Ұлыбритания сайлау жүйесіндегі реформа: 1832 жылғы заң сайлау округтерін қайта бөлу және дауыс беру құқығын кеңейтті. Әйелдерге дауыс беру құқығы жоқ еді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбританияның сайлау жүйесін реформалау туралы заң
UK law reforming the electoral system
Халықты өкілдік ету туралы 1832 жылғы заң (іріктеме: Реформа туралы 1832 жылғы заң, Ұлы реформа туралы заң немесе Бірінші реформа туралы заң) – Ұлыбритания Парламентінің актісі (индекстелген 2 және 3 Will. 4. c. 45), Англия мен Уэльстің сайлау жүйесіне маңызды өзгерістер енгізді. Ол сайлау округтерін орындықтардың тең емес таралуын түзету үшін қайта бөліп, дауыс беру құқығын кеңейтті, мүліктік талаптарды кеңейту және стандарттау арқылы сайлау құқығын ұлғайтты. Дауыс бере алатын адамдар – тек қана ер адамдар еді; заң әйелдердің дауыс беруіне алғашқы рет заңмен тыйым салды, сайлаушыны ер адам деп анықтады. Реформадан бұрын, көптеген депутаттар номиналды түрде округтерді өкілдік етті. Алайда, округтердегі сайлаушылардың саны оннан 12 мыңға дейін кең ауқымды болды. Көбінесе Парламент депутаттарын таңдауды бір ықпалды меценат бақылап отырды, мысалы, Норфолктің 11-ші герцогы Чарльз Говард – он бір округтің бақылаушысы болды. Сайлау құқығына ие болу критерийлері округтер арасында әртүрлі болды, жер иеленуден бастап, қазан қайнатуға жеткілікті ошағы бар үйде тұруға дейін. 1832 жылға дейін реформа талаптары жиі айтылды, бірақ нәтижесіз болды. Ақыры қабылданған заңды премьер-министр Чарльз Грейдің басшылығымен вигтер ұсынды. Бұл заң Парламенттегі Питтік фракциялардың күшті қарсылығына ұшырады, олар ұзақ жылдар бойы елді басқарған еді; қарсылық Лордтар палатасында ерекше айқын болды. Дегенмен, заң жобасы, негізінен, халықтың қысымының нәтижесінде қабылданды. Заң Индустриялық революция кезінде өркендеген ірі қалаларға Палаталар палатасында орын берді және «шіріген округтерден» – өте аз сайлаушылары бар және көбінесе бай меценаттардың ықпалындағы округтерден – орынды алып тастады. Заң сонымен қатар сайлаушылар санын 400 000-нан 650 000-ға дейін ұлғайтты, бұл ересек ер адамдардың шамамен бесінші бөлігіне дауыс беруге мүмкіндік берді. Заңның толық атауы – Англия мен Уэльстегі халықты өкілдік етуді өзгерту туралы заң. Оның ресми қысқа атауы және сілтемесі – Халықты өкілдік ету туралы 1832 жылғы заң (2 және 3 Will. 4. c. 45). Бұл заң тек Англия мен Уэльске қатысты; 1832 жылғы Ирландия реформасы туралы заң Ирландияға ұқсас өзгерістер әкелді. 1832 жылғы Шотландия реформасы туралы жеке заң революциялық болды, сайлаушылар санын 5000-нан 65000-қа дейін 13 есеге ұлғайтты.
The Representation of the People Act 1832 (also known as the Reform Act 1832, Great Reform Act or First Reform Act) was an Act of Parliament of the United Kingdom (indexed as 2 & 3 Will. 4. c. 45) that introduced major changes to the electoral system of England and Wales. It reapportioned constituencies to address the unequal distribution of seats and expanded franchise by broadening and standardising the property qualifications to vote. Only qualifying men were able to vote; the Act introduced the first explicit statutory bar to women voting by defining a voter as a male person. Before the reform, most members nominally represented boroughs. The number of electors in a borough varied widely however, from a dozen or so up to 12,000. Frequently the selection of Members of Parliament (MPs) was effectively controlled by one powerful patron: for example Charles Howard, 11th Duke of Norfolk, controlled eleven boroughs. Criteria for qualification for the franchise varied greatly among boroughs, from the requirement to own land, to merely living in a house with a hearth sufficient to boil a pot. There had been calls for reform long before 1832, but without success. The Act that finally succeeded was proposed by the Whigs, led by Prime Minister Charles Grey, 2nd Earl Grey. It met with significant opposition from the Pittite factions in Parliament, who had long governed the country; opposition was especially pronounced in the House of Lords. Nevertheless, the bill was eventually passed, mainly as a result of public pressure. The Act granted seats in the House of Commons to large cities that had sprung up during the Industrial Revolution, and removed seats from the "rotten boroughs": those with very small electorates and usually dominated by a wealthy patron. The Act also increased the electorate from about 400,000 to 650,000, making about one in five adult males eligible to vote. The full title is An Act to amend the representation of the people in England and Wales. Its formal short title and citation is Representation of the People Act 1832 (2 & 3 Will. 4. c. 45). The Act applied only in England and Wales; the Irish Reform Act 1832 brought similar changes to Ireland. The separate Scottish Reform Act 1832 was revolutionary, enlarging the electorate by a factor of 13 from 5,000 to 65,000.
