Кіріспе

FSO Syrena Sport – 1950 жылдардың соңында Fabryka Samochodów Osobowych FSO зауытының инженерлері тобымен жобаланып, құрастырылған польшалық спорттық тұжырымдама көлігі. Экономикалық және саяси себептерге байланысты бұл көлік жаппай өндіріске шығарылмады.

Құрылыс

FSO Syrena Sport – екі есікті купе, болат шассиде, күшейтілген еден панелі бар, шыны талшықтан жасалған корпусымен. Қозғалтқышы 4 тактілі, 2 цилиндрлі, ауамен салқындатылатын, алюминий блокқа ие жаңа конструкциялы боксерлік қозғалтқыш. Құйма темірден жасалған цилиндрлер, цилиндр бастары және поршеньдер поляк Junak мотоциклінің S 03 қозғалтқышынан алынған. Прототиптік қозғалтқыш француз Panhard Dyna Z автокөлігінен алынған керек-жарақтармен (карбюратор, тұтану жүйесі және т.б.) жабдықталған. Оның сыйымдылығы 700 см³ болды және 6000 айналымда шамамен 35 а.к. (26 кВт) қуаттыққа қол жеткізді, бұл жеңіл автомобильге (710 кг) жеткілікті өнімділік берді. Қозғалтқыш алдыңғы ос алдында орналасқан және 4 жылдамдықты қолмен басқарылатын беріліс қорабы арқылы алдыңғы дөңгелектерді қозғалтты, ол Syrena 100-ге ұқсас. Алдыңғы серікпе классикалық Syrena-мен толықтай сәйкес емес, бірақ осыған ұқсас принципке негізделген: тәуелсіз, бір көлденең серіппелі, төменгі А-тұтқалары және гидравликалық амортизаторлары бар. Барлық дөңгелектерде бір контурлы барабанды тежегіштер орнатылған. Syrena Sport-тың ерекшелігі – артқы тәуелсіз серікпе, артқы иілгіш қолдары, торсионды сырғалар және дерлік көлденең гидравликалық амортизаторлары. Тағы бір айырмашылығы – еденде орналасқан беріліс механизмі және гидравликалық басқарылатын әрекетке келтіргіш.

