Калифорния тарихы: ежелгі тұрғындар мен отарлау кезеңдері

Калифорния тарихы: ежелгі тұрғындар, испан зерттеушілері, Мексикадан АҚШ-қа өту, 1848 жылғы алтын асығысы және АҚШ құрамына кіруі. 🇺🇸🏜️✨

42 мин оқу

100%

Дереккөз: History of California before 1900 — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Кейінгі оқиғалар

Калифорнияда адамзат тарихы шамамен 13 мың жыл бұрын жергілікті американдықтардың алғаш келгенімен басталды. Испандықтардың жағалауды зерттеуі 16 ғасырда басталды, ал 18 ғасырда жағалау бойында және ішкі аңғарларда еуропалықтар қоныстанды. Калифорния 1821 жылы Жаңа Испания патшалығы тарағанға дейін оның құрамында болды, содан кейін Мексика-Америка соғысына (1846–1848) дейін Мексиканың бір бөлігі болды. 1848 жылғы Гвадалупе-Идальго шарты бойынша ол АҚШ-қа берілді. Осы жылы Калифорнияда алтын асығысы басталды, бұл АҚШ-тың батысқа қарай кеңеюін күшейтті. Калифорния 1850 жылғы келісім арқылы еркін штат ретінде Одаққа қосылды. 19 ғасырдың соңында Калифорния көбінесе ауылдық және егістік жер болып қала берді, халқы шамамен 1,4 миллион адамды құрады.

Колумбқа дейінгі тарих (шамамен 13000 б.з.д. - 1530 ж.)

