Кіріспе

Денвердегі жаяу және қоғамдық көлік сауда орталығы, Колорадо штаты, АҚШ

16-шы көше сауда орталығы – Денвердегі жаяу және қоғамдық көлік сауда орталығы. 2 километрге жуық (1.25 миль) ұзын сауда орталығы Денвердің орталық бөлігіндегі 16-шы көше бойымен, Вейватта көшесінен (Юнион станциясының жанында) басталып, 16-шы даңғыл мен Бродвей көшелерінің қиылысына (Сивик-центр станциясының жанында) дейін созылады. Күрделі гранит тас жолдар мен тротуарлар батыс алмұрт жыланының қабық өрнегін еске түсіретіндей етіп архитектор И.М. Пей жасаған. Мұнда 300-ден астам дүкен, 50 мейрамхана және Денвер Павильоны сауда орталығы орналасқан. 2022 жылдың сәуір айында 40 жылдық инфрақұрылымды жаңғыртуға 149 миллион доллар жұмсалып, көп жылдық құрылыс жұмыстары басталды, олардың 2024 жылдың соңында аяқталуы күтілуде.

Тарих

Сауда орталығы салынар алдында Денвер қаласының орталық бөлігі автобус кептелісінен зардап шекті, әсіресе 16-шы және 17-ші көшелерде. 1970-ші жылдары күніне 600-дан астам автобус маршруты жүріп, ауаның ластануы мен жол ағлағын тудырды. Аймақтың жоспарлауы да жаяу өтушілердің қозғалысын қиындатты. Денвер қаласының бизнес-қоғамдастығы мен Аймақтық көлік мекемесі (RTD) ұсынған шешім – 16-шы көшенің екі шетінде екі автобус айналым станциясын салу және оларды тегін шаттл автобустары бар жаяу өтушілерге арналған сауда орталығымен байланыстыру болды. Жобаның соңғы нұсқасын танымал I. M. Pei & Partners сәулет фирмасы және OLIN қала құрылысы және ландшафт сәулет фирмасы бірлесіп жасады. Құрылысқа 75 миллион доллар көлеміндегі Федералдық қалааралық тас жолдар қоры мен Федералдық қалалық көлік басқармасынан қаржы бөлді, ал RTD жергілікті қаржыны қамтамасыз етті. Сауда орталығына ағаштар, шамдар мен гранит плиткаларын орнатуға екі жыл кетті. Сауда орталығы 1982 жылдың 4 қазанында ашылды, ашылу салтанатына 200 мыңнан астам адам қатысты. Алғашқыда сауда орталығы Маркет-стрит (Маркет-стрит станциясының орны) мен Бродвей (Қоғамдық орталық станциясының орны) арасында созылды. 1994 жылы Калифорния және Стоут көшелерінде жеңіл рельстік көлік қызметі іске қосылды, бұл сауда орталығы бойында үшінші көлік түйінін құрады. 2001 жылы RTD Юнион станциясын сатып алып, тарихи станцияны және ЛоДодағы жерді қайта жаңарту процесін бастады, бұл Маркет-стрит станциясын алмастыратын жаңа көлік түйінін құруға бағытталған. Жобаны іске асыру үшін 16-шы көшедегі сауда орталығы 2001 жылы Маркет-стриттен Уинкуп-стритке дейін, ал 2002 жылы Юнион станциясына дейін ұзартылды, бұл станцияға жаңа жеңіл рельстік желінің аяқталуымен сәйкес келеді. 2014 жылдың мамырында RTD Юнион станциясында жаңа жер асты автобус аялдамасын ашты, ал Маркет-стрит станциясы жабылды.

MallRide (Аудан саяхат)

MallRide деп аталатын Өңірлік көлік ауданы (RTD) басқаратын тегін шатл автобусы сауда орталығының бойымен жүреді және солтүстікке қарай 16-шы көше арқылы Денвер Юнион станциясына дейін жалғасады. Автобустар маршрут бойындағы барлық қиылыстарда тоқтайды. Бұл қызмет 1982 жылы сауда орталығы ашылған кезде енгізілді. Алғашқыда ол Маркет-стрит станциясы мен Граждандық орталық станциясы (16th & Broadway) арасында, қала орталығының екі шетіндегі RTD автобустарының екі хабын байланыстырды. 1994 жылы 16th & California және 16th & Stout станцияларында жеңіл рельстік көлік қызметі қосылды, сауда орталығы бойымен үшінші транзиттік хаб құрылды. 2014 жылдың мамыр айында Маркет-стрит станциясы жабылып, оның орнына Юнион станциясының транзиттік орталығы салынды. Бүгінде маршрут А желісі, В желісі, С желісі, Е желісі, W желісі және Юнион станциясындағы жер асты автобус терминалы; D желісі, F желісі, H желісі және L желісі 16th & California және 16th & Stout станцияларында; сондай-ақ Граждандық орталық станциясындағы автобус терминалы арасында байланыс қамтамасыз етеді. RTD MallRide шаттлының Денвер қаласының орталық көшелерінен күніне шамамен мың автобус сапарын алып тастайтынын, бұл көлік қадауларын азайтады және ауа сапасын жақсартады деп есептейді. Юнион станциясының транзиттік орталығы ашылған кезде RTD 18 және 19-шы көшелерде MallRide-ге параллель жұмыс істейтін MetroRide қызметін енгізді, бірақ ол Юнион станциясы мен Граждандық орталық станциясы арасында аялдамалардың азайту арқасында әлдеқайда жылдам қозғалады. MallRide әрқашан арнайы жобаланған және құрастырылған оң рульді автобустар паркін пайдаланған. Оң рульдік жүйе операторларға автобусқа кіретін және шығатын жолаушыларды, сондай-ақ ашық сауда орталығында көшпендікке бейім жаяу жүргіншілерді жақсырақ көруге мүмкіндік береді. Автобустар сағатына дейін жылдамдықпен қозғала алады. 1999 жылға дейін қолданылған бірінші буын автобустары дизельдік және алдыңғы жетектегі болды. Екінші буын "EcoMark" автобустары 1999 жылы енгізілді және 1,6 литрлік табиғи газбен жұмыс істейтін Ford қозғалтқышымен зарядталатын аккумуляторлары бар сериялық гибридтер еді. "BYD K10MR" автобустарының үшінші буыны 2016 жылы пайдалануға берілді және аккумуляторлық электрмен жұмыс істейді.

Қалалық кеңістік ретінде әсер ету

Қоғамдық кеңістіктер жобасы сауда орталығы туралы былай дейді: "Ол қаланың барлық орталық бөлігіне шаттл автобустарымен және Юнион вокзалына жоғары сапалы жаяу жолдарымен қызмет көрсетеді. Алайда, оның сәттілігі оның шеткі аймақтарындағы мүмкіндіктермен байланысты, яғни 300-ден астам дүкен мен 50 мейрамханамен, олар сауда орталығының бойымен кафелер, терезе көрмелері және көше музыканттарымен әсемделген". 2014 жылдың жазында және 2015 жылы Даунтаун Денвер серіктестігі мен Даунтаун Денвер Бизнес жақсарту ұйымы бірнеше "Көшеде кездесу" жексенбілік шараларын өткізді, сауда орталығының шаттлын жақын маңайдағы көшелерге бағыттап, сауда орталығының көп бөлігін жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге ашып, адамдарды біріктіруге арналған түрлі ойын-сауық шараларын ұйымдастырды.