Кіріспе

Оксфорд университеті – 1603 жылдан 1950 жылға дейін Ұлыбритания парламентінің Төменгі палатасына екі депутат сайлаған университет сайлау округі болды. Оксфорд университеті таратылған кезде оны соңғы рет өкілдік еткен екі депутат – А. П. Герберт және Артур Салтер еді.

Шекаралар, сайлаушылар және сайлау жүйесі

Бұл университет сайлау округі 1603 жылғы Корольдік жарғымен құрылды. 1948 жылғы Халықты өкілдік ету туралы заңмен 1950 жылы таратылды. Сайлау округі нақты географиялық аймақ емес еді. Оның сайлаушылары Оксфорд университетінің түлектерінен құралды. 1918 жылға дейін сайлау құқығы доктор немесе магистр дәрежесі бар ерлерге ғана берілді. Намиер мен Брук 1754–1790 жылдар аралығында сайлаушылардың санын шамамен 500 деп бағаласа, 1910 жылға қарай ол 6500-ге жеткен. 1918 жылғы реформалардан кейін, тізімге ену үшін 1 фунт төлеген барлық түлектерге сайлау құқығы берілді. Бұл шамамен 400 әйелді қамтыды, олар еркек болғанда диплом алуға мүмкіндік беретін емтихандарды тапсырған. Сайлау округі Парламентке екі депутатты сайлап жіберді. 1918 жылдан бастап депутаттар пропорционалдық өкілдік жүйесінде қолданылатын, бір ауыстырылатын дауыс әдісімен сайланды.

Тарих

Университет 18-шы ғасырда торилердің ескі идеологиясын ынталы түрде қолдады. Алғашқы партиялық жүйе, басқа барлық сайлау округтерінде мағынасын жойғаннан кейін де ұзақ уақыт сақталды. Британ тағына Ганноверліктердің мұрагерлікке ие болғаннан кейін Уигтер Кембридж университетінің саясатында үстемдік құрды – бұл университет парламентте өкілдік еткен басқа университет, докторлық дипломдарды беру үшін патшалық құқықты пайдаланды. Оксфордта мұндай құқық болмағандықтан, университет сайлаушыларының көп бөлігі тори (ал 18-шы ғасырдың бірінші жартысында кейде якобит) көзқарасын ұстанды. Университет сондай-ақ үкіметтен тәуелсіздігін бағалады. 1768 жылы өткен сирек жалпы сайлауда әкімшілікпен байланысы бар екі үміткер жеңіліске ұшырады. 19-шы ғасырда университет оңшылдарды қолдауын жалғастырды, көбінесе тори, консерватор немесе либералды-ұлттық кандидаттарды сайлап отырды. Бірден-бір ерекшелік Уильям Эварт Гладстон болды, ол бұрын "қатаң және өжет торилердің болашақ үміті" болған. Ол алғаш рет университетті Peel-шіл ретінде таныстырды, сайлау округінің бұрынғы өкілі – кейде консервативті премьер-министр болған сэр Роберт Пилді қолдады. Гладстон 1859 жылдан кейін біраз уақыт либерал ретінде мандатын сақтап қалды. Гладстонның 1865 жылы жеңіліске ұшырауынан кейін, либералдық үміткерлер сирек кездесті және ешқайсысы да мандатқа ие бола алмады. 1918 жылы пропорционалды сайлау жүйесі енгізілгеніне қарамастан, екі депутат та 1935 жылға дейін консерваторлар болып қала берді. Парламентке университеттен сайлаудың соңғы кезеңінде тәуелсіз депутаттар сайланды, ал сайлау округі 1950 жылы таратылды.