Марк Доти: Американдық ақын және естеліктер авторы

Кіріспе

Американдық ақын және мемуаршы (1953 жылы туған)

Марк Доти (10 тамыз 1953 жылы туған) – американдық ақын және мемуаршы, ең белгілі туындысы – "Менің Александриям". 2008 жылы Ұлттық кітап сыйлығына ие болған.

Ерте өмір

Марк Доти Теннесси штатының Мэривилл қаласында Лоренс пен Рут Доти отбасында, Сара Элис Доти деген үлкен әпкесімен дүниеге келді. Ол Айова штатының Дес-Мойн қаласындағы Дрейк университетін өнер бакалавры дәрежесімен бітірді және Вермонт штатының Плейнфилд қаласындағы Годдард колледжінде шығармашылық жазу мамандығы бойынша көркемсурет магистрі дәрежесін алды.

Мансап

Дотидің алғашқы өлеңдер жинағы «Тортула, лебедь» 1987 жылы Дэвид Р. Годин баспасынан шықты; екінші жинағы «Бетлехем кең жарыққа шығып» 1991 жылы сол баспадан жарық көрді. Booklist оның өлеңдерін «тыныш, жақын» деп сипаттап, күшті жас қалалық өмір тәжірибесін «біздің қалай өмір сүретініміздің, қалай азап шегіп, азапты қалай жеңе алатынымыздың үлгісі» ретінде бейнелеген өзінің ерекше стилін жоғары бағалады. Дотидің «Тиара» атты өлеңі 1990 жылы «Өмір үшін ақындар: Жетпіс алты ақын СПИД-ке жауап береді» антологиясында жарияланды. Бұл өлең қоғамның гомосексуалдарға қатысты көзқарасын және СПИД-ке шалдыққандарға қатысты қарым-қатынасын сынап көрсетеді. 1980-ші жылдар АҚШ-та СПИД эпидемиясының басталуымен белгіленді. Рейган әкімшілігінің СПИД-ке қарсы күресте кешіккен әрекеттері мыңдаған адамның өліміне әкелді, әсіресе жас гейлер арасында. Кейбір сарапшылар бастапқыда жұмылдыруға қарсылықтың себебі гомофобияға байланысты деп санайды – қоғам сол кезде гомосексуалдыққа теріс көзқараспен қарады. Бұл өлең гей еркектердің «ләззаттың нәтижесінде өздеріне қарсы зорлық-зомбылықты шақырады» деген пікірді сынап тұр. Өлеңдегі «ол өзі сұрады» деген тіркес СПИД-ке шалдыққан гейлерге қатысты кең таралған, жаны ашымайтын пікірді бейнелейді. Доти СПИД-ке шалдыққандар үшін қатыгездік пен кемсітуден арылатын болашақты суреттеу үшін «көрінетін тоқтау» және «дененің жұмағы» сияқты бейнелерді пайдаланады. Ландаудың сөзіне сүйенсек, Дотидің өлеңдері «адамгершілікке толы және көңіл көтеруге мүмкіндік беретін» туындылар болып, ВИЧ-пен өмір сүретін адамдарға үміт сыйлап, АҚШ-тың жауыздық атмосферасына қарсы тұрды. Робертс әлі ауырмаған кезде жазылған жинақта өлім-жітім мүмкіндігі туралы ойлар қозғалады, жоғалту перспективасын тіпті сәл болса да жеңілдетуге болатын жол іздестіріледі. «My Alexandria» Филип Левиннің Ұлттық поэзия сериясы бойынша таңдалды және Ұлттық кітап сыншылары шеңберінің сыйлығы мен Лос-Анджелес Таймс кітап сыйлығын жеңіп алды. Кітап Ұлыбританияда Джонатан Кейп баспасынан шыққанда Доти Ұлыбританияның поэзия саласындағы ең маңызды жыл сайынғы сыйлығы – Т. С. Элиот сыйлығын жеңіп алған алғашқы американдық ақын атанды. Доти 1994 жылы Робертс қайтыс болғаннан кейін «Atlantis» (HarperCollins, 1995) жинағына енген өлеңдерді жаза бастады. Кітап Бингем поэзия