Кіріспе
Жоғары қашықтыққа жүгірудің әдеттегі жарысы – 10 000 метрлік жүгіру. Бұл жарыс Олимпиада ойындары мен Әлемдік жеңіл атлетика чемпионаттарының жеңіл атлетика бағдарламасына кіреді және әдетте ірі чемпионаттарда өткізіледі. Жарыс стандартты Олимпиадалық трассаны 25 айналымнан тұрады. Ұзақтығына байланысты, оны жеңіл атлетика жарыстарында жиі өткізбейді. 10 000 метрлік трассадағы жарыс, әдетте, 10 шақырымдық жол жүгіруден (10К) шақырыммен емес, метрмен өлшенетінімен ерекшеленеді. 10 000 метр – стандартты трассадағы ең ұзын жарыс, ол шамамен... Осы жарысқа қатысатын көптеген спортшылар жол жүгіру және кросс-кантри жарыстарында да өнер көрсетеді. 1912 жылы Олимпиада бағдарламасына қосылған бұл жарыста "Ұшқыш финдер" аталған Финляндия спортшылары 1940 жылдардың соңына дейін жеміс алып келді. 1960 жылдары Африка спортшылары көш бастады. 1988 жылы Олимпиада ойындарында әйелдер арасындағы жарыс тұңғыш рет өткізілді. 10 000 метрлік жарыстар бойынша ресми рекордтар тіркеледі. Ерлер арасындағы әлемдік рекордты Угандалық Джошуа Чептегей 26:11.00 уақытымен (2020 жылдың 7 қазаны, Испанияның Валенсия қаласы) ұстап тұр. Әйелдер арасындағы әлемдік рекордты Эфиопиялық Летесенбет Гиди 29:01.03 уақытымен (2021 жылдың 8 маусымы, Нидерландының Хенгело қаласы) ұстап тұр. 10 000 метрге жүгіру үшін жоғары деңгейдегі аэробтық төзімділік қажет, ал кәсіби спортшылар әдетте аптасына 160 км (100 миль) дейін жаттығулар жасайды.
the road running event
The 10,000 metres or the 10,000 metre run is a common long distance track running event. The event is part of the athletics programme at the Olympic Games and the World Athletics Championships, and is common at championship level events. The race consists of 25 laps around an Olympic sized track. It is less commonly held at track and field meetings due to its duration. The 10,000 metre track race is usually distinguished from its road running counterpart, the 10K run, by referring to the distance in metres rather than kilometres. The 10,000 metres is the longest standard track event, approximately equivalent to or Most athletes in this event also compete in road races and cross country events. Added to the Olympic programme in 1912, athletes from Finland nicknamed the "Flying Finns" dominated the event until the late 1940s. In the 1960s, African runners began to come to the fore. In 1988, the women's competition debuted in the Olympic Games. Official records are kept for outdoor 10,000 metre track events. The world record for men is held by Joshua Cheptegei of Uganda in 26:11.00, set in Valencia, Spain on 7 October 2020. For women, the world record is held by Letesenbet Gidey of Ethiopia in 29:01.03, set in Hengelo, Netherlands on 8 June 2021. The 10,000 metres demands exceptional levels of aerobic endurance, and elite athletes typically train in excess of 160 km (100 miles) a week.
6 шақырым
10,000 метр – 6 мильдік (10 км) қашықтыққа жүгіруден сәл ұзақ метрикалық түрі. Империялық өлшеу жүйесі қолданылған елдерде бұл жарыс жиі өткізілген. 1966 жылға дейін 6 миль Достастық ойындарында қолданылып келді, ал 1953 жылдан 1973 жылға дейін Олимпиада емес жылдары АҚШ-та өткізілген чемпионаттың қашықтығы болды. Бұл қашықтықты стадионда 24 айналым жасау арқылы жүріп өтуге болады.
