Кіріспе

Бір рет пайдаланылатын тасымалдау ракетасы

Zenit 3SL – Sea Launch компаниясы пайдаланған бір рет пайдаланылатын тасымалдау ракетасы. 1999 жылы алғаш рет ұшырылып, 36 рет ұшырылған, оның ішінде үш рет сәтсіздікке ұшырап, бір рет ішінара сәтсіздік болған. Бұл ракета Zenit ракеталар отбасының мүшесі және Yuzhnoye конструкторлық бюросымен құрастырылған. RKK Energia Block DM SL жоғарғы сатысын, ал пайдалы жүк бөлімін Boeing өндірген. Ұшырулар Тынық мұхитындағы экваторға орналасқан Ocean Odyssey платформасынан жүзеге асырылды, бұл платформа Kiritimati-ден шамамен 370 километр шығысқа қарай, 154°W бойлықта орналасқан. Zenit 3SL жобасы 1980 жылдардың соңында Zenit 3 ретінде басталды, ол Proton K-нің орнын алмастыруды көздеген, онда Zenit 2 ракетасы Block D жоғарғы сатысымен қолданылатын болды. Кеңес Одағының тарауынан кейін бұл ұсыныс тоқтатылды, себебі Ресей ғарыш бағдарламасын мұра етті, алайда Zenit Украина КСР-інде өндірілді. Boeing 1994 жылы бағдарламаға қатысты. Кейіннен дизайн өзгертілді, Block D орнына Block DM-нің жетілдірілген нұсқасы енгізілді. Sea Launch ракеталарды Калифорнияда біріктіріп, Sea Launch Commander арқылы Odyssey-ге тасымалдап, ұшыру алаңына жеткізді. Ұшыру алаңына жеткен соң, ракета платформаға орнатылып, үш күндік кері санау басталды. Кері санау толық автоматтандырылды және ұшыру алдында персонал ұшыру платформасынан Commander-ге эвакуацияланды. Zenit 3SL ракеталары негізінен байланыс спутниктерін геосинхрондық трансфер орбитасына шығарды. 2009 жылға дейін Zenit 3SL ракетасымен ұшырылған жалғыз спутник, байланыс спутнигі емес, DemoSat болды, ол алғашқы ұшу кезінде ұшырылды. GTO орбитасынан басқа орбитаға ұшырылған жалғыз спутник ICO F 1 болды, ол орташа Жер орбитасына орналастырылуы тиіс еді, бірақ ракета орбитаға жетпеді.

Сенімділік

Отыз алты зымыранның үшеуі сәтсіз аяқталды, ал төртіншісі пайдалы жүгін дұрыс емес, бірақ қалпына келтірілетін орбитаға шығарды. Алғашқы ақау 2000 жылдың 12 наурызында үшінші ұшу кезінде тіркелді, бағдарламалық қате салдарынан екінші сатысы мерзімінен бұрын тоқтатылып, ICO F 1 спутнигі орбитаға шыға алмады. 2004 жылдың 29 маусымында Apstar 5 зымыраны ұшырылған кезде сымдардағы ақаулықтан жоғарғы сатысы 54 секунд ертерек тоқтады, нәтижесінде спутник жоспарланғаннан төмен орбитаға түсті. Ғарыш кемесі бортындағы маневрлік қозғалтқыштарының көмегімен дұрыс орбитаға көтерілді, бірақ бұл дұрыс орбитада тұрақтап қалуға арналған отын есебінен болды. 2007 жылдың 30 қаңтарында Zenit 3SL турбонасостағы сынықтарға байланысты қозғалтқышы істен шығып, ұшыру алаңында жарылды. Сол ұшудағы жүк – SES New Skies компаниясының NSS 8 байланыс спутнигі болды. Бұл ұшыру платформасына келген зақымды жөндеуге едәуір уақыт кетті. 2013 жылдың 1 ақпанында Intelsat 27 зымырасын ұшыру кезінде Zenit 3SL зымыран тасығышының қозғалтқышы мерзімінен бұрын тоқтады, зымыран ұшыру траекториясынан ауып, ұшырылғаннан кейін көп ұзамай Тынық мұхитына құлады.