Кіріспе

Балықтардың жойылған түрлері

Мэриленд шұңқыры (Etheostoma sellare) – тұщы судың сүйекті қанатты балықтарының бір түрі, Etheostomatinae кіші тұқымдасына жататын шұңқыр, Percidae тұқымдасының құрамына кіреді, оған шарандар, руфтар және су алабұғалары да жатады. Бұл әлемдегі ең сирек кездесетін тұщы су балықтарының бірі болып саналады, себебі оның географиялық ареалы өте шектеулі және анықтау қиын. Соңғы рет 1988 жылы байқалды. Мэриленд шұңқыры оның белгілі болған жалғыз штатының атымен аталған. Бұл түр 1962 жылы "қайта ашылғанға" дейін тек екі мысалымен ғана белгілі болды. 1965 жылдан 1980 жылдарға дейін түрдің Дир-Крик өзеніндегі бір ғана таяз суға шектелгендігіне сендірілді. Түрдің азаю себептері кең ауқымды ортаның бұзылуы және судың сапасының нашарлауы болуы мүмкін, бұл су бассейнінде урбанизацияның қарқынының артуына байланысты туындады. IUCN түрді жойылған деп жариялағанмен, бұл түр Mooreichthys кіші туысының жалғыз өкілі болып табылады.

Сипаттамалары

Мэриленд дартері – Etheostoma туысына жататын балық және дартерлер тұқымдасының мүшесі. Сары шабақ (Perca flavescens) және шоқыр балыққа (Sander vitreus) туыс, Мэриленд дартері – су түбінде тіршілік ететін балық. Идеалды ортасы – жоғары мөлшерде оттегі бар, шапшаң ағысы бар, қоңыржай мөлшерде өсімдіктермен жабылған және қиыршық тас, құмды-шағылдан тұратын суайдындар. Бұған қоса, бұл түр жыртқыштардан қорғаныш беретін көлбеу тасты жартастар мен жарықтарды ұнатады. Мэриленд дартері салыстырмалы түрде кішкентай дартер түрі, ең ірісі үш дюймге жетпейді. Бұл түр кішкентай жәндіктермен қоректенеді, көбінесе кішкентай бұрқақтар, кадис құсының дернәсілдері, шөп құсының дернәсілдері және тас құсының нимфаларымен азықтанады. Көбею маусымы, басқа дартер түрлеріне тән болғандай, сәуір айының соңында болады деп есептеледі, алайда Мэриленд дартері көбею кезінде ешқашан байқалған емес. Мэриленд дартері ауыл шаруашылығы және құрылыс ағынынан туындаған ластанудың көп болуына байланысты құрып бара жатқан сияқты. Қосымша зерттеулерден кейін (Crable, н. д.), эрозия мен ағыннан келген шөгінділер судың сапасын төмендетіп, дартер жұмыртқаларын тұншықтыруы мүмкін екенін анықтадық. Су деңгейінің тұрақсыздығы шөгінділердің пайда болуына себеп болды, балықтарды су тобырларында қалдырды. Бұл тобырлар олардың тіршілік етуі үшін тым ыстық болуы мүмкін, бұл басқа балықтардың шабуылдау қаупін арттырады.

Қалпына келтіру шаралары

Мэриленд дартерінің қалпына келтіру жоспары – Мэриленд Табиғи ресурстар департаментінің Жабайы табиғат және мұра қызметі жүзеге асыратын, АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметімен бірлесіп әзірленген жоспар. Жоспардың мақсаты – әртүрлі техникаларды қолдана отырып, кең ауқымды іздеу жұмыстарын жүргізу, соның ішінде электр тогымен балық аулау құралдарын және электрлік тралдарды пайдалану арқылы осы сирек кездесетін түр туралы көбірек білу. Жоспар сонымен қатар, Дир-Крик су алабын жақсартылған егіншілік және орман шаруашылығы тәжірибелерін қолдану арқылы қорғауды ұсынады. Бұған қоса, Дир-Крикке жақын жерлерде табиғи өсімдіктермен жабылған жолақтар құру көзделіп отыр, бұл су алабын зиянды ауыл шаруашылығынан келген су ағынынан қорғауға бағытталған. Бұл буферлік аймақтардың тамыр жүйесі мен жапырақ жамылғысы эрозияны болдырмаумен қатар, уытты химиялық заттарды сіңіруге және су алабына енгенге дейін қатты қалдықтарды сүзуге көмектеседі. Сонымен қатар, 2001-2006 жылдары Мэриленд биологиялық ағын зерттеуі (MBSS) жүргізілді. MBSS Деир-Криктегі алты учаскеде, сондай-ақ Дир-Крик су алабындағы 22 қосымша учаскеде зерттеу жүргізді. Гашейс-Рандағы бір учаске, Суан-Криктің негізгі арнасындағы бір учаске және үлкен Суан-Крик су алабындағы тағы төрт учаске де зерттелді. Барлық зерттеулердің нәтижесінде нақты айғақтар табылмады. Мэриленд дартерін табуға жасалған әрекеттер көбінесе сәтсіз аяқталуда.