сыйлығы мен Амбассадор кітап сыйлығын жеңіп алды. «Heaven's Coast: A Memoir» (HarperCollins, 1996) – жақындарынан айырылған адамның ой-толғаныстарын және қайғыны зерттеуді баяндайтын туынды. Кітап PEN Марта Албранд сыйлығын иеленді. Доти тоғыз поэзия кітабының авторы, соңғысы – «Deep Lane» (W. W. Norton, 2015), төменге қарайтын кітап: бақтың астындағы жерге, өмірдің қараңғы қабаттарына терең бойлау. Ол сонымен қатар натюрморт суреттері, заттар мен жақындық туралы эсселер жазды және жазушыларға арналған нұсқаулық дайындады. Оның поэзия жинақтарына «Sweet Machine» (HarperCollins, 1998), «Source» (HarperCollins, 2002), «School of the Arts» (HarperCollins, 2005) және «Fire to Fire: New and Selected Poems» (HarperCollins, 2008) кіреді, соңғысы Ұлттық кітап сыйлығын жеңіп алды. Дотидің үш естелік туындысының бірі – «Heaven's Coast», «The New York Times» газетінің пікірінше, «жаралы» туынды, сүйіктісінің СПИД диагнозын естігеннен кейін оның ойларын жазудың азапты журналы, Дантенің тозаққа саяхаты сияқты саналармен «қабатталған» жұмыс (HarperCollins, 1996), және «Firebird: A Memoir» – алтыдан он алты жасқа дейінгі өмірбаян, ол оның Американың оңтүстігінде және Аризонадағы балалық шағы туралы әңгімелейді (HarperCollins, 1999). Бұл екі алғашқы естелік Америка кітапхана қауымдастығының Израиль Фишманның көркем емес туындыларға арналған сыйлығын жеңіп алды. Оның соңғы естелігі «Dog Years» (HarperCollins, 2005) «New York Times» бестселлері тізіміне енді және 2008 жылы Америка кітапхана қауымдастығынан Барбара Гиттингс әдебиет сыйлығын алды. Дотидің эсселеріне «Still Life with Oysters and Lemon» (Beacon Press, 2001) кіреді, бұл 17-ғасырдағы голланд сурет салуы және біздің заттармен қарым-қатынасымыз туралы кітап ұзындығындағы эссе, және «The Art of Description» (Graywolf Books, 2010) – төрт эссе жинағы, онда «Доти көргеніңізді айту міндетін және тәжірибені тіл арқылы бейнелеу қиындықтарын қарастырады». Ол «The Best American Poetry 2012» журналының қонақ редакторы болды (Scribners, 2012). Доти Айова, Принстон, Сара Лоуренс колледжі, Колумбия, Корнелл және Нью-Йорк университеттерінде сабақ берді. Ол он жыл бойы Хьюстон университетінің шығармашылық жазу бағдарламасының аспирантурасында Джон және Ребекка Мурс профессоры болды және қазіргі уақытта Нью-Брансуиктегі (Нью-Джерси) Рутгерс университетінің ағылшын кафедрасының құрметті профессоры және резидент жазушысы қызметін атқарады. Ол сондай-ақ Массачусетс Амхерст университетінің МФА бағдарламасындағы «Juniper Summer Writing Institute» қатысушысы болды және 2006 жылдың тамызында «Bread Loaf Writers' Conference» факультетінде жұмыс істеді. Ол Гей ерлер поэзиясы үшін «White Crane/James White Poetry Prize» сыйлығының алғашқы төрешісі. Доти 2013 жылғы «Griffin Poetry Prize» сыйлығының төрешісі болды. 2014 жылы ол «Griffin Trust For Excellence In Poetry» қорметті мүшесі ретінде қабылданды. 2011 жылы Доти Америка ақындары академиясының канцлері сайланды.