Реформаланбаған Қоғамдық палата
1800 жылғы Одақ актісі 1801 жылдың 1 қаңтарында заң күшіне енгеннен кейін, реформаланбаған Өкілдер палатасы 658 мүшеден тұратын, олардың 513-і Англия мен Уэльстің өкілдері болды. Сайлау округтерінің екі түрі болды: графтық округтер және қалалық округтер. Графтық округтердің мүшелері жер иелерін, ал қалалық округтердің мүшелері саудагерлер мен сауда мүдделерін ұсынуға тиіс болды.
After the Acts of Union 1800 became law on 1 January 1801, the unreformed House of Commons comprised 658 members, of whom 513 represented England and Wales. There were two types of constituency: counties and boroughs. County members were supposed to represent landholders, while borough members were supposed to represent mercantile and trading interests.
Округтер
Өлкелер 8-16 ғасырлар аралығында құрылған тарихи ұлттық бөлімшелер еді. Олар тек парламенттік округтер ғана емес, үкіметтің көптеген құрамдас бөліктері (сондай-ақ соттар мен милиция) өлкелік шекаралар бойынша ұйымдастырылды. Өлкелерден сайланған Парламент мүшелері графтық рыцарьдары деп аталды. Уэльсте әр өлке бір өкіл сайласа, Англияда әр өлке 1826 жылға дейін екі өкіл сайлады. Осы жылы Йоркширдің өкілдігі Корнуолл графтығындағы Грампаунд округінің сайлау құқығынан айырылуына байланысты төртке дейін артты.
Counties were historical national subdivisions established between the 8th and 16th centuries. They were not merely parliamentary constituencies: many components of government (as well as courts and the militia) were organised along county lines. The members of Parliament chosen by the counties were known as knights of the shire. In Wales, each county elected one member, while in England, each county elected two members until 1826 when Yorkshire's representation was increased to four, following the disenfranchisement of the Cornish borough of Grampound.
Қалалық округтер
Англиядағы парламенттік округтер көлемі шағын ауылдардан алып қалаларға дейін ауыса-тұрды, себебі олар ретсіз дамыған еді. Ең алғашқы округтер орта ғасырларда округ шерифтерімен таңдалған, тіпті бір ауыл да округ деп есептелуі мүмкін еді. Осы ерте округтердің көптегені (мысалы, Винчелси және Дунвич) бастапқы сайлау құқығы алған кезде маңызды елді мекендер болған, бірақ кейіннен құлдырап, 19-ғасырдың басында олардың кейбіреулерінде санаулы сайлаушылар болса да, екі депутат сайлаған; олар көбінесе «шіріген округтер» деп аталды. Тюдор монархтары сайлау құқығы берген 70 ағылшын округінің 31-і кейіннен сайлау құқығынан айырылды. Соңында, 17-ғасыр парламентарийлері өкілдігі ғасырлар бойы тоқтаған 15 округті қайтадан сайлауға жіберді, олардың жетісі кейіннен реформа заңымен құқығынан айырылды. 1661 жылы Ньюарк сайлау құқығына ие болғаннан кейін, қосымша округтер сайлау құқығына ие болған жоқ, және 1821 жылы Грампаундтың сайлау құқығынан айырылуын есептемегенде, 1832 жылғы реформа заңына дейін жүйе өзгеріссіз қалды. Көптеген ағылшын округтері екі депутатты сайлады; бірақ бес округ бір ғана депутатты сайлады: Абингдон, Банбери, Бьюдли, Хайхэм Феррерс және Монмут. Лондон қаласы және Веймут пен Мелкомб Регис бірлескен округі әрқайсысы төрт мүшеден сайлады. Уэльс округтерінің әрқайсысы бір мүшеден сайлады.
Parliamentary boroughs in England ranged in size from small hamlets to large cities, partly because they had evolved haphazardly. The earliest boroughs were chosen in the Middle Ages by county sheriffs, and even a village might be deemed a borough. Many of these early boroughs (such as Winchelsea and Dunwich) were substantial settlements at the time of their original enfranchisement, but later went into decline, and by the early 19th century some only had a few electors, but still elected two MPs; they were often known as rotten boroughs. Of the 70 English boroughs that Tudor monarchs enfranchised, 31 were later disenfranchised. Finally, the parliamentarians of the 17th century compounded the inconsistencies by re enfranchising 15 boroughs whose representation had lapsed for centuries, seven of which were later disenfranchised by the Reform Act. After Newark was enfranchised in 1661, no additional boroughs were enfranchised, and, with the sole exception of Grampound's 1821 disenfranchisement, the system remained unchanged until the Reform Act of 1832. Most English boroughs elected two MPs; but five boroughs elected only one MP: Abingdon, Banbury, Bewdley, Higham Ferrers and Monmouth. The City of London and the joint borough of Weymouth and Melcombe Regis each elected four members. The Welsh boroughs each returned a single member.
