Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Малакка түзілімдерінің валютасы
Currency of the Straits Settlements
Малакка доллары 1898 жылдан 1939 жылға дейін Малакка түзілімдерінің валютасы болды. Ол сонымен қатар Біріккен Малай штаттарында, Бірікпеген Малай штаттарында, Саравак Корольдігінде, Брунейде және Британдық Солтүстік Борнеода да қолданылды.
The Straits dollar was the currency of the Straits Settlements from 1898 until 1939. At the same time, it was also used in the Federated Malay States, the Unfederated Malay States, Kingdom of Sarawak, Brunei, and British North Borneo.
Өмірбаян
XIX ғасырдың басында Шығыс Үндістанда ең көп қолданылатын валюта испан доллары болды, оның ішінде Испаниядан және Жаңа Дүниедегі испан колонияларынан шығарылғандары, Шығыс Үнді үшін испан колониялық империясының бөлігі ретінде Мексика мен Перуден Филиппин арқылы келген испан Шығыс Үндістанынан тараған. Жергілікті ақша айналымына Келантан және Тренггану кепингтері, сондай-ақ Пенанг доллары кірді. 1826 жылы Шығыс Үндістан компаниясының басшылығымен Малакка, Сингапур және Пенангтан құралған Желілік Мекемелер құрылды. Шығыс Үндістан компаниясы Үнді рупиясын Желілік Мекемелердегі жалғыз ресми валюта ретінде енгізуге тырысты, бірақ ол саудаға ыңғайсыз болды және испан долларының ізбасары – мексикалық доллар саудада кеңінен қолданыла берді. Жеке банктер де өздерінің жеке банкноттарын шығарды, олар күміс доллармен айырбасталатын болды. 1844 жылы 100 цент = 1 доллар есебімен Желілік Мекемелер үшін мыс монеталар шығаруға рұқсат берілді, мұнда доллар испан долларына немесе оның испан империясындағы аймақтық ізбасарларына, мысалы, филиппин песосына немесе мексикалық песосына тең болды. Бұл монета 1847 жылдың 1 маусымында Желілік Мекемелерде қолданысқа енгізілді. 1867 жылы Желілік Мекемелердің басқару құқығы британдық отарлық кеңсесіне берілді, ал үнді рупиясы Желілік Мекемелерде заңды төлем құралы мәртебесін жоғалтты. 1931 жылы фунт стерлинг алтын стандартынан алынып, Желілік доллар фунт стерлингінің айырбас стандартына көшті.
In the early nineteenth century, the most common currency used in the East Indies was the Spanish dollar, including issues both from Spain and from the new world Spanish colonies, which for the East Indies emanated from the Philippines in the Spanish East Indies originating from Mexico and Peru as part of the Spanish colonial empire. Locally issued coinages included the Kelantan and Trengganu keping, and the Penang dollar. In 1826, the Straits Settlements were formed under the auspices of the East India Company. The East India Company attempted to implement the Indian rupee as the sole official currency in the Straits Settlements, however it was unsuitable for trade and Mexican dollars (the successor to the Spanish dollar) continued to be used for trade. Private banks also printed their own private banknotes which were redeemable to silver dollars. 1844 saw the authorization of copper coinage for the Straits Settlements using a system of 100 cents = 1 dollar, with the dollar equal to the Spanish dollar or its regional successors within the Spanish Empire such as the Philippine peso or Mexican peso. This coinage was declared current in the Straits Settlements on 1 June 1847. In 1867, the administration of the Straits Settlements were transferred to the British colonial office, and the Indian rupee also lost its status as legal tender within the Straits Settlements. In 1931, the sterling was taken off the gold standard, putting the Straits dollar on a sterling exchange standard.
Банкноттар
Валюта комиссиясы кеңесі 1898 жылы 5 және 10 долларлық банкноттарды айналымға енгізді, одан кейін 1901 жылы 50 және 100 доллар, ал 1906 жылы 1 долларлық банкноттар шығарылды. 1917-1920 жылдар аралығында 10 және 25 центтік төтенше шығарылымдар жасалды. 1930 жылы 1000 долларлық банкноттар шығарылды, бірақ 1930 жылдардың қалған бөлігінде тек 1, 5 және 10 долларлық банкноттар ғана шығарылды.
The Board of Commissioners of Currency introduced 5 and 10 dollar notes in 1898, followed by 50 and 100 dollars in 1901 and 1 dollar in 1906. Emergency issues of 10 and 25 cents were made between 1917 and 1920. 1000 dollar notes were issued in 1930 but during the remainder of the 1930s only 1, 5 and 10 dollar notes were issued.
