Еуропа және Ұлыбританияның ракеталық бағдарламаларының тарихы

Кіріспе

Ракеталар отбасы

Еуропа ракетасы – Еуропалық ұшырушыларды дамыту ұйымының (ELDO) алғашқы, бір реттік пайдаланылатын ұшыру жүйесі, ол Еуропалық ғарыш агенттігінің (ESA) алдағысы болды. Ол ғарышқа қолжетімділік технологиясын жеткізу мақсатында, әсіресе Еуропалық телекоммуникация және метеорологиялық спутниктерін орбитаға шығаруды жеңілдету үшін әзірленді. Бағдарламаның тарихы 1960 жылы тоқтатылған британдық Blue Streak зымыранына дейін жетеді. Blue Streak кейін Black Prince бір реттік пайдаланылатын ұшыру жүйесінің және басқа да бірнеше концепциялардың негізі болды. Даму шығындарын бөлісу үшін серіктестер іздестірілді, соның нәтижесінде ELDO құрылды және Еуропа ракетасын жасауға кірісті, онда Blue Streak бірінші сатысы, француздық Coralie екінші сатысы және неміс Astris жоғарғы сатысы қолданылды. Бағдарлама бірнеше сынақ ұшыруларын өткізді, бірақ олардың көпшілігі толыққанды сәтсіздікке ұшырады. Сонымен қатар, Ұлыбритания ELDO ұйымынан, демек, Еуропа бағдарламасынан шығып, оның орнына толығымен британдық Black Arrow ұшыру құралына назар аударды. Бағдарламаның сенімсіздігі жоғары болғандықтан, оған деген сенім төмендеді, бұл оның тоқтатылуына әкелді. Ұлыбритания бағдарламадан шыққанмен, ELDO-ның басқа серіктестері ұшыру құралына қызығушылық танытты. Олар 1974 жылы Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA) болып қайта құрылды және жүздеген сәтті ұшырулар жасап, коммерциялық табысқа жеткен Ariane ұшыру отбасысын жасауды жалғастырды.

Өмірбаян

1950 жылдардың басында британ үкіметі баллистикалық зымырандар сериясын әзірлеу қажеттілігін анықтады, себебі бұл салада, әсіресе Кеңес Одағы мен АҚШ-та үлкен жетістіктер болды. Мұндай зымыранды әзірлеу үшін британдық бағдарлама, Blue Streak деп аталды, дереу басталды; алайда, атмосфераға қайта кіру кезінде мұндай аппараттың қандай жағдайға тап болатыны әлі толық белгісіз болғандықтан, оның метеор сияқты жануы мүмкін екені және осылайша жобаның жүзеге аспауы ықтимал деген қауіп болды. Осыған байланысты, 1955 жылы осы мақсатта Black Knight зерттеу зымыран бағдарламасы іске қосылды. Бірнеше ұшырылымдардан кейін Black Knight сәтті бағдарлама деп танылды, өйткені ол салыстырмалы түрде төмен құнмен және сенімді зымыранды жасады, демек платформаны одан әрі дамытуға мүдде болды. 1960 жылдың 13 сәуірінде Қорғаныс министрі Гарольд Уоткинсон Blue Streak әскери бағдарламасын тоқтату туралы хабарлады және былай деді: "Үкімет енді компаниялармен және басқа да мүдделі тараптармен бірге Blue Streak бағдарламасын ғарыш спутниктерін ұшыру құралы ретінде пайдалану мүмкіндігін шұғыл түрде қарастырады". 1957 жылы "Қара ханзада" деп аталатын жобаны Корольдік ұшақ құрылысы мекемесінің (RAE) қызметкерлері Десмонд Кинг Хеле және Дорин Гилмор ұсынды. Бұл ұсынысқа сәйкес, қолда бар және дамытылып жатқан құралдарды пайдалана отырып, бір рет қолданылатын ұшыру жүйесін құруға болады; көп сатылы ұшыру құралы Blue Streak бірінші сатысынан, Black Knight (немесе кейінірек Black Arrow) екінші сатысынан және әскери қатты отынды ракетадан тұруы керек еді. 1960 жылы Фарнбородағы Корольдік ұшақ құрылысы мекемесіне Blue Streak зымыранын спутниктерді ұшыру құралы ретінде бейімдеу жолдарын, басқа зымыран сатыларымен бірге қарастыру міндеті жүктелді. Осыған байланысты, 1957 жылғы Blue Streak және Black Knight ұшыру құралының тұжырымдық жобасы қайтадан ұсынылды және бұл жолы жақсы бағаланды; жобаға Black Prince коды берілді; ресми құжаттарда платформа Blue Streak спутниктік ұшыру құралы (BSSLV) деп аталды. Алайда, бағдарламаның құны маңызды мәселе екені тез анықталды, жалпы даму шығындары Ұлыбританияның университеттеріне бөлінетін бюджеттің жартысына тең болуы мүмкін еді. Жоғары құннан басқа, британдық әскери спутниктерді американдық ұшыру құралдары жеткізіп отырғандықтан және отандық ғылыми қауымдастықтың бірнеше ірі ғылыми спутниктік бағдарламаларды жүргізуге жеткілікті қаржысы жоқ деп есептелгендіктен, отандық сұраныс кепілденбегені анық болды. Осыған байланысты, бағдарламаға басқа елдерді тарту және осылайша шығындарды бөлісу және ұшыру құралын пайдалануға ынталандыру мақсатында, басқа елдердің қатысуына қол жеткізу дұрыс деп шешілді. Әртүрлі елдерге дипломатиялық ұсыныстар жасалды, алайда Ұлттар Достастығының мүшелері ғана мұндай бағдарламаны қолдауға дайын емес екені анық болды.