Әйелдердің сайлау құқығы
Әйелдердің дауыс беру құқығын алғаш рет 1817 жылы Джереми Бентам Парламент реформасы жоспарын катехизис түрінде жариялағанда көтерген көрінеді, ал 1825 жылы Уильям Томпсон Анна Уилермен бірлесіп «Адамзаттың жартысы – әйелдердің, екінші жартысы – ерлердің оларды саяси, содан кейін азаматтық және үй шаруасындағы құлдыққа ұстау ниетіне қарсы шақыруы: Милл мырзаның үкімет туралы танымал мақаласына жауап ретінде» деген еңбек жариялады. Джеймс Милл «Үкімет туралы танымал мақаласында» былай деп мәлімдеді:
The claim for the women's vote appears to have been first made by Jeremy Bentham in 1817 when he published his Plan of Parliamentary Reform in the form of a Catechism, and was taken up by William Thompson in 1825, when he published, with Anna Wheeler, An Appeal of One Half the Human Race, Women, Against the Pretensions of the Other Half, Men, to Retain Them in Political, and Thence in Civil and Domestic Slavery: In Reply to Mr. Mill's Celebrated Article on Government. In the "celebrated article on Government", James Mill had stated:
«Мүдделері басқа адамдардың мүдделеріне толыққанды кіретін барлық адамдар ешқандай қиындықсыз тізімнен шығарылуы мүмкін. Осы тұрғыдан әйелдер де қарастырылуы мүмкін, олардың көпшілігінің мүдделері әкелерінің немесе күйеулерінің мүдделерімен байланысты». Бірақ жеті жыл өткен соң «еркектерге» дауыс беру құқығын берген заңның қабылдануы одан да маңызды оқиға болды; осы заңда «еркек» деген сөзді қолдану арқылы әйелдердің дауыс беруіне алғашқы рет заңмен тыйым салынды, бұл шабуылға ұран болатын және наразылықтың бастау көзіне айналды, нәтижесінде әйелдердің сайлау құқығы үшін күрес қозғалысы өркендеді.
all those individuals whose interests are indisputably included in those of other individuals may be struck off without any inconvenience In this light also women may be regarded, the interests of almost all of whom are involved in that of their fathers or in that of their husbands. The passing of the Act seven years later enfranchising "male persons" was, however, a more significant event; it has been argued that it was the inclusion of the word "male", thus providing the first explicit statutory bar to women voting, which provided a focus of attack and a source of resentment from which, in time, the women's suffrage movement grew.
Мүшенді аудандар, пара алу
Көптеген сайлау округтері, әсіресе шағын сайлаушылар саны бар округтер, бай жер иелерінің бақылауында болды және «номинациялық округтер» немесе «қалта округтері» деп белгілі болды, себебі олардың қамқоршыларының «қалтасында» екендігі айтылды. Көптеген қамқоршылар ақсүйектер немесе жер иелері болды, олар жергілікті беделі, ықпалы және байлығы арқылы сайлаушыларды өз жағына тарта алатын. Бұл әсіресе ауылдық округтерде және ірі жер иеліктеріне жақын орналасқан шағын округтерде жиі кездесетін. Кейбір дворяндар бірнеше округтің бақылауын жүзеге асыратын: мысалы, Норфолк герцогы он бір округті, ал Лонсдейл графы тоғыз округті басқаратын. 1821 жылы Сидней Смит: «Ел Ратланд герцогына, Лорд Лонсдейлге, Ньюкасл герцогына және шамамен жиырма округ иесіне тиесілі. Олар – біздің билеушілеріміз!» деп мәлімдеді. Т.Х.Б. Олдфилд «Ұлыбритания мен Ирландияның өкілдік тарихында» Англия мен Уэльстің өкілдігін жүзеге асырған 514 мүшесінің шамамен 370-інің 180-ге жуық қамқоршылар тарапынан таңдалғанын айтты. Қалта округінен сайланған мүше қамқоршысының бұйрығымен дауыс беруі күтілді, әйтпесе келесі сайлауда өкілеттігінен айырылуы мүмкін. Кейбір округтердегі сайлаушылар күшті жер иелерінің тікелей үстемдігіне қарсы тұрды, бірақ көбінесе сыбайлас жемқорлыққа бой ұсынды. Сайлаушылар кейбір округтерде жеке-жеке, ал кейбіреулерінде ұжымдық түрде пара алды. Мысалы, 1771 жылы Нью-Шорхэмдегі 81 сайлаушының (сайлаушылардың көпшілігін құрайтын) «Христиан клубы» деп аталатын сыбайлас жемқор ұйым құрғаны және округті ең жоғары баға бергенге үнемі сатқаны белгілі болды. Азия мен Батыс Үндістандағы британдық колонияларында байлық жинаған «набобтар» жемқорлықтарымен ерекше көзге түсті. Кей жағдайларда набобтар тіпті округтерді ақсүйектер мен жер иелерінен тартып алуға да қол жеткізді. 1760 жылдардағы Ұлыбританияның премьер-министрі лорд Чатэм Үндістанда жасалған байлыққа назар аудара отырып: «Шеттен алтын әкелушілер парламентке сыбайлас жемқорлық ағынымен жол ашты, ешқандай жеке мұрагерлік байлық оған қарсы тұра алмады» деп түсіндірді.
