Қауіпті акробаттар: Флаинг Валлаендалар тарихы

Кіріспе

Акробатикалық орындаушылар

The Flying Wallendas – қауіпсіздік желісіз жоғары сымдағы әрекеттерді орындайтын цирк өнері мен тәуекелге толы трюктер жасаушылар тобы. Олар алғаш рет Ұлы Валендастар деп аталды, бірақ қазіргі атау 1940 жылдары баспасөз тарапынан қойылды және содан бері қолданылып келеді.

Тарих

Карл Валенда 1905 жылы Германияның Магдебург қаласында көне цирк отбасында дүниеге келді және алты жасында өнер көрсете бастады. Жасөспірім кезінде ол "батыл қол теңгерімін" іздеп жарияланған хабарламаға жауап берді. Оның жұмыс берушісі Луис Вайцман оған кәсібін үйретті. 1922 жылы Карл ағасы Герман, Джозеф Гайгер және ақырында әйелі болған Хелен Крейс атты жасөспірім қызбен бірге жеке өнер бағдарламасын құрды. Бұл бағдарлама бірнеше жыл бойы Еуропа бойынша гастрольдік сапарлар жасады, ал Джон Ринглинг олардың Кубадағы өнерін көрген соң, оларды Ринглинг ағайындары мен Барнум және Бейли циркінде өнер көрсетуге шақырды. 1928 жылы олар Мэдисон Сквер Гарденде алғаш рет өнер көрсетті. Олар торсыз өнер көрсетті (ол жол жүзінде жоғалып кеткен еді), ал көрермендер оларға тұрып қол шапалақтады. 1944 жылы Коннектикут штатының Хартфорд қаласында Уоллендалар өнер көрсетіп жатқанда циркте өрт шығып, 168-ден астам адам қаза тапты. Уоллендалардың ешқайсысы зардап шеккен жоқ. Келесі жылдары Карл олардың ең таңғажайып өнерлерін жасады, мысалы, жеті адамнан тұратын пирамида. Олар 1962 жылдың 30 қаңтарына дейін осы өнерді көрсетуді жалғастырды, сонда Детройттегі Мемлекеттік жәрмеңке Колизейіндегі Shrine циркінде өнер көрсеткенде, алдыңғы қатардағы сымда жүрген Дитер Шепп қателесіп, пирамида құлап кетті. Үш адам жерге құлап, Карлдың күйеу баласы Ричард Фоннан мен жүрегі туысы Дитер Шепп қаза тапты. Карл жамбас сүйегін жарақат алды, ал асырап алған ұлы Марио белден төменге паралич болды. Дитердің әпкесі Яна Шепп жылдам орнатылған қауіпсіздік желісіне құлап, сымнан босап кетті, бірақ бас жарақатын алды. Басқа қайғылы оқиғалардың ішінде Валленданың қарындасы Йеттаның 1963 жылы құлап қалуы және оның күйеу баласы Ричард ("Чико") Гусманның 1972 жылы металл арматураның бір бөлігін ұстап тұрғанда тірі электр сымына тиіп қаза табуы бар. Дегенмен, Карл өнер көрсетуді жалғастыруды шешті. Ол пирамидалық өнерді 1963 және 1977 жылдары қайталады. Карл кішігірім топпен және жеке өнерлермен өнер көрсетуді жалғастырды. 1970 жылы 18 шілдеде Карл Джорджиядағы Таллула шатқалын биік сыммен кесіп өтті. 1978 жылы 22 наурызда Пуэрто-Рикодағы Сан-Хуан қаласында жарнамалық шара кезінде Карл сымнан құлап қайтыс болды. Бұл оқиға Кондадо Плаза қонақ үйінің 100 фут (шамамен 30 метр) биіктіктегі екі мұнарасының арасында болды. Ол 73 жаста еді. 2011 жылы 4 маусымда Ник Валенда анасы Делиламен бірге осы жолды аяқтады. 