During the early 1950s, the British government had identified the need to develop its own series of ballistic missiles due to advances being made in this field, particularly by the Soviet Union and the United States. A British programme to develop such a missile, named Blue Streak, was promptly initiated; however, there were key questions over the then relatively unknown scenario of what such a vehicle would encounter when attempting re entry to the atmosphere, there were fears that such a vehicle might simply burn up like a meteor and therefore be unachievable. Accordingly, during 1955, the Black Knight research rocket programme was commenced for this purpose. Following several launches, the Black Knight came to be regarded as a successful programme, having produced a relatively low cost and reliable rocket, and thus there was impetus present to proceed with further development of the platform. On 13 April 1960, the Defence Minister Harold Watkinson announced the cancellation of Blue Streak as a military programme, and went on to state that: "the Government will now consider with the firms and other interests concerned, as a matter of urgency, whether the Blue Streak programme could be adapted for the development of a launcher for space satellites." In 1957, a proposed design, known as Black Prince, was put forward by Desmond King Hele and Doreen Gilmour of the Royal Aircraft Establishment (RAE) during 1957. As envisioned by this proposal, an expendable launch system could be developed using a mix of preexisting and in development assets; the multi stage launcher was to be formed of a Blue Streak first stage, a Black Knight (or later a Black Arrow) second stage, and a military solid rocket as a third stage. In 1960, the Royal Aircraft Establishment at Farnborough was given the job of considering how the Blue Streak missile could be adapted as a satellite launching vehicle, in conjunction with other rocket stages. Accordingly, the 1957 concept design for a combined Blue Streak Black Knight launcher was put forward once again, and this time received a favourable appraisal; the project was assigned the rainbow code of Black Prince; in official documentation, the platform was referred to as the Blue Streak Satellite Launch Vehicle (BSSLV). However, it was quickly recognised that the programme's cost would be a major issue, one estimate of the total development costs would have been equal of half of the Britain's university budget. Along with the high costs involved, it was becoming clear that, due to British military satellites already being delivered by American launchers and the domestic science community being perceived as lacking the funding to conduct multiple major research satellite programmes at once, that domestic demand for such a launcher was not guaranteed. Accordingly, it was decided that it would be preferable for other nations to be involved in the programme in order to share the burden of the costs and to be predisposed to making use of the launcher. Diplomatic approaches were made to various nations, however it became obvious that the members of the Commonwealth of Nations alone were not prepared to provide the necessary backing for such a programme.