Many constituencies, especially those with small electorates, were under the control of rich landowners, and were known as nomination boroughs or pocket boroughs, because they were said to be in the pockets of their patrons. Most patrons were noblemen or landed gentry who could use their local influence, prestige, and wealth to sway the voters. This was particularly true in rural counties, and in small boroughs situated near a large landed estate. Some noblemen even controlled multiple constituencies: for example, the Duke of Norfolk controlled eleven, while the Earl of Lonsdale controlled nine. Writing in 1821, Sydney Smith proclaimed that "The country belongs to the Duke of Rutland, Lord Lonsdale, the Duke of Newcastle, and about twenty other holders of boroughs. They are our masters!" T. H. B. Oldfield claimed in his Representative History of Great Britain and Ireland that, out of the 514 members representing England and Wales, about 370 were selected by nearly 180 patrons. A member who represented a pocket borough was expected to vote as his patron ordered, or else lose his seat at the next election. Voters in some constituencies resisted outright domination by powerful landlords, but were often open to corruption. Electors were bribed individually in some boroughs, and collectively in others. In 1771, for example, it was revealed that 81 voters in New Shoreham (who constituted a majority of the electorate) formed a corrupt organisation that called itself the "Christian Club", and regularly sold the borough to the highest bidder. Especially notorious for their corruption were the "nabobs", or individuals who had amassed fortunes in the British colonies in Asia and the West Indies. The nabobs, in some cases, even managed to wrest control of boroughs from the nobility and the gentry. Lord Chatham, Prime Minister of Great Britain during the 1760s, casting an eye on the fortunes made in India commented that "the importers of foreign gold have forced their way into Parliament, by such a torrent of corruption as no private hereditary fortune could resist".
Реформаның алғашқы әрекеттері
1640 жылдары Англияда король Карл I мен роялистерді парламентарийлерге қарсы қойған азаматтық соғыс болды. 1647 жылы жеңіске жеткен парламенттік армияның әртүрлі топтары ағылшын үкіметінің құрылымын реформалау мәселесін талқылап, Путни пікірсайыстары деп аталатын бірқатар келіссөздер өткізді. Ең радикалды жақтастар жалпы еркек сайлау құқығын және парламенттік сайлау округтерін қайта ұйымдастыруды ұсынды. Олардың жетекшісі Томас Рейнсборо: «Менің ойымша, үкімет астында өмір сүретін әрбір адам алдымен өз еркімен сол үкіметке бағынуы керек» деді. Консервативті мүшелер бұған келіспеді, тек елде жері бар адамдар ғана дауыс беруге құқылы болу керек деп талас жасады. Мысалы, Генри Иртон: «Патшалықта тұрақты мүддесі жоқ ешбір адам патшалық істерін шешуге қатысуға құқығы жоқ» деді. Ақырында, консервативті «Грандилердің» пікірлері басым болды. 1649 жылы монархия жойылғаннан кейін Англияның басшысы болған Оливер Кромвель жалпыға бірдей сайлау құқығын қабылдаудан бас тартты; дауыс беру үшін адамдар кем дегенде 200 фунт стерлингке тең мүлікке (қозғалмайтын немесе жылжымалы) ие болуы керек еді. Ол, алайда, кейбір сайлау реформаларына келісті: бірнеше шағын округтерді сайлау құқығынан айырды, Манчестер және Лидс сияқты ірі қалаларға өкілдік берді және халық саны көп округтерден сайланатын мүшелердің санын арттырды. Бірақ Кромвельдің қайтысынан кейін бұл реформалардың барлығы кері қайтарылды және 1659 жылы Ұлттық Достастықта сайланған соңғы парламент Карл I кезінде болған сайлау жүйесіне оралды. 1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін парламенттік реформа мәселесі тоқтап қалды; Джеймс II-нің муниципалитеттерді қайта құруға тырысуы, олардың округтік орындарын бақылауға алуы, Даңқты революциядан кейін кез келген өзгеріске қарсылық тудырды. Оны 1760 жылдары Уиг премьер-министрі Уильям Питт, 1-ші Чатэм графы («Ұлы Питт») қайта көтерді, ол округтік өкілдікті «біздің Конституциямыздың шіріген бөлігі» деп атады (содан бері «шіріген округ» термині пайда болды). Дегенмен, ол шіріген округтерді бірден сайлау құқығынан айыруды ұсынбады. Оның орнына, әр округке үшінші мүше қосуды ұсынды, бұл округтік ықпалға қарсы салмақ ретінде қызмет етуі керек еді. Вигтер округтік өкілдікті кеңейтуді қолдау үшін біріге алмады; кейбіреулері бұл идеяға қарсы болды, өйткені бұл ауылдық жерлерде аристократия мен помещиктерге тым көп билік береді деп ойлады. Ақырында, Чатэмнің күш-жігеріне қарамастан, Парламент оның ұсыныстарын қарастырмады. Парламенттік реформа мәселесін одан кейін лорд Чатэмнің ұлы Уильям Питт кіші (кейде тори, кейде «тәуелсіз виг» деп сипатталады) қолға алды. Әкесі сияқты, ол да шіріген округтерді толығымен жоюды ұсынбады, оның орнына округтік өкілдікті арттыруды ұсынды. Палатаның төменгі палатасы Питттің ұсынысын 140-тан астам дауыспен қабылдамады, бірақ реформа талаптарына жиырма мыңнан астам қол қойылған петициялар түсті. 1783 жылы Питт премьер-министр болды, бірақ реформаны жүзеге асыра алмады. Король Георг III бұл идеяға қарсы болды, Питттің өзінің кабинетінің көптеген мүшелері де солай ойлады. 1786 жылы премьер-министр реформа туралы заң жобасын ұсынды, бірақ Палата оны 174–248 дауыспен қабылдамады. Питт өзінің қызметінің қалған бөлігінде бұл мәселені қайта көтермеді.
