Кіріспе

Хосе Франсиско Ортега (1734 – 1798 жылдың ақпаны) – Жаңа Испания сарбазы және Альта Калифорнияның алғашқы қоныстанушысы. Ол жиырма бір жасында әскерге қабылданып, 1769 жылы Портола экспедициясына қатысқан кезде сержант шеніне жетті. Әскери қызметін аяқтағаннан кейін, оған Санта-Барбараның жанында "Ранчо Нуэстра Сенора дель Рефухио" деп аталатын жер берілді.

Ерте өмір

Ортега 1734 жылы Жаңа Испанияның Гуанахуато штатындағы Селая қаласында дүниеге келді, онда ол қойма кызметкері болып жұмыс істеді. Ол жергілікті халықтан шыққан, бірақ оның жастық шағы туралы көп мәлімет жоқ. 1755 жылдың қазан айында ол Бая Калифорниядағы Миссия Нуэстра Сенора де Лоретодағы Корольдік Президиода қызмет ету үшін әскери қызметке қарапайым сарбаз ретінде қабылданды. 1756 жылдың 3 тамызында капрал, ал 1759 жылдың 9 ақпанында сержант шеніне көтерілді. 1759 жылы Ортега Мария Антония Виктория Каррильоға (шамамен 1742 – 1803 мамыр) үйленді, ол Лоретода тағы бір сарбаздың қызы болды. 1768 жылы Калифорния губернаторы Гаспар де Портола оны Альта Калифорнияны зерттеу және қоныстандыру экспедициясын басқаруға шақырды.

Альта Калифорния

Испания 1760-шы жылдардан бастап Альта-Калифорнияны әскери және коммерциялық "буферлік аймақ" ретінде пайдалану жоспарын жасады. Альта-Калифорнияға басып кіру және қоныстандыру король Карлос III-тің бұл қадамы болды, ол Калифорния жағалауында етегін аулайтын ресейліктерден билікті ұстап тұрғысы келді. Испан коронасының басты мақсаты – ресейліктерге қарсы қорғаныс, Сан-Диегодан солтүстікке миссия салу және Сан-Диего мен Монтерей арасында испан қоныс аударушыларының санын арттыру еді. Мексиканың вице-королі миссияларды құру арқылы бірнеше мақсатқа қол жеткізуді көздеді: еңбекке жергілікті халық, егіншілік үшін жеткілікті жер және осы егіншілікке қажетті су. Профессор Ричард Л. Каррильо бұл тәжірибені "uti posidetis" деп атады, онда олар басып алған жерге құқықтары бар еді, ал жергілікті халықтың әлеуметтік және құқықтық жүйелерін ескермеді. Портола экспедициясында болған испан сарбазы Педро Фагес, олар кездескен жергілікті халықтардың оларға қай жолмен жүру керектігін, су көздерін қайдан табу керектігін айтқандарын және тіпті балық пен жаңғақ сияқты тағамдар бергенін атап өтті. Экспедиция өздері Сан-Диего деп атаған аумақта жергілікті халықтың үйлерде тұрып, ауылдарға біріккенін байқады. 1769 жылдың 14 шілдесінде Сан-Диегода база құрғаннан кейін экспедиция солтүстікке қарай жол тартты. Экспедиция Сан-Педро аңғарында орналасты, ал 1769 жылдың 1 қарашасында Портола Ортеганы бас барлаушы етіп тағайындады және оны басқа адамдармен бірге үш күн ішінде Сан-Франциско шығанағын табу үшін солтүстікке жіберді. Келесі күні, 2 қарашада, әскердің бір бөлігі елен аулауға шығып, Сан-Франциско шығанағын тапты және дереу Ортегаға хабарлады. 3 қарашада олар өздерінің жаңалығын Портолага жеткізді. Сан-Франциско шығанағына келгенге дейін, 1769 жылдың қазан айында Ортега қазіргі Беркли төбелерінде тұрғанда, су бетіндегі кішкентай аралды көрді және оның табысы туралы Портолага хабарлады. Бұл арал Періште аралы болып шықты. Портола экспедициясы Ортегамен бірге 1770 жылы Сан-Диегоға оралды, бірақ Монтерей шығанағын табуға тырысу үшін қайта солтүстікке бет алды, бұл аштық пен қашырларын жеуге мәжбүр болғандықтан қиын болды. Аштықтан бөлек, сарбаздар скорбут пен шаршаудан зардап шекті. Ортега алға басшылық етіп, Монтерей шығанағына бару жолын көрсеткен жергілікті тұрғындарға кездесті. Экспедицияның күш-жігерінің арқасында испандықтар Альта-Калифорнияда төрт президио салды: Сан-Диего (1769), Монтерей (1770), Сан-Франциско (1776) және Санта-Барбара (1782). Бұл президиолардың қызметтері: монахтарды, жұмысшыларды және бағындырушыларды қорғау, шағын қоныс аударушы қалашықтарын құру және кез келген басқыншыны ескерту үшін ту көтеру болды. Өзінің жетістіктері мен әкесі Джуниперо Серраның қолдауының арқасында ол лейтенант шеніне көтеріліп, 1773 жылдан 1781 жылға дейін Сан-Диего президиосының коменданты болды. Бұған дейін Педро Фагес болмаған кезде 1771 жылдың шілдесінен бастап ол комендант міндетін атқарды. Комендант ретінде ол Фрай Фермин Ласуэн және он екі сарбазбен бірге Сан-Хуан Капистрано миссиясы үшін таңдалған жерді зерттеуге барды. Оның ранчосы орналасқан жер Пойнт Консепшн маңындағы Чумаш ауылының жанында, Касил (Касил) деп аталатын жерде еді. Өмірі бойы көп қарызға батқан ол, осы жерді қарыздарын төлеу үшін сақтауы керек екенін айтты, ал Фрей Тапис бұл жер Чумаш пен Санта-Барбара миссиясына берілуі керек деді. 65 жасында Ортега аттан құлап қайтыс болды. 1798 жылы ол Санта-Барбара миссиясына жерленді.

Отбасы

Ранчо Нуэстра ла Сенора дель Рефугио Ортеганың ұлдары Жозеф Мария Ортега мен Жозе Франсиско Мария Ортеганың басқаруына өтті. Жозеф Мария 1804 жылы ранчоны кеңейтуді жоспарлады және губернатор Хосе де Аррильягадан Пойнт Консепсия маңындағы Эль Кохоға Ранчо Дос Пуэблос жерін қосып алуға рұқсат сұрады. Губернатор бұл туралы миссионерлік монахтар Фрей Тапис пен Фрей Хуан Кортеске хабарлады, олар бұл жердің сенімді сақтауда екенін және оны жергілікті халыққа қайтару қажет екенін мәлімдеді. Оның немересі Мария де Гвадалупа Джозеф Джон Чэпманға тұрмысқа шықты, ол Лос-Анджелесті алғаш көрген ағылшын-американдықтардың бірі болды. Бұрын қарақшылық үшін тұтқындалған болса да, ол шебер қолөнерші екенін дәлелдеді, темірші және ағаш өңдеуші ретінде жұмыс істеді. Мария де Гвадалупаға үйлену үшін ол католицизм дініне кірді.