Ынтымақтастық

1961 жылы авиация министрі Питер Торникрофт бірлескен еуропалық жоба туралы ой көтерді. Осы жобаның басты ниеті – «Көк жолақ» әзірлемесінің нәтижесін қанағатсыз кетірмеу, сондай-ақ ғарыш зерттеуін американдықтар мен кеңестіктерге толығымен қалдырмау еді. Ұлыбритания түрлі еуропалық елдерге дипломатиялық қатынас орнатып, олардың ішінде Франциямен ең маңызды келісімдерге келді. Франция мен Ұлыбритания бірлескен бағдарламаға қосылу үшін тағы да басқа елдерге ұсыныс жасады, бірақ мүдделі елдермен келіссөздер көбінесе күмәнмен қабылдану себебінен ұзаққа созылды. Автор К.Н. Хилл: «Көптеген елдер Ұлыбритания оларға ескірген ұшыру құралын таңғызып, төлем жасауға мәжбүрлеуге тырысып жатыр деп ойлады» деді. Көптеген елдердің қатысуы Германияның қолдауына байланысты болды, ол ақыры келісімін беріп, қатысуға шешім қабылдады. Осы дипломатиялық күш-жігердің нәтижесінде Еуропалық ұшыру құралдарын дамыту ұйымы (ELDO) құрылуына келісім берілді. Бас кеңсесі Париж қаласында орналасқан ELDO-ның негізгі құрылтайшылары Бельгия, Франция, Ұлыбритания, Италия, Нидерланды және Батыс Германия болды. Ал Австралия, Испания, Швейцария, Норвегия және Швеция қатысудан бас тартты. ELDO «Көк жолақты» пайдалану ғана емес, сонымен қатар сол кездегі американдық және кеңестік ұшыру құралдарына еуропалық балама жасау мақсатын да іске асырды. Әртүрлі жобалар мен ұсыныстарды зерттегеннен кейін ELDO үш кезеңдік тәсілге келді, оған Eldo A деген атау берілді, кейін ол ресми түрде Europa деп аталды. Хиллдің сөзіне сүйенсек, «Қара ханзада» мен Europa бірдей қуаттылыққа және шамамен бірдей жүк көтеру қабілетіне ие болған, бірақ екі бағдарламаға да орын жетпейтін ұшыру құралдары еді. Дегенмен, Europa спутнигін жеткізу «Қара ханзададан» ұзаққа созылады және айтарлықтай жақсармайды деген сын айтылды. Сонымен қатар, ғылыми спутниктер үшін тым қымбат, ал коммерциялық байланыс спутниктері үшін тым кішкентай болатын экономикалық мәселелер де болды. 1965 жылдың қаңтарында француз тарапы бастапқы үш сатылы зымыран дизайны қажетті жүк көлемін тасымалдауға жеткіліксіз деп санды, ал екінші және үшінші сатылары сұйық сутегімен жабдықталған Eldo B зымыраны жақсырақ деп санады. Бұл, жобаның құнын төмендету үшін, өтпелі сынақ ұшыруларын болдырмауға мүмкіндік беретін еді. Ол әлі де бірінші саты ретінде «Көк жолақты» пайдаланар еді. ELDO бұған келіспеді, бірақ Eldo B кейіннен Ariane зымыранының негізі болғандықтан, француз тарапы өзінің ниетіне жетті, ол 1979 жылы алғаш рет ұшырылды.