Doty's first collection of poems, Turtle, Swan, was published by David R. Godine in 1987; a second collection, Bethlehem in Broad Daylight, appeared from the same publisher in 1991. Booklist described his verse as "quiet, intimate" and praised its original style in turning powerful young urban experience into "an example of how we live, how we suffer and transcend suffering". Doty's "Tiara" was printed in 1990 in an anthology called Poets for Life: Seventy Six Poets Respond to AIDS. This poem critiques the way society perceived and treated homosexual AIDS sufferers. The 1980s marked the beginning of the AIDS epidemic in the United States. The Reagan administration's delayed action to fight AIDS resulted in thousands of deaths, especially among young gay men. Some believe the initial reluctance to mobilize was due to homophobia—society was, at the time, uncomfortable with gay sexuality. This poem criticizes the idea that gay men "invite[d] their own oppression as a consequence of pleasure." The poem's phrase "he asked for it" represents this common, unsympathetic opinion about gay men with AIDS. Imagery like "perfect stasis" and "body's paradise" is used by Doty to paint a future beyond brutality and discrimination for AIDS sufferers. According to Landau, Doty's poems were "humane and comforting narratives" that offered hope to people living with HIV and stood in contrast to the hostile climate of the United States. The collection, written while Roberts had not yet become ill, contemplates the prospect of mortality, desperately attempting to find some way of making the prospect of loss even momentarily bearable. My Alexandria was chosen for the National Poetry Series by Philip Levine, and won the National Book Critics Circle Award and the Los Angeles Times Book Prize. When the book was published in the U. K. by Jonathan Cape, Doty became the first American poet to win the T. S. Eliot Prize, Britain's most significant annual award for poetry. Doty had begun the poems collected in Atlantis (HarperCollins, 1995) when Roberts died in 1994. The book won the Bingham Poetry Prize and the Ambassador Book Award. Heaven's Coast: A Memoir (HarperCollins, 1996), is a meditative account of losing a loved one, and a study in grief. The book received the PEN Martha Albrand Award First Nonfiction. Doty is the author of nine books of poetry, most recently Deep Lane (W. W. Norton, 2015), a book of descents: into the earth beneath the garden, into the dark substrata of a life. He has also written essays on still life painting, objects and intimacy, and a handbook for writers. His volumes of poetry include Sweet Machine (HarperCollins, 1998), Source, (HarperCollins, 2002), School of the Arts (HarperCollins, 2005) and Fire to Fire: New and Selected Poems (HarperCollins, 2008), which received the National Book Award. Doty's three memoirs include Heaven's Coast, described as "searing" by The New York Times, is the excruciating journaling of his thoughts subsequent to hearing his lover's diagnosis with AIDS, a work "layered" with awarenesses like Dante's trip through hell (HarperCollins, 1996), and Firebird: A Memoir, an autobiography from six to sixteen, which tells the story of his childhood in the American South and in Arizona (HarperCollins, 1999). These first two
memoirs received the American Library Associations Israel Fishman Non Fiction Award. His most recent memoir, Dog Years (HarperCollins, 2005), was a New York Times Bestseller and received the Barbara Gittings Literature Award from the American Library Association in 2008. Doty's essays include Still Life with Oysters and Lemon (Beacon Press, 2001), a book length essay about 17th century Dutch painting and our relationships to objects, and The Art of Description (Graywolf Books, 2010), a collection of four essays in which "Doty considers the task of saying what you see, and the challenges of rendering experience through language." He served as guest editor for The Best American Poetry 2012 (Scribners, 2012). Doty has taught at the University of Iowa, Princeton University, Sarah Lawrence College, Columbia University, Cornell and NYU. He was the John and Rebecca Moores Professor in the graduate program at The University of Houston Creative Writing Program for ten years, and is currently Distinguished Professor and Writer in Residence in the Department of English at Rutgers University in New Brunswick, New Jersey, where he directs Writers House. He has also participated in The Juniper Summer Writing Institute at the University of Massachusetts Amherst's MFA Program for Poets & Writers, and was on the faculty of the Bread Loaf Writers' Conference in August 2006. He is the inaugural judge of the White Crane/James White Poetry Prize for Excellence in Gay Men's Poetry. Doty was a judge for the 2013 Griffin Poetry Prize. In 2014, he was welcomed as a trustee of the Griffin Trust For Excellence In Poetry. In 2011, Doty was elected a Chancellor of the Academy of American Poets.

Жеке өмір

1995 жылдан 2010 жылға дейін оның серіктесі жазушы Пол Лисикки болды. Олар 2008 жылы үйленді және 2013 жылы ажырасты. Қазіргі уақытта Доти күйеуі Александр Хаделмен бірге Нью-Йорк қаласында және Нью-Йорк штатының Ист-Хэмптон аймағындағы Спрингс шағын ауылында тұрады. Олар 2015 жылдың қазан айында Мьюр Вудс ұлттық монументінде үйленді.

Өңдеу

2003: Ашық есік: Жазушылар үй ұғымын жаңаша түсіндіреді, Сент-Пол: Graywolf Books

Тірі орындау

2014: Поэзия борделі, 2014 жылдың 10 қарашасы.