Кіріспе
Перудегі археологиялық орын Хуайна Пикчу – Перудегі тау. Ол Куско облысының Урубамба ауданындағы Мачупикчу ауданында орналасқан. Хуайна Пикчу тауы Мачу-Пикчудан, инкалардың «жоғалған қаласы» деп аталатын жерден биікке көтеріледі. Инкалар Хуайна Пикчу тауының беткейімен жол салып, оның үстіне храмдар мен террасалар салған. Хуайна Пикчу тауының шыңы теңіз деңгейінен метр биіктікте, яғни Мачу-Пикчудан метр жоғары орналасқан. Жергілікті гидтердің айтуынша, таудың үстінде бас діни қызметкер мен жергілікті бойжеткендер тұрған. Әр таңда күн шығар алдында бас діни қызметкер кішкентай топпен Мачу-Пикчуға жаңа күннің басталуын хабарлау үшін баратын. Ай храмы – Мачу-Пикчу аймағындағы үш маңызды храмның бірі. Ай храмының жанында Ұлы үңгір, тағы бір қасиетті храм орналасқан. Мачу-Пикчудағы басқа да маңызды жергілікті храмдар – Кондор храмы, Үш терезе храм, Бас храм, «Аяқталмаған храм» және Күн храмы, сондай-ақ Торреон. Оның атауы испан тілінде өзгертілген, мүмкін кечуа тілінен, балама жазуы Wayna Pikchu; wayna – жас, жігіт, pikchu – пирамида, кең негізі және өткір шыңдары бар тау немесе биік жер, «жас шың». Қазіргі кезде Мәдениет министрлігі қолданатын кечуа тілінің орфографиясы Waynapicchu және Machupicchu болып табылады.
Huayna Picchu, , is a mountain in Peru around which the Urubamba River bends. It is located in the Cusco Region, Urubamba Province, Machupicchu District. It rises over Machu Picchu, the so called lost city of the Incas. The Incas built a trail up the side of the Huayna Picchu and built temples and terraces on its top. The peak of Huayna Picchu is above sea level, or about higher than Machu Picchu. According to local guides, the top of the mountain was the residence for the high priest and the local virgins. Every morning before sunrise, the high priest with a small group would walk to Machu Picchu to signal the coming of the new day. The Temple of the Moon, one of the three major temples in the Machu Picchu area, is nestled on the side of the mountain and is situated at an elevation lower than Machu Picchu. Adjacent to the Temple of the Moon is the Great Cavern, another sacred temple with fine masonry. The other major local temples in Machu Picchu are the Temple of the Condor, Temple of Three Windows, Principal Temple, "Unfinished Temple", and the Temple of the Sun, also called the Torreon. Its name is Hispanicized, possibly from the Quechua, alternative spelling Wayna Pikchu; wayna young, young man, pikchu pyramid, mountain or prominence with a broad base which ends in sharp peaks, "young peak". The current Quechua orthography used by the Ministerio de Cultura is Waynapicchu and Machupicchu.
Туризм
Хуайна-Пикчуға жыл бойы баруға болады, бірақ Хуайна-Пикчуға күніне кіретін келушілердің саны 400-ге шектеледі. Келушілер Хуайна-Пикчу жолына екі уақытта кіре алады: сағат 7:00 мен 8:00 аралығында және сағат 10:00 мен 11:00 аралығында. Рұхсат етілген 400 жаяу жүргінші екі кіру уақытына тең бөлінеді. Биік және кейде қауіпті жол шыңға дейін жетелейді. Кейбір бөліктері сырғанақ, ал болат арқандар (via ferrata) бір сағаттық көтерілу кезінде қолдау көрсетеді. Қараша мен сәуір айлары аралығында көтерілу қиынға соғады, себебі жаңбырлы маусымда тауға апаратын жол тайғақ болады. Көтерілуге қолайлы жағдайлар мамырдан қыркүйекке дейінгі құрғақ маусымда күтіледі. Шыңға дейін бару үшін екі түрлі ұзындықтағы жол бар. Қысқа жолмен шыңға жетуға шамамен 45–60 минут, ал ұзын жолмен шыңға жетуға шамамен 3 сағат уақыт кетеді. Шыңнан басталатын екінші жол, қазіргі уақытта күтімге жабық, Гран-Кавернаға және «Ай ғибадатханасы» деп аталатын жерге жетелейді. Таудың солтүстік бетінде орналасқан бұл табиғи үңгірлер жолдың басталу нүктесінен төмен жатыр. Үңгірлерден қайтып оралу жолы таудың айналасын айналып, негізгі жолға қосылады.
Танымал мәдениетте
"Агирре, Құдайдың қаһары" (1972) фильмі Хуайна Пикчу тау баспалдағында ішінара түсірілген. Hulu телесериалы "Жолда" доктор Стивен Мейер Хуайна Пикчу тауының басындағы жанған жарықтың сатысына көтерілгендігі – ойдан шығарылған Мейерлік қозғалыстың басты сенімі болып табылады.