As early as 1961, Peter Thorneycroft, the Minister of Aviation, had been giving some thought on the topic of a joint European project, the main intention of this ambition being to not waste the advanced development of the Blue Streak, and to also not leave space exploration to the Americans and Russians. Britain also made diplomatic approaches to various European nations, the most significant of these being to France. Both France and Britain approached various other nations to join on the collaborative programme, however negotiations with interested nations were often protracted, in part due to there having been a prevailing attitude of scepticism; author C. N. Hill stated that "many countries thought that the U. K. was seeking to foist an obsolescent launch vehicle on them, and making them pay the costs". The participation of many nations hinged upon gaining the endorsement of Germany, who was eventually won over and chose to participate. As a result of this diplomacy, it was decided to proceed with the formation of the European Launcher Development Organisation (ELDO) group. Headquartered in Paris, the founding members of the ELDO were Belgium, France, the United Kingdom, Italy, the Netherlands and West Germany; while Australia, Spain, Switzerland, Norway, and Sweden had chosen to decline participation. The ELDO not only served the purpose of harnessing Blue Streak, but also fulfilled ambitions to produce a European rival to the American and Soviet launchers being developed and deployed at that time. Following the study of various designs and concepts, the ELDO arrived at a three stage approach which was given the designation Eldo A, this was later formally named as Europa. According to Hill, the Black Prince and Europa were comparable launchers capable to delivering similar performance and roughly the same payloads, the overlap leaving little room for both programmes. However, there was criticisms that Europa would take longer to deliver than the Black Prince launcher for no significant improvement, while suffering from the same core economic problem of being too expensive for scientific satellites while too small for commercial communications satellites. In January 1965, the French thought the initial three stage rocket design would not be sufficiently advanced to carry the size of payloads required, while another rocket – referred to as Eldo B – which featured liquid hydrogen fuelled second and third stages, came to be viewed as being a superior design, partly due to reduce the cost of the project via the elimination of transition test launchers. It would still use the Blue Streak as the first stage. The ELDO later disagreed, but the French would ultimately get their way when Eldo B became the foundation for the later Ariane launcher, which would first launch in 1979.

Шығындардың өсуі және қайта құру

1966 жылдың сәуірінде жобаның бағаланған құны бастапқы 70 миллион фунт стерлингтен 150 миллион фунтқа дейін өсті. Осы кезде қатысушылардың арасында Еуропаның жоспарланған міндетке сай келеді деген үміттері жоғары емес еді; италиялықтар ELDO-дан бас тартып, ELDO сияқты ұлттық бөліністері жоқ, бірыңғай еуропалық ғарыш ұйымына қатысуды қалады. Алғашқы ұшыру 1966 жылдың қараша айында жоспарланған еді; алайда, алғашқы екі сатылы ұшыру 1967 жылдың тамызында, ал толық үш сатылы (Еуропа 1) алғашқы біріктірілген ұшыруын 1968 жылдың қарашасында жүзеге асырды. 1960 жылдардың ортасында Ұлыбритания бағдарламаның құнының 40 пайызын қаржыландырды. 1966 жылдың маусым айының басында Ұлыбритания үкіметі (Фред Мулли) «Еуропаның» құнына қаржылай төлей алмайтынын шешіп, ELDO ұйымын тастап кетуді көздеді – сол кезде ол бірнеше еуропалық ұйымдардың ішінде жетекші рөл атқарып отырған еді. Ұлыбританияның үлесі 27 пайызға дейін төмендетілді. Бұл жерсерік технологиясының әлемді өзгертуге дайын тұрған кезі болатын. Алайда, жақын арада кеңінен қолданылатын геосинхронды спутниктерді Жер бетінен 22 000 миль (35 400 км) биіктікте орналастыру қажет болды, бұл «Еуропа 1» мүмкіндігінен әлдеқайда асып түсті, ол спутниктерді 125 миль (201 км) биіктікке шығара алатын еді. 1968 жылдың қараша айында Боннда өткен Еуропалық ғарыш конференциясы ELDO-ны ESRO-мен біріктіру туралы ұсынысты қабылдады, 1970 жылдың басында жалпы еуропалық ғарыш органы құрылды; Еуропалық ғарыш агенттігі (ESA) деп белгілі болған бұл ұйым 1975 жылға дейін құрылмады. Ұлыбритания бұл идеяға ықылымсыз қарады және Еуропаның спутниктерді экономикалық тұрғыдан тиімді ұшыра алатынына сенбеді. 1970 жылы Франция Гвианасындағы француздық ұшыру алаңына 45 миллион фунт стерлинг жұмсалды, және сол жылы Франция жобаның ең маңызды серігіне айналды, содан кейін зымыранның үштен екі бөлігін салуды жоспарлады, сондай-ақ ұшыру алаңына иелік етті. Ұлыбританияның жобаға қатысуы қағаз жүзінде ғана қалды, өйткені ол жобаны бастауға (Австралиялық ұшыру алаңымен бірге) үлкен үлес қосты. Алайда, бағдарламаның соңына дейін барлық ұшыру құралдары бірінші сатыда қолданылған британдық зымыранға толығымен тәуелді болды. 1970 жылы жобаға Американың шетелдік державалар үшін спутниктерді қайтару ұсынысынан экономикалық қауіп туды. Бұл келісімге ESRO мен NASA арасында 1966 жылдың 30 желтоқсанында қол қойылды, және 1970 жылға қарай ұлттық ұшыру құралына ие болудың артықшылығы шығынды ақтауға жеткіліксіз екені анық болды. 1972 жылы NASA қайта пайдалануға болатын ғарыш шаттлын дамытуға келісім берді, ол сол кезде спутниктерді ұшыруда бір реттік жүйелерге қарағанда үлкен үнемдеуді ұсынады деп есептелді. Бірақ бұл шаттлдың төмен шығындарды қамтамасыз ететіні туралы үміттер ақталмады. 1971 жылға қарай «Еуропа» бағдарламасына 250 миллион фунттан астам жұмсалды; «Еуропа 2» өзіне 4 миллион фунттан астам қаражат жұмсалды. 1973 жылдың 27 сәуірінде «Еуропа» жобасы тоқтатылды. 1973 жылдың 21 қыркүйегінде кейін «Ариан 1» деп аталған L3S-ке қатысты құқықтық келісімге қол қойылды. Осы келісімге сәйкес «Еуропа III» ресми түрде тоқтатылды, ал L3S көпұлттық жоба ретінде дамытылатын болды. Бастапқыда бұл жаңа ұшыру құралы коммерциялық спутниктерді геосинхронды орбитаға жіберу үшін жасалуы тиіс еді, көптеген бәсекелес ұшыру құралдарынан айырмашылығы, олар әдетте басқа мақсаттар үшін жасалып, кейіннен баллистикалық зымырандар сияқты бейімделген.

