Кіріспе

Профессор доктор Мохаммед Муним әл Измерли – Ирак химия профессоры. Саддам Хусейн Ирак президенті болған кезде ол тұтқындарға улар заттармен тәжірибе жасаған деген күдік бар. 2004 жылдың ақпан айының басында, қамалғаннан кейін он ай өткен соң АҚШ-тың күзетінде қайтыс болды.

Қару-жарақтарды әзірлеудегі рөлі

2005 жылғы 6 қазанда Чарльз А. Дюльфердің, қару іздеуші Ирак зерттеу тобын басқарған ЦРУ кеңесшісінің баяндамасында, Измерлидің 1970 жылдары әскери қолдану үшін у газ жасауға тырысқан басқа ирак химиктерін оқытудағы негізгі тұлға болғаны, қыша газын өндіруге жасалған күш-жігердің жетекшісі болғаны және 1980 жылдары Ирак барлау қызметінің химиялық бөлімінің бастығы қызметін атқарғаны көрсетілген. Баяндамаға сәйкес, Измерлидің бұрынғы әріптестері тергеушілерге ол адамдармен тәжірибелер жүргізгенін, шамамен 100 саяси және басқа да тұтқындарға уланған тамақ немесе инъекциялар арқылы өлтіруге арналған заттарды сынағанын айтқан. Баяндамада Измерлидің тәжірибелік бағдарлама аясында 20 адамға у бергенін мойындағаны жазылған.

Өлім жағдайы

АҚШ қауіпсіздік күштері Бағдад моргына 2004 жылдың ақпан айында, яғни оның қайтыс болғаннан кейін шамамен екі апта өткен соң жеткізілген Измерлидің денесі салынған қапқа тіркелген хабарламада, өлімінің себебі ми сабағының қысылуы болды деп мәлімдеді. Профессор Измерлидің отбасы үш апта бұрын Бағдад әуежайындағы АҚШ түрмесінде оны көріп, денсаулығының жақсы болғанын айтты. Измерли отбасының тапсырысымен сот-медициналық сараптама жасалды, оны Бағдад ауруханасының сот-медицина бөлімінің директоры доктор Фаик Амин Бейкер жүргізді. Ол Измерлидің өлімінің себебі бас артына күшті соққы тию болғанын және өлімнің себебі – дүрбі соққы екенін айтты. Оның қалай өлгені нақты белгісіз болды, бірақ біреу оны артынан, мүмкін, темір таяқ немесе тапаншамен ұрған. Сондай-ақ, американдық дәрігерлер оның бас сүйегіне 20 см-лік тілік салғаны анықталды, бұл алғашқы соққыдан кейін өмірін сақтап қалуға жасалған әрекет болды. Измерлидің қызы Рана Измерли Guardian газетіне берген сұхбатында әкесі өлтірілгенін мәлімдеді: Дәлелдер айқын. Бұл американдықтар оны өлтіріп, содан кейін жасағандарын жасыруға тырысқандығын көрсетеді. Оның қандай да бір қылмыс жасағанының ешқандай дәлелі жоқ, адвокат беруден бас тартты, содан кейін оны өлтірді. Неге? Измерли отбасы сот-медициналық сараптаманың қорытындыларын ирактық судьяға ұсынды, судья коалицияға ешқандай шара қолдануға құқығы жоқ екенін, «Оқиға тарихқа енді» деп мәлімдегенін хабарлады.