1993 жылдың 5 наурызында Карлдың немересі Марио Б. Валенда (Карлдың асырап алған ұлымен шатастырмау керек) 36 жасында ЖИТС-тен қайтыс болды. Оның 1990 жылдың шілдесінде ВИЧ-қа шалдыққандығы анықталған. Ник Валенда 2012 жылы 15 маусымда Ниагара шарлауынан Канадаға тікелей өткен алғашқы сымда жүруші болды. ABC телеарнасының талабы бойынша қауіпсіздік белбеуін киіп, өзеннің ең кең жерінен өтті. Ник Валенда Гранд-Каньондағы Кіші Колорадо өзенінің шатқалынан өткен алғашқы сымда жүруші. Бұл оқиға Discovery Channel телеарнасында тікелей эфирде көрсетілді. Ол 2 дюймдік (шамамен 5 сантиметрлік) сымды пайдаланды және белбеусіз немесе қауіпсіздік желісіз жолға шықты. Шатқалдың ені 427 метр, ал тереңдігі 457 метр. Бүгінгі күні Валендалардың көптеген тармақтары бар, олардың көпшілігі Карлдың немерелері. Олар әлі күнге дейін жүйелі түрде өнер көрсетіп, Гиннес рекордтарының кітабына енді. 2014 жылдың 2 қарашасында Ник Чикагодағы екі көкжиектің арасын – Марина Ситидің батыс мұнарасы мен Лео Бернет ғимаратын сәтті кесіп өтті. Осы жетістіктен кейін ол Марина Ситидің екі мұнарасын қатты желмен суық ауа райында көзін байлап кесіп өтті. Ол екі әлемдік рекорд орнатты: біреуі батыс мұнара мен Лео Бернет ғимараты арасындағы ең жоғары еңіс – 19 градус, екіншісі Марина Ситидің екі мұнарасы арасындағы ең биік көздері байланған сыммен жүру. Екі жолдың да өтуі Discovery Channel телеарнасында тікелей эфирде көрсетілді. 2017 жылдың ақпан айында Сарсота циркі үшін сегіз адамнан тұратын пирамидалық жоғары сымның репетициясы (биіктігі бойынша жаңа Гиннес рекордтарын орнату әрекеті) пирамида құлап, бес орындаушы жерге құлап, ал тағы үшеуі, соның ішінде Ник Валенда сымға жабысып қалды. Бір ғажап, ешкім қаза таппады, бірақ құлаған бес адам ауыр жарақат алды: Никтің әпкесі Лияна Валенда ең көп зардап шекті, оның бетіндегі барлық сүйектері сынды. 2019 жылдың 23 маусымында Ник пен Лияна Нью-Йорктің Таймс-скверінен 25 қабатты көше деңгейінен жоғары аралықта арқанмен сәтті өткен алғашқы адамдар болды. Екі адам бір-біріне қарама-қарсы ұзындығы 396 метр болатын сымның екі шетінен өтіп, 1 Таймс-сквер мен 2 Таймс-сквердің арасында ілінді, бұл Лиянаның оқиғадан кейінгі алғашқы тікелей өнер көрсетуіне белгі берді. Бұл трюк үшін екі Валенда да қауіпсіздік белбеуін пайдаланды, отбасының қауіпсіздік құралдарын пайдалануға қарсы ұстанымына қарамастан. Дегенмен, Ник Валенданың бұрынғы Ниагара шарлауындағы сияқты, олар міндетті болмады, бірақ ол Лиянаның 2017 жылғы құлаудан кейінгі алғашқы жоғары сыммен жүруі үшін белбеуді пайдалану маңызды деп мойындады. Карла Валенда, труппаның негізін қалаушының соңғы тірі баласы, 2021 жылдың 6 наурызында Флорида штатының Сарасота қаласында 85 жасында қайтыс болды.