Жаңа әлемге көшіп-қонудың ең көп тараған түсінігі – Азиядан келген адамдардың 16 500 жыл бұрын Беринг жолы арқылы Америкаға өткесіне байланысты. Санта-Роза аралындағы Арлингтон-Спрингс адамының қалдықтары – Висконсин мұз басу кезеңіне (соңғы мұз дәуірі) шамамен 13 000 жыл бұрын жатқан өте ерте қоныстанудың іздерінің бірі. Қазіргі Калифорнияда барлығы шамамен 30 тайпа немесе мәдени топ өмір сүрген, олар алты тілдік топқа біріккен. Бұл топтардың ішінде ерте келген Хокан тайпасы (солтүстіктегі таулы аймақтарда және оңтүстіктегі Колорадо өзені алабында қоныстанған) және кейінірек келген шөлдегі Уто-Ацтек тайпалары болды. Бұл мәдени әртүрлілік Солтүстік Америкадағы ең жоғары деңгейде болды және бұл соңғы 13 000 жылда, тіпті одан да ертеректе болған бірнеше көші-қондар мен басып алулардың нәтижесі болуы мүмкін. Еуропалықтармен алғашқы байланыс кезінде Калифорниядағы жергілікті американдық тайпаларға чумаш, кумейяй, нисенан, майду, мивок, модок, мохаве, охлоне, помо, серрано, шаста, татавиам, тонгва, винту, юрок және йокут тайпалары кірді. Тайпалардың күші салыстырмалы түрде өзгеретін, табысты тайпалар аумақтарын кеңейтіп, ал нашар тайпалар қысқаратын. Тайпалар арасындағы құл саудасы мен соғыстар бейбіт кезеңдермен ауысып отырды. 18 ғасырда еуропалықтармен кең байланыс орнаған кезде Калифорнияның жергілікті халқының саны шамамен 300 000 адамды құрады деп есептеледі. Еуропалықтар Солтүстік Америкаға келгенге дейін, қазіргі АҚШ аумағында тұратын жергілікті халықтың үштен бірі қазіргі Калифорния аймағында өмір сүрген. Калифорниядағы жергілікті тілдердің әртүрлілігі 80-ден 90-ға дейін тілдер мен диалекттерді қамтыды, олардың кейбіреулері қазіргі күнге дейін сақталған, бірақ жойылу қаупінде. Тайпалар Калифорнияның әртүрлі климат жағдайларына бейімделді. Жағалаудағы тайпалар сауда үшін маңызды бұйымдарды, яғни шөлмектерден жасалған сауда моншақтарын және тас құралдарды қолдана отырып өндірді. Калифорнияның кең Орталық аңғары мен оның төбелеріндегі тайпалар ертедегі егіншілікті дамытты, ал солтүстік және шығыстағы тауларда тұратын тайпалар көбінесе лосось пен аң аулауға сүйенді, сондай-ақ өздері мен сауда үшін обсидианды жинап, өңдеді. Оңтүстік-шығыстағы шөл далалар жергілікті өсімдіктерді тиімді пайдалану арқылы және оазистерде немесе су арналары бойында өмір сүру арқылы өркендеуді үйренген тайпалардың мекені болды. Жергілікті халық арасындағы сауда оларға тұз сияқты дәмдеуіштерді немесе кейбір жерлерде сирек кездесетін тағамдар мен басқа да тауарларды, мысалы, найза мен жебе ұштарын жасау үшін кремнездер немесе обсидиан сияқты тауарларды алуға мүмкіндік берді. Американың түпкілікті халықтарында иттерден басқа үй жануарлары болған жоқ, қыш ыдыстар да болған жоқ; олардың құрал-саймандары ағаштан, былғарыдан, тоқыма себеттер мен торлардан, тас пен мүйізден жасалған. Кейбір баспаналар бұтақтар мен саздан жасалды, ал кейбір тұрғын үйлер жерді қазып, содан кейін мал терісімен, туламен және/немесе сазбен жабылған шүберекпен салынды. Жағалауда және ішкі аймақтағы дәстүрлі сәулет тікбұрышты қызылша немесе самырсын тақтайшасынан тұратын жартылай жер асты үйлерден тұрады. Жазда киім минималды болды, ал қыста күйдірілген бұғы терісі мен басқа жануар терісінен және терісінен, сондай-ақ шөптен жасалған ірі тоқыма бұйымдар пайдаланылды. Қауырсыннан рәсімдерге арналған дұғалар тігілді. Саусақ тоқу – каноэ жасау және басқа да ою-өрнек сияқты өнердің жоғары түрі және пайдалы болды. Санта-Барбара, Калифорния және Канал аралдары маңындағы кейбір тайпалар балық аулау және сауда үшін үлкен тақтай каноэлерін қолданған, ал Калифорнияның дельтасы мен Сан-Франциско шығанағындағы тайпалар туле каноэлерін қолданған, ал Солтүстік-Батыс жағалаудағы кейбір тайпалар қызыл ағаштан жасалған каноэлерді қолданған. Астық ұнынан пісірілген, тамаққа пайдалы қамырдан жасалған, басқа да дәстүрлі тағамдармен бірге күнделікті желетін. Ағаш бұтағын дайындау өте көп еңбекті талап ететін, оны әрқашан әйелдер орындайтын. Кейбір жергілікті тұрғындар бір жылда бір тонна жабайы бұта жеген болуы мүмкін. Отбасылар ұрпақтан-ұрпаққа өнімі мол емен мен таноак бақтарын күтіп-баптаумен айналысқан. Ағаш бұталары көп мөлшерде жиналып, қыста сенімді азық-түлік көзі ретінде сақталуы мүмкін. Кейін басқа да американдық тайпалар қолданған негізгі азық-түлік – жүгері және/немесе картоп Калифорнияның әдеттегі қысқа үш-бес айлық ылғалды және тоғыз-жеті айлық құрғақ мезгілінде суармастан өспейді. Бұған қарамастан, Калифорнияның табиғи молшылығы және Калифорния тайпалары мыңдаған жылдар бойы дамытқан қоршаған ортаны басқару техникалары Америкада Мексиканың солтүстігіндегі ең жоғары халық тығыздығына мүмкіндік берді. Жергілікті халық орман шаруашылығының әртүрлі формаларын орман, шалғын, аралас орман және батпақ жерлерде жүзеге асырды, соның арқасында қажетті тағамдық және емдік өсімдіктердің қолжетімділігі қамтамасыз етілді. Жергілікті американдықтар өртті аймақтық деңгейде бақылап, үлкен, апаттық өрттердің алдын алып, және шалғындық ауыл шаруашылығын қолдаған төмен қарқынды өрт экологиясын құрды. Төменгі бұталар мен шөптерді өртеу арқылы жергілікті американдықтар өсімдіктердің қайта өсуіне жағдай жасады, бұл тағамдық жануарларды тартуға мүмкіндік берді. Аймақты тазалау үшін өрт таяқшасын қолдану арқылы, қайталанатын циклда жаңа өсімдіктерге жағдай жасалды; бұл примитивті пермакультура.

