жылы Таваудың экспорттық тауар тізбегіне кедергі келтірген пандемия салдарынан Maskargo, Malaysia Airlines-қа тиесілі, P2Cargo конфигурациясына ауыстырылған Airbus A330 300 ұшағымен Гонконгқа аптасына екі рет маусымдық рейстерді іске қосты. 2022 жылға қарай Тавау әуежайының сыйымдылық мәселесі әлі де толық шешілмеген. Иммиграциялық бақылау пунктерінің жетіспеуі, терминалда жолаушылар күтуі үшін орындықтардың шектеулі саны, әрі әуежайлардағы ұшақ тұрақтарының жетіспеуі салдарынан қажетсіз кептелістер туындап отыр. Жергілікті саясаткерлер мен Malaysia Airports компаниясы жылдар бойы әуежайды кеңейтуді қолдап келді, бірақ көлік министрлігі әлі де ешқандай шешім қабылмады. Malaysia Aviation Commission (MAVCOM) комиссиясының 2019 жылғы зерттеуі Тавау әуежайының қуатының 130% астам деңгейде жұмыс істегенін көрсетті. Бұл ішкі рейстердің көбеюімен және рейстер жиілігінің артуымен, сонымен қатар Тавау Семпорнаға баратын туристер үшін жалғыз бағытты ұсынғандықтан, бірақ жылдар бойы әуежайдың сыйымдылығын арттыруға ешқандай шара қабылданбағандықтан болды. 2023 жылы штаттың туризм министрі ЙБ Датук Кристина Лиу, Оңтүстік Кореяның Сеул және Қытайдың Шанхай қалаларынан Тавауға чартерлік рейстерді ашу туралы ұсыныс бар екенін мәлімдеді, себебі бұл бағыттарға сұраныс өте жоғары.
Болашақтағы кеңейту
2023 жылдың шілдесінде Malaysia Airports Sdn Bhd (MASB) әуежайларды жаңарту бағдарламасына RM11 млн бөлді. Жаңартуға қосымша дәретханалар салу, тіркеу аймағын жаңарту, ұшу залының кеңейтілуі, көбірек сауда орындары ашу және қосымша кондиционерлер орнату үшін залды күрделі жөндеуден өткізу кіреді. Болашақта Малайзия үкіметі 12-ші Малайзиялық жоспар аясында Тавау әуежайын кеңейтуді ұсынды, бұл жоспар Айналма жоспар (RP4) арқылы іске асырылады. Жоба терминалды кеңейтіп, жолаушылар өткізу қабілетін жылына 1,5 миллионнан 2,5 миллионға дейін арттыруды көздейді.
Жол қозғалысы
Жылдық жолаушылар саны және ұшақтар статистикасы
Жыл Жолаушылар саны Жолаушылар% өзгеруі Көліктің көлемі (тонна) Көліктің% өзгеруі Ұшақтардың қозғалысы Ұшақтардың% өзгеруі
2003 551,168 2,701 8,368
2004 620,847 12.6 2,968 9.9 8,900 6.4
2005 680,901 9.7 3,885 30.9 9,814 10.3
2006 660,331 3.0 3,030 22.0 9,215 6.1
2007 736,646 11.6 2,134 29.6 7,992 13.3
2008 768,967 4.4 1,262 40.9 8,546 6.9
2009 866,601 12.7 1,951 54.6 9,876 15.6
2010 897,848 3.6 3,045 56.1 10,845 9.8
2011 922,452 2.7 3,198 5.0 10,186 6.1
2012 982,153 6.5 2,489 22.2 11,087 8.8
2013 1,202,344 22.4 2,844 14.3 13,896 26.5
2014 1,218,616 1.4 3,265 14.8 14,396 3.6
2015 1,203,792 1.2 3,910 19.8 14,007 2.7
2016 1,271,915 5.7 3,570 8.7 13,280 5.2
2017 1,374,893 8.1 3,884 8.8 12,949 2.5
2018 1,642,171 19.4 4,060 4.5 15,579 20.3
2019 1,833,540 11.7 3,893 4.1 15,871 1.9
2020 572,365 68.8 5,071 30.3 7,022 55.8
Источник: Malaysia Airports Holdings Berhad
Оқиғалар мен жазатайым оқиғалар
2024 жылдың 18 сәуірінде Индонезияның Солтүстік Сулавесидегі Гунунг Руанг вулканының жарылуынан туындаған рейстердің жойылғандығына байланысты Тавау әуежайында 2000-нан астам жолаушы қиын жағдайда қалды.