Karl Wallenda was born in Magdeburg, Germany, in 1905 to an old circus family, and began performing at the age of six. While still in his teens he answered an ad for a "hand balancer with courage." His employer, Louis Weitzman, taught him the trade. In 1922, Karl put together his own act with his brother Herman, Joseph Geiger, and a teenage girl, Helen Kreis, who eventually became his wife. The act toured Europe for several years, and when John Ringling saw them perform in Cuba, he quickly hired them to perform at the Ringling Brothers and Barnum & Bailey Circus. In 1928, they debuted at Madison Square Garden. The act performed without a net (it had been lost in transit) and the crowd gave them a standing ovation. In 1944, while the Wallendas were performing in Hartford, Connecticut, a circus fire broke out, killing over 168 people. None of the Wallendas were hurt. In the following years, Karl developed some of their most impressive acts, such as the seven person chair pyramid. They continued performing those acts until January 30, 1962, when, while performing at the Shrine Circus at Detroit's State Fair Coliseum, the front man on the wire, Dieter Schepp, faltered, and the pyramid collapsed. Three men fell to the ground, killing Richard Faughnan, Wallenda's son in law; and nephew Dieter Schepp. Karl injured his pelvis, and his adopted son, Mario, was paralyzed from the waist down. Dieter's sister, Jana Schepp, let go of the wire to fall into the quickly raised safety net, but bounced off and suffered a head injury. Other tragedies include when Wallenda's sister in law, Yetta, fell to her death in 1963, and his son in law, Richard ("Chico") Guzman, was killed in 1972 after touching a live electric wire while holding part of the metal rigging. Nonetheless, Karl decided to go on. He repeated the pyramid act in 1963 and 1977. Karl continued performing with a smaller group, and doing solo acts. Karl crossed the Tallulah Gorge in Georgia on a high wire on July 18, 1970. On March 22, 1978, during a promotional walk in San Juan, Puerto Rico, Karl fell from the wire and died. It was between the towers of Condado Plaza Hotel, one hundred feet high. He was 73. Nik Wallenda completed the walk on June 4, 2011, with his mother, Delilah. On March 5, 1993, Karl's grandson, Mario B. Wallenda (not to be confused with Karl's adopted son), died from AIDS complications at the age of 36. He had tested positive for HIV in July 1990. Nik Wallenda became the first aerialist to walk directly over Niagara Falls on June 15, 2012, from the United States into Canada. Wearing a safety harness as required by ABC television, he crossed at the river's widest point. Nik Wallenda is the first aerialist to walk over the Little Colorado River Gorge at the Grand Canyon. The event was broadcast live on the Discovery Channel. He used a 2 inch wire and made the journey without a harness or safety net. The canyon is 1400 feet (427 m) wide and 1500 feet (457 m) deep. There are several branches of the Wallendas performing today, comprising most of Karl's grandchildren. They still perform regularly and have achieved recognition in Guinness World Records. On November 2, 2014, Nik successfully crossed between two Chicago skyscrapers: the west tower of Marina City and the Leo Burnett Building. After accomplishing this feat, he successfully crossed the two towers of Marina City while wearing a blindfold in cold conditions with strong winds. He set two world records, one for the highest incline—19 degrees between the west tower and the Leo Burnett building—and one for the highest blindfolded wire walk, between the two towers of Marina City. Both crossings were broadcast live on Discovery Channel. In February 2017, a rehearsal of the troupe's eight person pyramid high wire act for Circus Sarasota (an attempt at a new Guinness World Record for height) went awry when the pyramid collapsed, plummeting five of the performers to the ground while three others, including Nik Wallenda, managed to cling to the wire. Miraculously no one was killed, but all five who fell were severely injured: Nik's sister Lijana Wallenda suffered the worst injuries, breaking nearly every bone in her face. On June 23, 2019, Nik and Lijana became the first individuals to successfully cross New York's Times Square on a tightrope, 25 stories above street level. The duo crossed from opposite ends of the wire, which measured 1300 feet (396 m) long and was suspended between 1 Times Square and 2 Times Square. and marked Lijana's return to her first live performance since her accident. For the stunt, both Wallendas used safety harnesses, despite the family's long standing objection to the use of safety devices. Although, unlike in Nik Wallenda's earlier Niagara Falls walk, they were not required, he admitted he felt the use of a harness was important for Lijana's first high wire walk since her 2017 fall. Carla Wallenda, the last surviving child of the founder of the troupe, died in Sarasota, Florida, on March 6, 2021, at the age of 85.

Белгілі отбасы мүшелері

Карл Валленда (21 қаңтар 1905 - 22 наурыз 1978) - 1978 жылы қаза тауып, көз жұмғанға дейін топтың негізін қалаушы және жетекшісі болды. Ол 73 жаста еді. Карлдың шөбересі Николас (Ник) және оның әйелі Эрендира Валленда 2017 жылы соңғы көрсетіліміне дейін Ринглинг бауырлары мен Барнум және Бейли циркімен бірге өнер көрсетті. Ол Валленда әулетінің жетінші буыны. Эрендира трапеция шеберлерінің Flying Vasquez отбасынан. Олардың үш баласы бар: ұлдары Янни және Амадос, қызы Эвита Валленда, олар да отбасылық кәсіпті меңгеріп жатыр.

Танымал мәдениетте

1978 жылы отбасы туралы "Ұлы Уолендалар" телефильмі көрсетілді.