The most commonly accepted model of migration to the New World is that people from Asia crossed the Bering land bridge to the Americas some 16,500 years ago. The remains of Arlington Springs Man on Santa Rosa Island are among the traces of a very early habitation, dated to the Wisconsin glaciation (the most recent ice age) about 13,000 years ago. In all, some 30 tribes or culture groups lived in what is now California, gathered into perhaps six different language family groups. These groups included the early arriving Hokan family (winding up in the mountainous far north and the Colorado River basin in the south) and the later arriving Uto Aztecan of the desert southeast. This cultural diversity was among the densest in North America, and was likely the result of a series of migrations and invasions during the previous 13,000 years, and perhaps even earlier. At the time of the first European contact, Native American tribes in California included the Chumash, Kumeyaay, Nisenan, Maidu, Miwok, Modoc, Mohave, Ohlone, Pomo, Serrano, Shasta, Tataviam, Tongva, Wintu, Yurok, and Yokuts. The relative strength of the tribes was dynamic, as the more successful expanded their territories and less successful tribes contracted. Slave trading and war among tribes alternated with periods of relative peace. The total population of Native California is estimated, by the time of extensive European contact in the 18th century, to have been perhaps 300,000. Before Europeans landed in North America, about one third of all natives in what is now the United States were living in the area that is now California. California indigenous language diversity numbered 80 to 90 languages and dialects, some surviving to the present although endangered. Tribes adapted to California's many climates. Coastal tribes were a major source of trading beads, which were produced from mussel shells and made using stone tools. Tribes in California's broad Central Valley and the surrounding foothills developed early agriculture, while tribes living in the mountains of the north and east relied heavily on salmon and game hunting, and collected and shaped obsidian for themselves and trade. The harsh deserts of the southeast were home to tribes who learned to thrive by making careful use of local plants and by living in oases or along water courses. Local trade between indigenous populations enabled them to acquire seasonings such as salt, or foodstuffs and other goods that might be rare in certain locales, such as flint or obsidian for making spear and arrow points. The Native Americans had no domesticated animals except dogs, no pottery; their tools were made out of wood, leather, woven baskets and netting, stone, and antler. Some shelters were made of branches and mud; some dwellings were built by digging into the ground and then constructing a brush shelter on top covered with animal skins, tules and/or mud. On the coast and somewhat inland traditional architecture consists of rectangular redwood or cedar plank semi subterranean houses. Traditional clothing was minimal in the summer, with tanned deerhide and other animal leathers and furs and coarse woven articles of grass clothing used in winter. Feathers were sewn into prayer pieces worn for ceremonies. Basket weaving was a high form of art and utility, as were canoe making and other carving. Some tribes around Santa Barbara, California, and the Channel Islands were using large plank canoes to fish and trade, while tribes in the California delta and San Francisco Bay Area were using tule canoes and some tribes on the Northwest coast carved redwood dugout canoes. The ground and leached acorn flour was usually cooked into a nutritious mush, eaten daily with other traditional foods. Acorn preparation was a very labor intensive process nearly always done by women. There are estimates that some indigenous populations might have eaten as much as one ton of acorns in one year. Families tended productive oak and tanoak groves for generations. Acorns were gathered in large quantities, and could be stored for a reliable winter food source. The staple foods then used by other indigenous American tribes, corn and/or potatoes, would not grow without irrigation in the typically short three to five month wet season and nine to seven month dry seasons of California (see Mediterranean climate). Despite this, the natural abundance of California, and the environmental management techniques developed by California tribes over millennia, allowed for the highest population density in the Americas north of Mexico. The indigenous people practiced various forms of forest gardening in the forests, grasslands, mixed woodlands, and wetlands, ensuring that desired food and medicine plants continued to be available. The Native Americans controlled fire on a regional scale to create a low intensity fire ecology which prevented larger, catastrophic fires and sustained a low density "wild" agriculture in loose rotation. By burning underbrush and grass, the Native Americans revitalized patches of land whose regrowth provided fresh shoots to attract food animals. A form of fire stick farming was used to clear areas of old growth, which in turn encouraged new growth, in a repeated cycle; a primitive permaculture.

