Кіріспе

Шотландияның оңтүстігіндегі салыстырмалы түрде жазық жердің геологиялық тұрғыдан анықталған аймағы – Шотландияның географиялық аймағы. Орталық Төмендіктер, кейде Мидленд аңғары немесе Орталық аңғар деп аталады, Шотландияның оңтүстігіндегі салыстырмалы түрде жазық жердің геологиялық тұрғыдан анықталған аймағы болып табылады. Ол солтүстіктегі Highland Boundary Fault және оңтүстіктегі Southern Uplands Fault арасындағы жарылыс аңғарынан тұрады. Орталық Төмендіктер – Шотландияның үш негізгі географиялық бөлігінің бірі, ал қалған екеуі – солтүстікке және солтүстік-батысқа қарай орналасқан Таулы Жерлер мен Аралдар және осыған байланысты екінші жарылыс сызығының оңтүстігінде орналасқан Оңтүстік Таулы Жерлер. Шотландияның үш географиялық аймағының ішінде ең көп халқы бар аймақ.

Геология және геоморфология

Орталық жазықтар негізінен палеозойлық формациялармен жабысқан. Бұл шөгінді тау жыныстарының көптеген түрлері экономикалық маңызы бар, себебі Шотландияның өнеркәсіптік революциясын қозғаған көмір және темір кендері осы аймақта табылады. Бұл жерде де қарқынды жанартаулық белсенділік болған, Эдинбургтегі Артур тағы – шамамен 300 миллион жыл бұрын карбон кезеңінде белсенді болған, бұрын әлдеқайда ірі жанартаудың қалдығы. Аймақ салыстырмалы түрде төмен жатыр, алайда тіпті осында да Охилс және Кампси Феллс сияқты төбелер көзден жасырылмайды. Шотландияның басқа бөліктері сияқты, бүкіл аймақ плейстоцен мұз басуларының әсеріне ұшырады.

Шекаралық ақаулар

Highland Boundary Fault Арран аралындағы Солтүстік Глен Саннокстан оңтүстік және батысқа қарай Бут аралы мен Хеленсбург арқылы өтеді, содан кейін Стратмордың солтүстік шекарасын құрайды және солтүстік-шығыста Стоунхейвенге жетеді. Бұл жарық Каледониялық тау жасалу кезеңінде белсенді болды, бұл Япет мұхитының жабылуы кезінде (520-400 миллион жыл бұрын) Ордовик пен Девон кезеңдері арасында болған тектоникалық тақталардың соқтығысуы еді. Жарық Мидленд аңғарының 4000 метрге дейін түсуіне мүмкіндік берді, содан кейін тік қозғалыс болды. Бұл алғашқы тік қозғалыс кейіннен көлденең жылжумен алмастырылды. Оңтүстік Таулы Жерлер жарығы батыста Галлоуэйдің Рейннен шығыс жағалаудағы Данбарға дейін, Эдинбургтен 30 миль (48 км) қашықтықта орналасқан.

Адам географиясы

Өнімді, құнарлы жазық жерлер мен экономикалық құнды көмір және темір кен орындарының үйлесімі Орталық Төмендіктің Шотландияның басқа аймақтарына қарағанда халық тығыздығы жағынан әлдеқайда жоғары болуына себеп болды. Глазго, Эдинбург, Данфермлин, Стирлинг, Перт және Данди қалалары Орталық Төмендікте орналасқан, және Шотландия халқының 75% астамы осы аймақта тұрады.