By April 1966, the project's estimated costs had increased to £150 million from an initial estimate of £70 million. By this point, hopes amongst several of the participants were not high that Europa would be suitable for the envisioned task; the Italians wanted to abandon the ELDO and instead participate in a single European space organisation that would not be as nationally divided as the ELDO. The first launch had been originally planned for November 1966; however, the first two stage launch occurred in August 1967, while the full three stages (Europa 1) performed its first combined launch in November 1968. During the mid 1960s, Britain had been contributing 40 per cent of the programme's costs. In early June 1966, the British government (Fred Mulley) decided it could not afford the cost of Europa and sought to leave the ELDO organisation – one of the few European organisations by which point it had become a lead player. Britain's contribution was reduced to 27 per cent. This was also at a time when satellite technology was on the verge of changing the world. However, the soon to be common geosynchronous satellites necessitated being positioned at an altitude of 22,000 miles (35 400 km) above Earth, which was far beyond the performance of Europa 1, being capable of launching satellites to a 125 mile (201 km) altitude. In November 1968, a European Space Conference held in Bonn decided on a proposal to merge the ELDO with the ESRO, forming a pan European space authority by early 1970; known as the European Space Agency (ESA), this organisation would not be formed until 1975. Britain was lukewarm to the idea and did not believe that Europe could launch satellites economically. By 1970, the French launch base in French Guiana had cost £45 million, and in that year France became the most important partner in the project, then planning to build two thirds of the rocket as well as owning the launch site. Although only on paper, Britain's involvement in the project has been much reduced, after being largely responsible (with an Australian launch site) for getting the entire project going in the first place. However, all of the launchers, to the very end of the programme, were completely dependent on the British rocket used for the first stage. By 1970, the project was under a perceived economic threat from America's offer to fly satellites for foreign powers on a reimbursable basis. That agreement had been signed between ESRO and NASA on 30 December 1966 and by 1970 it was becoming clear that the advantage in having a national launch vehicle was insufficient to justify the cost. In 1972, NASA approved development of the reusable Space Shuttle, which at that time was largely perceived to eventually offer greater savings over the launching of satellites using an expendable system. These hopes the Shuttle delivering lower costs would ultimately prove to be hollow. By 1971, over £250 million had been spent on the Europa programme; the Europa 2 itself cost over £4 million. On 27 April 1973, Europa was abandoned. On 21 September 1973, the legal agreement for the L3S, which later became known as the Ariane 1, was signed. Under this agreement, the Europa III was formally cancelled, while the L3S would be developed as a multinational project. From the onset, this new launcher was to be developed for the purpose of sending commercial satellites into geosynchronous orbit, unlike many other competing launchers, which had been typically developed for other purposes and subsequently adapted, such as ballistic missiles.