Еуропалық зерттеу (1530-1765)

Алғашқы еуропалық зерттеушілер, Испания және Англияның туларын көтеріп, 16 ғасырдың басынан 18 ғасырдың ортасына дейін Калифорния жағалауымен саяхаттады, бірақ еуропалық елді мекендер құрылмады. Ең ірі отаршылдық держава – Испания, өзінің империялық орталықтарына, Мексика мен Перуге көбірек назар бөлді. Испания Тынық мұхитының барлық жағалауларына (Калифорнияны қоса) құқығы бар екеніне сенімді болғандықтан, Калифорния жағалауын зерттеу үшін экспедиция жіберді. Бұл кемедегі зерттеушілер көрген Калифорния – төбелі далалар мен орманды шатқалдарға толы, отарлауға тартымды сияқты ресурстар мен табиғи порстар аз болатын аймақ еді. Басқа еуропалық елдер назарын басқа нәрселерге аударғандықтан, Калифорнияға көп көңіл бөлген жоқ. 18 ғасырдың ортасына дейін Ресей және Ұлыбритания зерттеушілері мен тері саудагерлері жағалауда сауда бекеттерін құра бастады.

Ернан Кортес

1530 жылы Нуньо Белтран де Гусманға (Жаңа Испания президенті) бір үнді құлы Сиболаның жеті қаласының көшелері алтын мен күміспен төселгені туралы айтты. Шамамен сол кезде Эрнан Кортес солтүстік-батысқа қарай саяхаттап, алтын, інжу-маржан және асыл тастарға толы, Амазонка әйелдері тұратын керемет ел туралы әңгімелерге қызығушылық танытты. Испандықтар осы екі орынның бір болуы мүмкін деген болжам жасады. 1533 жылы өткен экспедиция Ла-Пас шығанағы болуы мүмкін шығанақты ашты, бірақ кейін қиындықтарға тап болып қайтып келді. Кортес 1534 және 1535 жылдары экспедицияларға қатысты, бірақ іздеген қаланы таба алмады. 1535 жылдың 3 мамырында Кортес "Санта-Круз аралын" (қазір Баха-Калифорния түбегі деп аталады) жариялап, сол көктемде Ла-Пас қаласын құрып, негізін қалады.

Франсиско де Улоа

1539 жылдың шілдесінде Кортес Франсиско де Улоаны үш шағын кемемен Калифорния шығанағына жөнелтті. Ол Колорадо өзенінің сағасына жетіп, кейін жарым аралды айналып, Седрос аралына дейін барды. Бұл Баха-Калифорнияның жарты арал екенін дәлелдеді. Келесі жылы Эрнандо де Аларкон басқарған экспедиция Колорадо өзенінің төменгі ағысына Улоаның жаңалығын растау үшін көтерілді. Осылайша, Аларкон Алта-Калифорнияға алғаш рет жеткен адам болуы мүмкін. 16 ғасырда жарық көрген еуропалық карталардың ішінде, Герардус Меркатор мен Абрахам Ортелиус карталары Баха-Калифорнияны жарты арал ретінде дұрыс көрсеткен, бірақ 18 ғасырдағы кейбір карталарда олай көрсетілмеген. Улоа сапарының баянында "Калифорния" атауы алғаш рет қолданылған. Бұл атау Гарси Родригес де Монтальвоның 1510 жыл шамасында басылған "Амадис де Галлия" рыцарлық романының бесінші томында кездеседі, онда кейіпкер "Калифорния" деп аталатын арал арқылы саяхаттайды.