During the 1640s, England endured a civil war that pitted King Charles I and the Royalists against the Parliamentarians. In 1647, different factions of the victorious parliamentary army held a series of discussions, the Putney Debates, on reforming the structure of English government. The most radical elements proposed universal manhood suffrage and the reorganisation of parliamentary constituencies. Their leader Thomas Rainsborough declared, "I think it's clear, that every man that is to live under a government ought first by his own consent to put himself under that government." More conservative members disagreed, arguing instead that only individuals who owned land in the country should be allowed to vote. For example, Henry Ireton stated, "no man hath a right to an interest or share in the disposing of the affairs of the kingdom that hath not a permanent fixed interest in this kingdom." The views of the conservative "Grandees" eventually won out. Oliver Cromwell, who became the leader of England after the abolition of the monarchy in 1649, refused to adopt universal suffrage; individuals were required to own property (real or personal) worth at least £200 in order to vote. He did nonetheless agree to some electoral reform; he disfranchised several small boroughs, granted representation to large towns such as Manchester and Leeds, and increased the number of members elected by populous counties. These reforms were all reversed, however, after Cromwell's death and the last parliament to be elected in the Commonwealth period in 1659 reverted to the electoral system as it had existed under Charles I. Following Restoration of the monarchy in 1660 the issue of parliamentary reform lay dormant; James II's attempt to remodel municipal corporations to gain control of their borough seats created an antipathy to any change after the Glorious Revolution. It was revived in the 1760s by the Whig Prime Minister William Pitt, 1st Earl of Chatham ("Pitt the Elder"), who called borough representation "the rotten part of our Constitution" (hence the term "rotten borough"). Nevertheless, he did not advocate an immediate disfranchisement of rotten boroughs. He instead proposed that a third member be added to each county, to countervail the borough influence. The Whigs failed to unite behind the expansion of county representation; some objected to the idea because they felt that it would give too much power to the aristocracy and gentry in rural areas. Ultimately, despite Chatham's exertions, Parliament took no action on his proposals. The cause of parliamentary reform was next taken up by Lord Chatham's son, William Pitt the Younger (variously described as a Tory and as an "independent Whig"). Like his father, he shrank from proposing the wholesale abolition of the rotten boroughs, advocating instead an increase in county representation. The House of Commons rejected Pitt's resolution by over 140 votes, despite receiving petitions for reform bearing over twenty thousand signatures. In 1783, Pitt became Prime Minister but was still unable to achieve reform. King George III was averse to the idea, as were many members of Pitt's own cabinet. In 1786, the Prime Minister proposed a reform bill, but the House of Commons rejected it on a 174–248 vote. Pitt did not raise the issue again for the remainder of his term.
Француз төңкерісінен кейін
1789 жылы француз революциясынан кейін парламенттік реформаны қолдау күрт азайды. Көптеген ағылшын саясаткерлері кез келген маңызды саяси өзгеріске қатысты бекем қарсылық танытты. Осы реакцияға қарамастан, реформа талап ету үшін бірнеше радикалдық қозғалыс топтары құрылды. Джеймс Мэтлэнд, 8-ші Лордейл графы және Чарльз Грей бастаған вигтер тобы 1792 жылы парламенттік реформаны жақтаған ұйым құрды. Бұл топқа 28 депутат кірді. 1793 жылы Грей Халық палатасына «Халық достары» қоғамының петициясын ұсынды, онда жүйенің кемшіліктері баяндалып, өзгерістер талап етілді. Ол нақты реформа схемасын ұсынбады, тек палатаның мүмкін болатын жақсартуларды зерттеуі жөніндегі ұсынысын енгізді. Парламенттің француз революциясына реакциясы соншалықты теріс болғандықтан, тіпті осы зерттеу туралы өтініш те шамамен 200 дауыспен қабылданбады. Грей 1797 жылы тағы да осы мәселені көтеруге тырысты, бірақ палата оны 150-ден астам дауыспен қайтадан қабылдамады. Басқа да көрнекті реформа жақтастарының ұйымдарына Джон Хэмпденнің (Англия азамат соғысы кезінде тәжге қарсы шыққан ағылшын саясаткері) есімімен аталатын Хэмпден клубтары және жұмыскерлер мен шеберлерден құралған Лондондық корреспонденциялық қоғам жатты. Алайда, осы ұйымдар қолдаған «радикалды» реформалар (мысалы, жалпы сайлау құқығы) Парламентте одан да аз қолдау тапты. Мысалы, Лондондық Хэмпден клубының төрағасы сэр Фрэнсис Бердет жалпы сайлау құқығын, тең өлшемдегі сайлау округтерін және құпия дауыс беруді қолдайтын резолюция ұсынғанда, оның ұсынысын бүкіл палатада тек Лорд Кокрэйн ғана қолдады. Мұндай кері кетулерге қарамастан, реформаға деген халықтық қысым күшті болып қалды. 1819 жылы Бирмингемде реформаны қолдаушылардың үлкен митингісі өтті. Қаланың Халық палатасында өкілдігі болмаса да, жиналғандар сэр Чарльз Вулслиді Бирмингемнің «заң шығарушы өкілі» ретінде сайлауға шешім қабылдады. Осы үлгіні ұстанған Манчестердегі реформаторлар да «заң шығарушы адвокатты» сайлау үшін ұқсас жиын өткізді. Шараға әртүрлі есептер бойынша 20 000-дан 60 000-ға дейін адам қатысты, олардың көпшілігі «Тең өкілдік немесе өлім» деген жазулы тулар ұстады. Шерушілерге тарап кетуге бұйрық берілді, олар орындамағандықтан Манчестер еоменриясы жиналысты күшпен таратып жіберді. Кейіннен Питерлу трагедиясы деп белгілі болған оқиғада 18 адам қаза тауып, жүздеген адам жарақат алды. Жауап ретінде үкімет саяси арандатуды басуға бағытталған алты заңды қабылдады. Атап айтқанда, бүлікшіл жиналыстар туралы заң шериф немесе судьяның алдын ала рұқсатынсыз 50 адамнан астам топтардың кез келген саяси мәселені талқылау үшін жиналуына тыйым салды.