Пайдалы жүктемелер

Ракетаның жүк тасымалын Еуропалық ғарыш зерттеу ұйымы (ESRO) қадағалады. 1969 немесе 1970 жылға дейін 125 миль (201 км) биіктіктегі дөңгелек полярлық орбитаға спутниктер ұшыру ұсынылды. ESRO Hawker Siddeley Dynamics және Engins Matra компаниялары салған ESRO 2B (Iris) сияқты алғашқы спутниктерді әзірлеуді ұйымдастырды. 1967 жылы жүктерді 1970 жылға дейін Австралия емес, Француз Гвианасынан ұшыру туралы шешім қабылданды. 1969 жылдың сәуірінде Ұлыбритания Еуропалық хабар тарату одағының спутниктік теледидар жобасына инвестиция салуға шешім қабылдады. 1970-ші жылдардың басында француз-неміс Symphonie байланыс спутнигі өндіріске түсті, бірақ содан кейін Europa жобасы 1971 жылдың қарашасында тоқтатылды.

Бірінші кезең

Blue Streak бірінші сатысы 1964 жылы үш рет, ал 1965 жылы да сынақтан өтті, 1965 жылы жоғары сатылары макет болды. Оған Ұлыбританияның Ғарыш зерттеулері жөніндегі ұлттық комитеті көмектесті. Ракета құрастырудың бас инженері Hawker Siddeley Dynamics компаниясының ғарыш жобалары бөлімшесінде доктор Джеффри Пардо болды, ол сонымен қатар 1956 жылдан 1960 жылға дейін Blue Streak жобасының жетекшісі болды (de Havilland компаниясы кезінде). 1965 жылдың тамызында Blue Streak (статикалық сынақ атылымы) RAF Spadeadam-да (оны Rolls Royce иеленген) толық салмақты макеттік жоғарғы сатыларымен сынақтан өтті, алғашқы сәтті атылым 1965 жылдың 23 қыркүйегінде 135 секундқа созылды. Бес күннен кейін авиация министрі Рой Дженкинс осы орынға келді. 1966 жылдың қаңтарында ол сол жылдың соңында ұшыру үшін Австралияның Аделаида қаласына тасымалданды. Сондай-ақ, 1967 жылы Ұлыбританияда Ұлыбританияның (жеке әзірленген) үш сатылы Black Arrow зымыран ұрлағышына (Westland Aircraft компаниясы жасаған, Bristol Siddeley зымыран қозғалтқыштары Весткотттағы, Букингемширдегі Зымыранды қозғалту орталығында әзірленген) рұқсат берілді. Ұлыбританияның Europa-ға тәуелді болу қажеті жоқ, ал Black Arrow бірінші болып дайын болады. Содан кейін Ұлыбритания Black Arrow-ға назар аудару үшін ELDO-дан шықты, бірақ 1976 жылға дейін ELDO-ны жылына екі Blue Streak зымыран сатысымен қамтамасыз етуге міндеттенді. 1969 жылы осы кезде Ұлыбритания ғарышқа жылына 30 миллион фунт стерлинг жұмсады, оны Технология министрлігінің Ғарыш бөлімі бақылады. Ұлыбритания әлі де ESRO-мен жұмыс істеп, оны қаржыландырып отырды. 1970 жылы Hawker Siddeley компаниясының Blue Streak ұрлағышын әзірлеуге 100 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Blue Streak 1971 жылдың 5 қарашасында Europa 2 үшін жасалған жалғыз ұшырылымда қолданылды.

Екінші кезең

Корали сынақтары 1965 жылдың желтоқсан айында Францияның Эвр департаментіндегі Вернон қаласында, Париждің батысында басталды (Вернондағы Société Européenne de Propulsion SEP кейіннен Ариан үшін Викинг негізгі қозғалтқыштарын әзірлейтін болды). 1966 және 1967 жылдары операциялар Алжирдегі Хаммагуир маңындағы CIEES сынақ алаңына көшірілді, мұнда Кора зымыраны қолданылды.