Хуан Родригес Кабрилло

Хуан Родригес Кабрильо Калифорния жағалауын зерттеген алғашқы еуропалық деп саналады. Ол португал немесе испан тегінен шыққан, бірақ оның шығу тегі нақты белгісіз. Ол Испания коронасы үшін теңізге шыққан әскери саяхатшы, арбалетші және навигатор болған. Кабрильо 1542 жылдың маусым айының соңында қазіргі Мексиканың батыс жағалауынан өзі жобалаған және салған екі кемемен экспедицияға шықты. 28 қыркүйекте Сан-Диего шығанағына қонды және Испания үшін, өзі Калифорния аралы деп ойлаған жерді иеленді. Кабрильо Бажа Калифорниядан солтүстік Калифорнияға дейінгі Калифорнияның барлық аралдарына ат қойды, оларды Испанияға қарастырды. Кабрильо мен оның экипажы солтүстіске қарай жол тартты және 8 қазанда Сан-Педро шығанағына, кейін Лос-Анджелес портына жетті, ол бастапқыда жағалаудағы Чумаш үндістерінің көптеген оттарының құрдым-дыбылынан "түтін шығанағы" (bahia de los fumos) деп аталды. Экспедиция содан кейін Азияның материгіне дейін жағалау жолын табу мақсатымен солтүстіске қарай жалғасты. Олар кем дегенде Сан-Мигель аралы мен Мендосино мүйісіне (Сан-Францисконың солтүстігінде) дейін жүзіп өтті. Кабрильо мен оның серіктері Испания үшін Калифорнияда оңай пайдалануға болатын ештеңе жоқ екенін анықтады, себебі ол Испанияның барлау және сауда шегінде орналасқан. Экспедиция жергілікті халықтың өмір сүру деңгейінде екенін, әдетте 100-150 адамнан тұратын кеңейтілген отбасылық топтардың шағын елді мекендерінде тұратынын көрсетті.

Себастьян Вискаино

1602 жылы испандық Себастьян Вискаино Жаңа Испания атынан Калифорнияның жағалауын зерттеді. Ол Сан-Диего шығанағына ат қойды, сондай-ақ Калифорнияның Монтерей қаласында жағаға түсті. Ол оңтүстікке қарай жағалау бойымен ішкі аймаққа кіріп, Кармель шығанағына сапар жасағанын жазды. Оның штат тарихына қосқан ең маңызды үлесі – Монтерей аймағын теңіз кемелері үшін қолайлы тоқтау орны және қоныстануға, егін өсіруге жарамды жер ретінде бағалауы, сондай-ақ жағалау суларының егжей-тегжейлі карталарын жасауы (бұл карталар шамамен 200 жыл бойы қолданылды). Ол Монтерейді Маниладан келетін галеондар үшін қауіпсіз бату порты ретінде қоныстандыруға ұсынды. Патша келісті, бірақ қоныстану жобасы Жапонияға жақын аймақтарға бағытталды. 18 ғасырдың ортасында Ұлыбритания мен Испания арасында шиеленіс күшейді. 1762 жылы екі ел соғысқан кезде Ұлыбритания Тынық мұхитындағы Маниланы және Атлантикадағы Гаваны басып алды. Бұл, Испанияның 1769 жылы Сан-Франциско мен Монтерейде бекіністер салуына түрткі болған болуы мүмкін. Британдықтар да Тынық мұхитындағы әрекеттерін күшейтті. Британдық теңізші капитан Джеймс Кук 1778 жылы үшінші және соңғы саяхатының ортасында Солтүстік Американың батыс жағалауымен жүзіп, Калифорниядан Беринг бұғазына дейінгі жағалауды картаға түсірді. 1786 жылы Жан-Франсуа де Галап, Лаперуз графы, Людовик XVI-ның бұйрығымен ғалымдар мен суретшілер тобын зерттеу сапарына жетекшілік етті және Монтерейде құрметпен қарсы алынды. Олар Калифорниядағы миссиялық жүйе, жер және халық туралы мәліметтер жинады. Келесі онжылдықтарда саудагерлер, кит аулаушылар және ғылыми экспедициялар ізін басты.