Support for parliamentary reform plummeted after the French Revolution in 1789. Many English politicians became steadfastly opposed to any major political change. Despite this reaction, several Radical Movement groups were established to agitate for reform. A group of Whigs led by James Maitland, 8th Earl of Lauderdale, and Charles Grey founded an organisation advocating parliamentary reform in 1792. This group, known as the Society of the Friends of the People, included 28 MPs. In 1793, Grey presented to the House of Commons a petition from the Friends of the People, outlining abuses of the system and demanding change. He did not propose any specific scheme of reform, but merely a motion that the House inquire into possible improvements. Parliament's reaction to the French Revolution was so negative, that even this request for an inquiry was rejected by a margin of almost 200 votes. Grey tried to raise the subject again in 1797, but the House again rebuffed him by a majority of over 150. Other notable pro reform organisations included the Hampden Clubs (named after John Hampden, an English politician who opposed the Crown during the English Civil War) and the London Corresponding Society (which consisted of workers and artisans). But the "Radical" reforms supported by these organisations (for example, universal suffrage) found even less support in Parliament. For example, when Sir Francis Burdett, chairman of the London Hampden Club, proposed a resolution in favour of universal suffrage, equally sized electoral districts, and voting by secret ballot to the House of Commons, his motion found only one other supporter (Lord Cochrane) in the entire House. Despite such setbacks, popular pressure for reform remained strong. In 1819, a large pro reform rally was held in Birmingham. Although the city was not entitled to any seats in the Commons, those gathered decided to elect Sir Charles Wolseley as Birmingham's "legislatorial representative". Following their example, reformers in Manchester held a similar meeting to elect a "legislatorial attorney". Between 20,000 and 60,000 (by different estimates) attended the event, many of them bearing signs such as "Equal Representation or Death". The protesters were ordered to disband; when they did not, the Manchester Yeomenry suppressed the meeting by force. Eighteen people were killed and several hundred injured in what later became known as the Peterloo Massacre. In response, the government passed the Six Acts, measures designed to quell further political agitation. In particular, the Seditious Meetings Act prohibited groups of more than 50 people from assembling to discuss any political subject without prior permission from the sheriff or magistrate.
1820 жылдардағы реформа
Жалпы палата өкілдік ету жүйесіне тікелей қарсылықтарды үнемі көпшілік дауыспен қабылдамағандықтан, реформа жақтастары кішігірім шараларға қанағат етуге мәжбүр болды. Уиг лорд Джон Расселл 1820 жылы Корнуоллдағы Грампаунд ауданының, оның жемқорлығымен әйгілі екендігін ескере отырып, сайлау құқығын жою туралы ұсыныс жасады. Ол осы ауданның екі мандатын Лидс қаласына беруді ұсынды. Лордтар палатасындағы торилер ауданның сайлау құқығынан айырылуын мақұлдады, бірақ оның мандаттарын тікелей өнеркәсіптік қалаға беру прецедентін қабылдаудан бас тартты. Олардың орнына, ұсынысты өзгертіп, Лидс орналасқан Йоркшир графтығына тағы екі мандат берді. Осылайша заң жобасы екі палатада да қабылданды және заңға айналды. 1828 жылы лорд Джон Расселл парламентке Пэнрин және Ист-Ретфордтың жемқор аудандарын тарату және олардың мандаттарын Манчестер мен Бирмингемге беру арқылы бұл идеяны қайталауды ұсынды. Бірақ бұл жолы Лордтар палатасы оның ұсынысын қабылдамады. 1830 жылы Расселл тағы бір ұқсас жоспар ұсынды: Лидс, Манчестер және Бирмингемге сайлау құқығын беру және жемқорлық үшін айыпталған келесі үш ауданның сайлау құқығын жою; алайда, бұл ұсыныс та қабылданбады. Реформаға қолдау күтпеген жерден келді – 1829 жылы Тори партиясының реакциялық фракциясынан. Артур Уэллислидің, 1-ші Веллингтон герцогі басқаратын Тори үкіметі, негізінен католиктер көп тұратын Ирландияда азаматтық қақтығыс тууы мүмкін деген қауіпке жауап ретінде, 1829 жылғы католиктерге көмек көрсету туралы заңды әзірледі. Бұл заң рим-католиктерге саяси шектеулер салатын түрлі заңдарды, әсіресе оларды парламент мүшесі болуға кедергі келтіретін заңдарды жойды. Оған жауап ретінде, орнықты дінге қауіп төндіретінін сезінген наразы торилер парламенттік реформаны, әсіресе Манчестер, Лидс және Солтүстік Англиядағы басқа да дінге қатыспайтын қалаларды сайлауға қолдау білдірді.