Виктория (1837-1901)
Боғаздық елді мекендер үкіметі алғаш рет 1897 жылғы VIII Жарлық арқылы, королева Викторияның билігі тұсында валюталық банкноталар шығаруға уәкілдік алды, ол 1898 жылдың 31 тамызында күшіне енді. Бұл банкноталар 1898 жылдың 1 қыркүйегімен мерзімі көрсетілгенімен, 1899 жылдың 1 мамырына дейін халыққа таралмады. Chartered Bank және Гонконг пен Шанхай банктері ресми валютамен бірге айналымда болған банкноталарды шығаруды жалғастырды. Барлық банкноталар Мексика долларына немесе колонияда заңды төлем құралы болған басқа да күміс монеталарға еркін айырбастауға болатын.
The Government of Straits Settlements was first authorised to issue currency notes by Ordinance VIII of 1897 during Queen Victoria's reign, which came into operation on 31 August 1898. These notes, although dated 1 September 1898, were not issued to the public until 1 May 1899. Both the Chartered Bank and Hong Kong and Shanghai Bank continued to issue banknotes, which circulated side by side with the official currency. All notes were freely exchangeable with the Mexican dollar or the various other silver coins that were legal tender in the Colony.
Эдуард VII (19011910)
1901 жылғы қаңтарда Едуард VII таққа отырды. Алдыңғы шығарылымдағы 5 долларлық банкноттың мөлшері мен дизайны 10 долларлық банкнотқа ұқсас болған. Оны тануды жеңілдету үшін мөлшері кішірейтілді. 1901 жылғы 1 ақпандағы серияны Лондонның Томас де ла Ру & Co. Ltd баспаханасы басып шығарды. 1903 жылы, Стрейтс елді мекендері үшін күмістен бір долларлық монета соғылды, ол құндылықтың стандартты бірлігіне айналды. Сол кезде айналымда болған басқа күміс долларлар 1904 жылға қарай қолданыстан шығарылды. Бірақ күмістің бағасының күрт өсуі үкіметті осы Стрейтс долларының алғашқы шығарылымын қайтарып алуға және оны күміс мөлшері аз монетамен алмастыруға мәжбүр етті. Осы өзгеріс кезеңінде монета жетіспеуінен қауіптеніп, бір долларлық банкнот енгізілді, ол күміс емес, алтынға шаққандағы айырбас бағамымен бекітілді. Осы үшін британдық алтын суверені алғаш рет заңды төлем құралы деп жарияланды, ал Стрейтс долларына екі шиллинг пен төрт пенс стерлингтік шартты құн берілді. Бұл долларлық банкнот өте танымал болғандықтан, ол барлық келешек шығарылымдарда сақталды, нәтижесінде күміс монетаның қажеттілігін көп дәрежеде алмастырды. 1906 жылдың соңына қарай валюта айналымы p = $ -ға жетті, ал жеке банктердің айналымы p = $ -ға төмендеді (20-ғасырлық Британдық Малайя әсерлері, 138-бет). 1906 жылғы 1 қыркүйекте шыққан бір долларлық банкноттарды Лондонның Томас де ла Ру & Co. Ltd фирмасы басып шығарды. 1909 жылғы 8 маусымда шыққан бес долларлық және он долларлық банкноттарды да Томас де ла Ру & Co. Ltd басып шығарды. Банкноттың үстіндегі қытай тіліндегі мәтін: 叻嶼呷國庫銀票, мұндағы 叻嶼呷 – Стрейтс елді мекендерінің аббревиатурасы (叻 = Сингапур, 嶼 = Пенанг аралы, 呷 = Малакка). Бұл шамамен «Стрейтс елді мекендерінің банкноты» деген мағынаны береді. Малай тіліндегі мәтін төменгі жағында жауи әрпімен жазылған, және үш Стрейтс елді мекені де нақты көрсетілген: Ван (واڠ) қағаз (قرطاس, арабша жазылған) ini kerajaan tiga (تيݢ) buah negeri iaitu Singapura, Pulau Pinang, dan Melaka mengaku pembayarannya.
