Кіріспе

Еуропалық ғарыш агенттігінің бір рет қолданылатын зымыраны

Ariane 2 зымырасын дамытуға 1979 жылдың шілдесінде, Ariane 1-нің алғашқы ұшуынан бірнеше ай бұрын рұқсат берілді. Ariane 1-нің жобасы мен инфрақұрылымына көп сүйене отырып, жаңа ұшыру құрылғысы Ariane 3 зымырасымен бірге жасалды, олардың көптеген ерекшеліктері ортақ болды. Бұл Ariane 1-ді алмастыру емес, одан дамыған нұсқасы болды, бірақ оның арқасында тікелей геостационарлық трансфер орбитасына (GTO) одан да ауыр жүктерді шығаруға мүмкіндік болды. Көптеген жұмыстар екі жыл ішінде аяқталды, ал Ariane 2 өзінің алғашқы ұшуын 1986 жылдың 31 мамырында жасады, тіпті Ariane 3-дан кейін ұшты. Қызмет ету мерзімі қысқа болған кезеңде, Ariane 2-нің соңғы ұшырылымы 1989 жылдың 2 сәуірінде жүзеге асырылды, бұл кезде Ariane отбасы коммерциялық тұрғыдан бәсекеге қабілетті болып, 1980-жылдардың соңында әлемдегі ең ірі ауыр зымыра болып саналды.

Даму

1973 жылы он бір ел ғарыш зерттеу саласындағы бірлескен ынтымақтастықты жүзеге асыруға шешім қабылдады және осы миссияны орындау үшін жаңа жалпыұлттық ұйым – Еуропалық ғарыш агенттігін құрды. Алты жыл өткен соң, 1979 жылдың желтоқсанында, бірінші Ariane 1 ұшыру құралы Француз Гвианасының Куру қаласындағы Гвиана ғарыш орталығынан сәтті ұшырылып, қабілетті еуропалық, бір реттік пайдаланылатын ұшыру жүйесінің пайда болуын белгіледі. Ariane 1 көп ұзамай Кеңес Одағы мен АҚШ ұсынған барынша бәсекелес платформалармен салыстырғанда сенімді және бәсекеге қабілетті ұшыру құралы деп есептелді. Бұл бастама алғаш рет 1978 жылы ұсынылғанмен, Ariane 1-нің алғашқы ұшуынан бұрын, дамудың бірінші кезеңін бастауға рұқсат 1979 жылдың шілдесіне дейін берілмеді. Жаңа ұшыру құралын әзірлеу жұмыстарының көп бөлігі 1980 және 1982 жылдар аралығында жүргізілді. Ariane 2 жобасы геостационарлық трансфер орбитасына (GTO) екі тонналық жүк жіберудің болашақ қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында жасалды. Ariane 2-нің дамуындағы бас агенттік – Centre National d'Etudes Spatiales (CNES), ал оның өндірісін жүргізген жетекші компания – француз аэроғарыш өндірушісі Aérospatiale болды. Құныны азайту мақсатында CNES тек сынақтан өткен технологияларды ғана қолдануға рұқсат берді, тіпті жаңа сынақ серияларын жүргізуге бюджет қарастырылмады. Бұдан өзге, Ariane 1 үшін құрылған қолданыстағы ұшыру алаңын және өңдеу қондырғыларын пайдаланумен шектелді, сондай-ақ Ariane өндіріс желісін қайта жабдықтауға рұқсат берілмеді. Жетістіктерге қол жеткізу үшін бірнеше жол қолданылды, мысалы, үшінші сатыдағы жанармай бактерілерін ұзарту арқылы жанармай көлемін 30 пайызға арттыру, бірнеше сатылардағы жану қысымын жоғарылату, қатты жанармай күшейткіштерін қоса алуға мүмкіндік беретін жаңа резервуарлар аралық құрылымын жасау және жаңа жанармай қоспасын пайдалану. Аяқталған Ariane 2 көбінесе өзінің бауырлас машинасы – Ariane 3-ке ұқсас, ең басты айырмашылығы – қосымша қатты ракеталық күшейткіштердің болмауы, бұл Ariane 3-ке жоғарырақ жүк көтергіштік қабілетін және бірлік құнының жоғары болуын қамтамасыз етті. Осы жағдайға қарамастан, Ariane отбасының сенімділігінің арқасында ұшыруға арналған сақтандыру шығындары төмендеді, тіпті американдық бәсекелес ұшыру құралдарынан да төмен болды. Ariane 2 қайта іске қосылғаннан кейін тағы бес сәтті ұшыру жүзеге асырылды. Ariane 2-нің соңғы ұшыруы 1989 жылдың 2 сәуірінде өтті, ол Tele X спутнигін сәтті орбитаға шығарды. Ariane 2-нің алғашқы ұшуына дейін, отбасы әлемдік ұшыру нарығының басым бөлігін қамтамасыз ете алды.