Тарих

FSO Syrena Sport 1957-1960 жылдары Варшавадағы FSO зауытында салынған, авторы – Сезари Наурот. Бастапқыда автомобиль өндіріске арналмаған – ол 1955 жылдан бері жаппай өндірілетін Syrena седанының модификациясы үшін жасалған бірқатар шешімдер мен өндіріс технологияларын сынау платформасы болды. Сезари Наурот осы машинаға стандартты 2 тактілі 2 цилиндрлі S 15 қозғалтқышын (басқа Syrena модельдерінде қолданылған) орнатуды болдырмау үшін, өте төмен және тегіс капотты әдейілеп жобалады. Соның салдарынан, Władysław Skoczyński және Andrzej Zatoń есімдерімен белгіленген, қолжетімді, жаңа 4 тактілі жалпақ екі цилиндрлі S 16 қозғалтқышы қолданылды. Көп тараған пікірге қарамастан, қозғалтқыш Panhard Dyna-мен ішкі бөліктері ортақ емес, тек прототипті сынауды жеңілдету үшін карбюратор және тұтану сияқты Panhard қозғалтқышының қосалқы құралдары ғана қолданылды. Күштің номиналды деңгейі шамамен 50 а.к. болуы тиіс еді, бірақ алғашқы прототип шамамен 35 а.к. қуатты дамытты, сынақтар жүргізілді, бірақ олардың нәтижелері сақталмаған. Станислав Лукашевич тағы бір маңызды жаңалықтың бас дизайнері болды: күшейтілген еден панелімен өздігінен тіреуші шасси, ал сол кездегі басқа Syrena модельдері дәстүрлі болатты қаңқаны қолданды. Автомобильдің әдемі корпусы шыны талшықтан жасалған, бұл FSO үшін мұндай алғашқы тәжірибе болды. Syrena Sport сонымен қатар Антони Дроздек есімді инженердің жобалаған артқы иінтіректері мен бұралу жолақтары бар жаңа тәуелсіз артқы серіппеге ие болды. FSO-ның бірінші қабатты ауыстыру механизмі және гидравликалық басқарылатын әрекет еткіш сияқты басқа да жүйелер құрастырылып, сынақтан өтті. Әрине, көптеген механикалық және электрлік бөліктер басқа Syrena нұсқаларынан тікелей алынған, оның ішінде беріліс, фаралар, приборлар және т.б. Жас дизайнерлер тобы өздерінің идеяларын жүзеге асыруда еркіндікке ие болғандықтан, олардың жұмысының нәтижесі таң қалдырарлықтай әдемі автомобиль болды. Бас дизайнер Сезари Наурот түрлі Ferrari және Mercedes Benz 190SL модельдерінен шабыттанғанын мойындады. Еңбек күнінде (1 мамыр) көрсетілгеннен кейін автомобиль тез арада сенсация тудырды және сол кездегі автомобиль баспасөзінде кеңінен сипатталды, әсіресе "Motor" апталығында. Автомобиль кем дегенде бір рет "Dziennik Telewizyjny" (Телевизиялық күнделік) күнделікті тележаңалықтар бағдарламасында көрсетілді. 1960 жылғы Швейцарияның жылдық "Automobile Year" басылымында Syrena Sport туралы қысқаша айтылып, суреті жарияланды. Ал 1960 жылдың мамыр айында Италияның "Il Giorno" ұлттық газеті Syrena Sport-ты "Темір перде артында жасалған ең әдемі автомобиль" деп сипаттады. Бастапқы жоспарларға қарамастан, поляк баспасөзі мен халық Syrena Sport-ты өндіріске енгізуге талап етті. Екі мемлекеттік компания тіпті шыны талшықтан корпус жасауға дайын екендерін мәлімдеді. Бұл FSO басшылығы мен үкімет үшін қолайсыз жағдайға айналды, олар Sport-ты жаппай өндіруді жоспарламаған еді. Көп айтылатын (бірақ толыққанды дәлелденбеген) әңгімеге сәйкес, премьер-министр Йозеф Циранкевич немесе Коммунистік партияның бірінші хатшысы Владислав Гомулка зауытқа қоңырау шалып, жобаны тоқтатуға бұйрық берген. Осы уақытқа дейін автомобиль зауыттың сынақ трассасында және FSO-дан тыс қоғамдық жолдарда шамамен 29 000 км жүрген және жалпы алғанда, дұрыс жобаланғаны дәлелденді. Осыдан кейін сынақтар тоқтатылды және автомобиль Варшавадағы Фаленица даму орталығының гаражында сақталды. Аңғаралық шешіммен, ол 1970-ші жылдардың соңында басқа FSO прототиптерімен бірге гараж кеңістігін босату үшін мақсатты түрде жойылды. Қалған тарихи материалдар – бірнеше ондаған қара-ақ және қолмен боялған фотосуреттер, баспасөз мақалалары және Збигнев Гроховский салған сызбалар, олар 1961 жылы "Mały Modelarz" модельдер журналында жарияланды.

Салдары

S 16 қозғалтқышы бойынша жұмыстар жалғасты, және кем дегенде тағы бір ұқсас қозғалтқыш (кодтық атауы S 17) модификацияланған қозғалтқыш блогымен және тапсырыс бойынша жасалған цилиндрлер мен бастармен (Junak S 03 қозғалтқышынан ерекшеленеді) салынды. Бұл қозғалтқыштың барлық әзірлемелері жаңа үш цилиндрлі, екі тактілі S 31 қозғалтқышының Syrena үшін енгізілуімен тоқтатылды. S 17 қозғалтқышының прототипі Варшава маңындағы Отребусидегі Олдтаймер мұражайында бүгінгі күнге дейін сақталған. 1961 жылы "104" деп белгіленген, өзгертілген Syrena седанының прототипі көрсетілді. Көптеген өзгерістердің арасында Syrena Sport-тан бірдей тәуелсіз артқы серпімді аспап болды. Бұл өзгертілген автомобиль де сериялық өндіріске түспеді, және 1983 жылы өндіріс тоқтағанға дейін Syrena тәуелсіз емес артқы серпімді аспапқа, көлденең серпімді катушка мен қатаң оське ие болды.