Edward VII ascended the throne in January 1901. In the previous issue the 5 dollar note had been of almost the same size and design as the 10 dollar. It was now reduced in size to help recognition. The series dated 1 February 1901 were printed by Thomas de la Rue & Co. Ltd. of London. In 1903, a dollar sized coin in silver was minted specially for the Straits Settlements, and this became the standard unit of value. All other silver dollars at that time circulation were demonetised by 1904. A steep rise in the price of silver, however, soon forced the government to call in the first issue of this Straits dollar and to replace it with a coin of lower silver content. During the change over period, fear of a shortage of coin led to the introduction of the one dollar note, fixed at an exchange rate against gold instead of silver. To effect this, the British gold sovereign was for the first time declared legal tender, and the Straits dollar was given an arbitrary value of two shillings and four pence sterling. This dollar note proved so popular that it was retained in all future issues, so that to a very large extent it replaced the need for the silver coin. By the end of 1906, the currency circulation had risen to p=$, while that of the private banks had fallen to p=$ (20th Century Impressions of British Malaya p. 138). The one dollar notes, which were dated 1 September 1906, were printed by the London firm of Thomas de la Rue & Co. Ltd. A five dollar and a ten dollar note both dated 8 June 1909, were printed Thomas de la Rue & Co. Ltd. The Chinese text on top of the banknote reads: 叻嶼呷國庫銀票, 叻嶼呷 is the abbreviation for the Straits Settlements (叻 = Singapore, 嶼 = Penang Island, 呷 = Malacca). It is roughly equivalent to "banknote of the Straits Settlements". The Malay text is rendered in Jawi script at the bottom and three Straits Settlements are also explicitly given: Wang (واڠ) kertas (قرطاس, the Arabic spelling is used) ini kerajaan tiga (تيݢ) buah negeri iaitu Singapura, Pulau Pinang, dan Melaka mengaku pembayarannya.
Георг V (1910-1936 жылдар)
Георг V билік құрған кезде валюталық банкноттардың диапазоны банктер арасындағы төлемдерді жеңілдету үшін мың долларға дейін кеңейтілді. 1915 жылы 50, 100 және 1000 долларлық банкноттардың дизайнын толығымен өзгерту туралы шешім қабылданды. Бұл номиналдар алғаш рет 1920 жылдың ақпанында, 1919 жылдың қазанында және 1917 жылдың мамырында халыққа ұсынылды. Оларды Томас де ла Ру басып шығарды. 10 000 долларлық банкнота алғаш рет 1922 жылдың қазан айында шығарылды. Бұл банкнота халыққа қолжетімді болмады, тек банктер арасындағы аударымдарда ғана қолданылды.
During George V's reign the range of currency notes was extended up to one thousand dollars for the convenience of inter bank clearing transactions. In 1915, it was decided to make a complete change in the design of the 50, 100 and 1000 dollar notes. These denominations were first issued to the public in February 1920, October 1919 and May 1917 respectively. They were printed by Thomas de la Rue. A 10,000 note was first issued in October 1922. This was not available to the public, but was used exclusively in inter bank transfers.
Эдуард VIII (1936)
Эдуард VIII-нің қысқа ғана билігі тұсында ешқандай арнайы банкноттар басылмады.
No special issue of notes was made during the brief reign of Edward VIII.
VI Георг (19361952)
1933 жылдың қыркүйегінде Сер Базиль Филлот Блэкетт Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы тарапынан Брунейді қоса алған, түрлі малай мемлекеттерінің Желілік елді мекендер валютасының кірісі мен жауапкершілігіне қатысу мәселесін қарастыру үшін комиссияны басқаруға тағайындалды. Блэкетт есебінде аймақ үшін валюта шығарудың толық құқығы жалпымалай валюта комиссиясына берілуі тиіс деп ұсынылды. Бұл ұсынысты Боғаз қоныстары, Біріккен малай мемлекеттері, Бірікпеген малай мемлекеттері және Бруней үкіметтері қабылдады. 1938 жылы VI Георгийдің билігі тұсында "Боғаз қоныстары валюталық заңнамасы" (No. 23) қабылданды және 1939 жылы әртүрлі мемлекеттер тарапынан ратификацияланды, соның нәтижесінде малайя доллары Боғаз қоныстарында қолданылатын заңды төлем құралы болды.
In September 1933, Sir Basil Phillott Blackett was appointed by the Secretary of State for the Colonies to lead a commission to consider the participation of the various Malay States, including Brunei, in the profits and liabilities of the Straits Settlements currency. The Blackett Report recommended that the sole power of issuing currency for the area should be entrusted to a pan Malayan Currency Commission. This recommendation was adopted by the Government of the Straits Settlements, the Federated Malay States, Unfederated Malay States, and Brunei. Legislation was enacted by the Straits Settlements Currency Ordinance (No. 23) of 1938, in George VI's reign, and ratified by the various states during 1939 and the Malayan dollar became legal tender in the Straits Settlements.