Континенттік рекордтар
2023 жылғы 4 наурызда жаңартылды. Аймақ Ерлер Әйелдер Уақыт Спортшы Ұлт Уақыт Спортшы Ұлт Африка 26:11.00 Джошуа Чептегей 29:01.03 Летисенбет Гиди Азия 26:38.76 Ахмад Хасан Абдулла 29:31.78 Ван Жунся Еуропа 26:46.57 Мо Фарах 29:06.82 Сифан Хасан Солтүстік, Орталық Америка және Кариб аймағы 26:33.84 Грант Фишер 30:03.82 Алисия Монсон Океания 27:15.35 Джек Рейнер 30:35.54 Кимберли Смит Оңтүстік Америка 27:28.12 Марильсон Гомес дос Сантос 31:47.76 Кармен де Оливейра
Ерлер
2022 жылға дейін дұрыс. Ath.# (спортшы дәрежесі) Perf.# (өнерпаздық дәрежесі) Уақыт Спортшы Ұлт Күні Орны 1 1 26:11.00 Джошуа Чептегей 7 қазан 2020 Валенсия 2 2 26:17.53 Кениса Бекеле 26 тамыз 2005 Брюссель 3 26:20.31 Бекеле #2 8 маусым 2004 Острава 3 4 26:22.75 Хайле Гебрселласи 1 маусым 1998 Хенгело 5 26:25.97 Бекеле #3 8 маусым 2008 Юджин 4 6 26:27.85 Пол Тергат 22 тамыз 1997 Брюссель 7 26:28.72 Бекеле #4 29 мамыр 2005 Хенгело 8 26:29.22 Гебрселласи #2 5 қыркүйек 2003 Брюссель 5 9 26:30.03 Николас Кембой 5 қыркүйек 2003 Брюссель 6 10 26:30.74 Абе Динкеса 29 мамыр 2005 Хенгело 11 26:31.32 Гебрселласи #3 4 шілде 1997 Осло 7 12 26:33.84 Грант Фишер 6 наурыз 2022 Сан-Жуан Капистрано 8 13 26:33.93 Жақып Киплимо 19 мамыр 2021 Острава 9 14 26:34.14 Мохаммед Ахмед 6 наурыз 2022 Сан-Жуан Капистрано 2 12 26:45.91 Тадесе Ворку 5 маусым 2022 Хенгело
Әйелдер
2024 жылдың наурызында дұрыс. Ath.# (атлеттік дәрежесі) Perf.# (өнер көрсету дәрежесі) Уақыт Спортшы Ұлт Күні Орын 1 1 29:01.03 Letesenbet Gidey 8 маусым 2021 Hengelo 2 2 29:06.82 Sifan Hassan 6 маусым 2021 Hengelo 3 3 29:17.45 Almaz Ayana 12 тамыз 2016 Рио-де-Жанейро 4 29:29.73 Gudaf Tsegay 23 маусым 2023 Nerja 5 5 29:31.78 Wang Junxia 8 қыркүйек 1993 Бейжің 6 6 29:32.53 Vivian Cheruiyot 12 тамыз 2016 Рио-де-Жанейро 9 29:39.42 Tsegay #2 8 мамыр 2021 Maia 7 10 29:42.56 Tirunesh Dibaba 12 тамыз 2016 Рио-де-Жанейро 10 13 29:50.77 Kalkidan Gezahegne 8 мамыр 2021 Maia 15 21 29:59.15 Lemlem Hailu 23 маусым 2023 Nerja 18 24 30:01.09 Paula Radcliffe 6 тамыз 2002 Мюнхен 25 30:01.35 Alem #2 23 маусым 2023 Nerja 19 30:03.82 Alicia Monson 4 наурыз 2023 San Juan Capistrano 25 30:10.07 Margaret Kipkemboi 16 шілде 2022 Eugene
Жою белгілері
Түркиялық Эльван Абейлегесе 2008 жылғы Олимпиадада 29:56.34 нәтиже көрсетті. Бірақ допинг ережелерін бұзғандықтан бұл нәтиже күштен шығарылды.
Ерлер
ЖылУақытАтлетОрын202326:50.66Нержа202226:33.84Сан-Хуан Капистрано202126:33.90Острава202026:11.00Валенсия201926:48.36Доха201827:13.01Йокохама201726:49.51Лондон201626:51.11Генгело201526:50.97Евгений201426:44.36Евгений201326:51.02Соллентуна201226:51.16Брюссель201126:43.16Брюссель201026:56.74Түркия200926:46.31Берлин200826:25.97Евгений200726:46.19Брюссель200626:35.63Брюссель200526:17.53Брюссель200426:20.31Острава200326:29.22Брюссель200226:49.38Брюссель200127:04.20Пало-Альто200027:03.87Брюссель199926:51.49Брюссель199826:22.75Генгело199726:27.85Брюссель199626:38.08Брюссель199526:43.53Генгело199426:52.23Осло199326:58.38Осло199227:14.26Осло199127:11.18Генгело199027:18.22Берлин198927:08.23Берлин198827:21.46Сеул198727:26.95Стокгольм198627:20.56Брюссель198527:37.17Стокгольм198427:13.81Стокгольм198327:23.44Осло198227:22.95Париж198127:27.1Лиссабон198027:29.16Париж197927:36.8Труадорф197827:22.47Вена197727:30.47Хельсинки197627:40.38Монреаль197527:45.43Лондон197427:43.6Евгений197327:30.80Лондон197227:38.4Мюнхен197127:47.0Портсмут197028:06.2Варшава
Әйелдер
ЖылУақытСпортшыОрын202329:29.73 Nerja202230:09.94 Eugene202129:01.03Hengelo202029:36.67Hengelo201930:17.62Доха201830:41.85Fukagawa201730:16.32Лондон201629:17.45Рио-де-Жанейро201530:49.68Hengelo201430:42.26Palo Alto201330:08.06Sollentuna201230:20.75Лондон201130:38.35Palo Alto201031:04.52Острава200929:53.80Utrecht200829:54.66Бейжің200731:00.27Валкенсваард200630:21.67Анталия200530:15.67Sollentuna200430:17.15Гейтсхед200330:04.18Сен-Дени200230:01.09Мюнхен200130:55.80Баракальдо200030:17.49Сидней199930:24.56Севилья199830:48.06Лиссабон199730:38.09Шанхай199631:01.63Атланта199531:04.99Гётеборг199430:50.34Хиросима199329:31.78Бейжің199231:06.02Барселона199130:57.07Hengelo199031:18.18Хельсинки198930:48.51Осло198831:05.21Сеул198731:05.85Рим198630:13.74Осло198530:59.42Осло198431:13.78Киев198331:27.58Одесса198231:35.3Eugene198132:17.19Мәскеу198032:57.17Ситтард197932:52.5Walnut197832:43.2Бейле Феликс197733:15.1Westwood197634:19.0Eugene197534:01.4Wolfsburg1974 — — —1973 — — —1972 — — —197134:51.0Phoenix197035:30.5Milan