Since the House of Commons regularly rejected direct challenges to the system of representation by large majorities, supporters of reform had to content themselves with more modest measures. The Whig Lord John Russell brought forward one such measure in 1820, proposing the disfranchisement of the notoriously corrupt borough of Grampound in Cornwall. He suggested that the borough's two seats be transferred to the city of Leeds. Tories in the House of Lords agreed to the disfranchisement of the borough, but refused to accept the precedent of directly transferring its seats to an industrial city. Instead, they modified the proposal so that two further seats were given to Yorkshire, the county in which Leeds is situated. In this form, the bill passed both houses and became law. In 1828, Lord John Russell suggested that Parliament repeat the idea by abolishing the corrupt boroughs of Penryn and East Retford, and by transferring their seats to Manchester and Birmingham. This time, however, the House of Lords rejected his proposals. In 1830, Russell proposed another, similar scheme: the enfranchisement of Leeds, Manchester, and Birmingham, and the disfranchisement of the next three boroughs found guilty of corruption; again, the proposal was rejected. Support for reform came from an unexpected source—a reactionary faction of the Tory Party—in 1829. The Tory government under Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington, responding to the danger of civil strife in largely Roman Catholic Ireland, drew up the Roman Catholic Relief Act 1829. This legislation repealed various laws that imposed political disabilities on Roman Catholics, in particular laws that prevented them from becoming members of Parliament. In response, disenchanted ultra Tories who perceived a danger to the established religion came to favour parliamentary reform, in particular the enfranchisement of Manchester, Leeds, and other heavily Nonconformist cities in northern England.
Бірінші реформа туралы заң жобасы
1830 жылғы 26 маусымда король Георг IV қайтыс болғаннан кейін парламент заң бойынша таратылды және жалпы сайлау өтті. Алдыңғы парламенттік сессияда жиі талқыланған сайлау реформасы сайлау науқанының басты мәселесіне айналды. Ел бойынша реформаны қолдаған бірнеше "саяси одақтар" құрылды, олардың құрамында орта және жұмысшы табының өкілдері болды. Олардың ең ықпалдысы Томас Эттвуд басқарған Бирмингем саяси одағы еді. Бұл топтар реформаны қолдаудың заңды жолдарымен – петициялар мен қоғамдық сөздер арқылы – шектеліп, халықтың кең қолдауын алды. Торилер сайлауда көпшілік дауысқа ие болды, бірақ партия бөлініп қалды және премьер-министрге (Веллингтон герцогы) қолдау нашар болды. Оппозиция реформа мәселесін көтергенде, жыл басындағы бірінші пікірталастардың бірінде герцог қазіргі үкімет жүйесін сол кездегі ресми "үшінші тарап" тілімен қорғады:
The death of King George IV on 26 June 1830 dissolved Parliament by law, and a general election was held. Electoral reform, which had been frequently discussed during the preceding parliamentary session, became a major campaign issue. Across the country, several pro reform "political unions" were formed, made up of both middle and working class individuals. The most influential of these was the Birmingham Political Union, led by Thomas Attwood. These groups confined themselves to lawful means of supporting reform, such as petitioning and public oratory, and achieved a high level of public support. The Tories won a majority in the election, but the party remained divided, and support for the Prime Minister (the Duke of Wellington) was weak. When the Opposition raised the issue of reform in one of the first debates of the year, the Duke made a controversial defence of the existing system of government, recorded in the formal "third party" language of the time:
Ол елде қазіргі уақытта заң шығарудың барлық қажетті мақсаттарына жауап беретін заң шығарушы орган бар екеніне толық сенімді болды, және бұл кез келген елдегі кез келген заң шығарушы органнан да жақсырақ. Ол одан әрі барып, заң шығарушы орган мен өкілдік жүйесіне елдің толық сенімі бар екенін айтты. Ол одан да әрі барып, егер қазіргі уақытта оған қандай да бір ел үшін заң шығарушы орган құру міндеті тапсырылса, ол қазіргідей заң шығарушы орган құра алмайтынын мәлімдеді, себебі адамның табиғаты бірден мұндай жетістікке жете алмайды. [ ] [А] ол ел үкіметінде қандай да бір лауазымда болған кезде, басқалар ұсынған [реформалық] шараларға қарсы тұруды әрқашан өз міндеті деп санайтын болады. Премьер-министрдің абсолюттік көзқарастары тіпті оның өзінің партиясының ішінде де аса танымал болмады. Веллингтон осы пікірлерді айтқаннан кейін екі аптадан аспаған соң, 1830 жылғы 15 қарашада ол сенімсіздік білдіруде жеңілгеннен кейін отставкаға кетуге мәжбүр болды. Сидни Смит былай деп жазды: "Ешқашан бірде-бір үкімет осылай толығымен және кенеттен құлаған емес; және, менің ойымша, бұл герцогтың мәлімдемесімен болды, менің ойымша, халықтың сезімі мен пікірінің жай-күйін мүлдем білмей жасалған мәлімдеме". Веллингтонның орнына Уиг реформаторы Чарльз Грей келді, ол осы уақытқа дейін граф Грей атағын мұра еткен еді. Лорд Грейдің премьер-министр ретінде алғашқы мәлімдемесі парламенттік реформаны жүзеге асыруға уәде беру болды. 