Үшінші кезең

Астристің үшінші сатысын 1969 жылдан бастап Германияда Entwicklungsring Nord (ERNO Raumfahrttechnik GmbH) компаниясы жасады. Неміс консорциумы Arbeitsgemeinschaft Satellitenträgersystem (ASAT) деп аталды, құрамына ERNO және MBB кірді. ERNO компаниясы Бременде құрастырды, бірақ қозғалтқышын Виллароштегі Snecma компаниясының бөлігі Société d'Etudes pour la Propulsion par Réaction (SEPR) жасады. 1969 жылғы 2 шілдеде Вумерада үш сатылы 108 фут (33 м) ракетаның ұшырылуы кезінде, қалған екеуі сәтті жұмыс істегеннен кейін Астристің үшінші сатысы іске қосылмады. Үшінші сатыдан кейін спутникті синхронды орбитаға қою үшін апогейлік жылдамдатқыш қолданылатын болды. ERNO кейіннен "Ариан" зымыранының екінші сатысын "Vereinigte Flugtechnische Werke" (VFW) зауытында (Бремен) әзірледі, кейіннен ол Daimler Benz Aerospace компаниясына, одан кейін DaimlerChrysler Aerospace (DASA) компаниясына тиесілі болды.

Төртінші кезең (тек Europa II)

Бұл конфигурация Diamant BP4 P 068 үшінші сатысынан туындаған төртінші сатыны қосты, ол 46 секунд бойы 24 кН итерме күшін өндірді.

Пайдалану тарихы

Бірінші сынақ 1964 жылғы 5 маусымда Вумера қаласында жергілікті уақыт бойынша сағат 9:14-те өтті. Иткісі 147 секундтан кейін тоқтатылды, жоспарланғаннан 6 секунд бұрын. Соқтығысу нүктесі ұшыру алаңынан 625 миль (1006 км) қашықтықта болды, ал жоспарланған 950 миль (1529 км) еді. Осы кезде француз және неміс ракета сатылары тек шыны талшығынан жасалған масштабтық модельдер болатын. Жалпы салмағы 104 тонна болатын алғашқы толық өлшемді ұшыру 1966 жылғы 24 мамырда Вумерада, жоғары сатылары макеттермен бірге өтті. Сынақтарды Австралияның қару-жарақ зерттеу орталығы және француздық Laboratoire de Recherche en Balistique et Aérodynamique (Вернон қаласында орналасқан) жүргізді. Екі минут он бес секундтан кейін, жоспарланған ұшудан алты секунд кем өткен соң, ракета жойылды, себебі соққыны болжаушы оның жоспарланған траекториядан батысқа қарай бұрылып бара жатыр деп хабарлады. Дегенмен, ракета дәл бағытта болды және 193 км қашықтықтағы радар станциясы қате оқылымдарды тіркеді. Екі сатылы сынақ 1967 жылғы маусым айына жоспарланған. 1968 жылғы 29 қарашада сағат 11:12 GMT-де алғашқы үш сатылы "Европа 1" зымыран тасығышы итальяндық спутниктік моделін орбитаға шығара алмады. 1971 жылғы 5 қарашада Француз Гвианасынан жасалған алғашқы ұшыру сонымен қатар төрт сатылы "Европа 2" зымыранының алғашқы ұшырылуы болды. Ол Атлантика мұхитының үстінде үш минуттан кейін жарылды. Ол ұшыру алаңынан 302 миль (486 км) қашықтықта теңізге құлады және 40 миль (64 км) биіктікке жетті. Жалпы алғанда, "Европа" бағдарламасы көптеген техникалық мәселелермен қиындыққа тап болды. Бірінші саты (британдық Blue Streak) әрқашан сәтті ұшырылса да, екінші немесе үшінші саты әрқашан сәтсіз аяқталып, толыққанды сәтті ұшыруға мүмкіндік бермеді. Бұл көңіл көншітпейтін нәтижелер бағдарламаны тоқтатуға ықпал етті.