1831 жылғы 1 наурызда Лорд Джон Расселл үкімет атынан Реформа туралы заң жобасын Палаталар палатасына ұсынды. Заң жобасы ең кішкентай 60 округтің сайлау құқығын жойды және тағы 47 округтің өкілдігін қысқартты. Кейбір орындықтар мүлдем жойылды, ал басқалары Лондон маңындағы қалаларға, ірі қалаларға, округтерге, Шотландия мен Ирландияға қайта бөлінді. Сонымен қатар, заң жобасы қалалық сайлау құқығын стандарттады және кеңейтті, сайлаушылар санын (бір бағалау бойынша) жарты миллионға арттырды. 22 наурызда екінші оқылымдағы дауыс беруге рекордтық 608 мүше қатысты, оның ішінде дауыс беруге құқығы жоқ спикер (бұрынғы рекорд 530 мүше) де болды. Жоғары қатысуға қарамастан, екінші оқылым тек бір дауыспен мақұлданды, ал Реформа туралы заң жобасын одан әрі ілгерілету қиын болды. Комитет кезеңінде Исаак Гаскойн Палаталар палатасындағы орындықтар санын азайтатын заң жобасының ережелеріне қарсылық білдірген ұсыныс енгізді. Бұл ұсыныс үкіметтің қалауына қарсы 8 дауыспен қабылданды. Содан кейін министрлік процедуралық мәселе бойынша 22 дауыспен жеңіліске ұшырады. Бұл бөліністер Парламент Реформа туралы заң жобасына қарсы екенін көрсеткендіктен, министрлік таратылуды сұрап, халыққа үндеу жасауға шешім қабылдады.
He was fully convinced that the country possessed, at the present moment, a legislature which answered all the good purposes of legislation,—and this to a greater degree than any legislature ever had answered, in any country whatever. He would go further, and say that the legislature and system of representation possessed the full and entire confidence of the country. [ ] He would go still further, and say, that if at the present moment he had imposed upon him the duty of forming a legislature for any country [ ] he did not mean to assert that he could form such a legislature as they possessed now, for the nature of man was incapable of reaching such excellence at once. [ ] [A]s long as he held any station in the government of the country, he should always feel it his duty to resist [reform] measures, when proposed by others. The Prime Minister's absolutist views proved extremely unpopular, even within his own party. Less than two weeks after Wellington made these remarks, on 15 November 1830 he was forced to resign after he was defeated in a motion of no confidence. Sydney Smith wrote, "Never was any administration so completely and so suddenly destroyed; and, I believe, entirely by the Duke's declaration, made, I suspect, in perfect ignorance of the state of public feeling and opinion." Wellington was replaced by the Whig reformer Charles Grey, who had by this time inherited the title of Earl Grey. Lord Grey's first announcement as Prime Minister was a pledge to carry out parliamentary reform. On 1 March 1831, Lord John Russell brought forward the Reform Bill in the House of Commons on the government's behalf. The bill disfranchised 60 of the smallest boroughs, and reduced the representation of 47 others. Some seats were completely abolished, while others were redistributed to the London suburbs, to large cities, to the counties, and to Scotland and Ireland. Furthermore, the bill standardised and expanded the borough franchise, increasing the size of the electorate (according to one estimate) by half a million voters. On 22 March, the vote on the second reading attracted a record 608 members, including the non voting Speaker (the previous record was 530 members). Despite the high attendance, the second reading was approved by only one vote, and further progress on the Reform Bill was difficult. During the committee stage, Isaac Gascoyne put forward a motion objecting to provisions of the bill that reduced the total number of seats in the House of Commons. This motion was carried, against the government's wishes, by 8 votes. Thereafter, the ministry lost a vote on a procedural motion by 22 votes. As these divisions indicated that Parliament was against the Reform Bill, the ministry decided to request a dissolution and take its appeal to the people.