Испан отарлауы мен басқару (16971821)

1697 жылы Линарес герцогының вице-королі Миравалле графы (180) және Акапульконың қазынашысы (Педро Гил де ла Сиерпе) Калифорнияға иезуиттердің кеңеюін қаржылады. Линарес герцогы 1711 жылы Азия, Акапулько және Лима арасындағы сауданы ұлғайту үшін испан тәжіне лобби жасады. Баха Калифорния Сур Маниладан Акапулькоға қайтып келе жатқанда контрабандалық жүкті түсіру үшін тоқтау орны ретінде пайдаланылған болуы мүмкін. Контрабандалық тауарлар кейін Калифорния шығанағы арқылы Мексикаға, Сонора арқылы кіруі мүмкін, онда иезуиттердің миссиялары да болды және олар қаржылық қолдаушыларына жақын болды. 1697 жылы иезуит миссионері Хуан Мария де Сальватиерра Баха-Калифорния түбегіндегі алғашқы тұрақты миссия – Миссия де Нуэстра-Сеньора де Лорето Кончоны құрды. Испанияның түбекке, соның ішінде миссияларға билігі бірте-бірте кеңейтілді, бірінші Лорето аймағында, содан кейін Оңтүстікке қарай Кейп аймағында және соңында қазіргі Баха-Калифорния-Сурдың солтүстік шекарасына дейін. Баха-Калифорнияда барлығы 30 испан миссиясы құрылды. 18 ғасырдың соңғы тоқсанында Жаңа Испанияның вице-корольдігінің Лас Калифорния провинциясы болған жерлерде алғашқы испан елді мекендері құрылды. Тынық мұхитының солтүстік жағалауындағы терілі жануарларға орыстардың, кейін британдықтардың қызығушылығына жауап ретінде Испания католик миссияларын, әскерлермен бірге және шаруашылықтарды құрып, Калифорнияның оңтүстік және орталық жағалауында одан әрі кеңейтті. Бұл миссиялар Испания империясының қазіргі Калифорнияға деген талабын көрсетуге бағытталған еді. 1823 жылға қарай Альта-Калифорнияда 21 испан миссиясы құрылды. Операциялар Сан-Бластағы теңіз базасынан жүргізілді және Калифорнияда миссияларды құру мен жабдықтауды ғана емес, Тынық мұхитының Солтүстік-Батысы мен Аляскаға зерттеу экспедицияларын да қамтыды. 19 ғасырдың бірінші тоқсанында испан миссионерлері, шаруалар және әскерлерінің Оңтүстік және Орталық Калифорния жағалауын баяу отарлауы жалғасты. 1820 жылға қарай испандық ықпалы Лоретодан солтүстікке Сан-Диегоға дейін, қазіргі Сан-Франциско шығанағының солтүстігіне дейін созылған миссиялар тізбегімен белгіленді және миссиялардан шамамен ішкі аймаққа дейін жетті. Осы аймақтан тыс жерде шамамен 200 000-250 000 жергілікті американдықтар дәстүрлі өмір салтын жалғастырды. 1819 жылы қол қойылған Адамс-Онис шарты испандық талаптардың солтүстік шекарасын 42-ші параллельде белгіледі, бұл тиімді түрде Калифорния мен Орегон арасындағы қазіргі солтүстік шекараны құрды.

In 1697, the Viceroy Duque de Linares along with the Conde de Miravalle (180) and the treasurer of Acapulco (Pedro Gil de la Sierpe) financed Jesuit expansion into California. The Duque de Linares lobbied the Spanish Crown in 1711 to increase trade between Asia, Acapulco and Lima. It is possible that Baja California Sur was used as a stopping point for unloading contraband on the way back from Manila to Acapulco. The contraband might then have been shipped across the Gulf of California to enter mainland Mexico by way of Sonora, where the Jesuits also had missions and sympathies for their financial backers. In 1697, the Jesuit missionary Juan María de Salvatierra established Misión de Nuestra Señora de Loreto Conchó, the first permanent mission on the Baja California Peninsula. Spanish control over the peninsula, including missions, was gradually extended, first in the region around Loreto, then to the south in the Cape region, and finally to the north across the northern boundary of present day Baja California Sur. A total of 30 Spanish missions in Baja California were established. During the last quarter of the 18th century, the first Spanish settlements were established in what later became the Las Californias Province of the Viceroyalty of New Spain. Reacting to interest by the Russians and, later, the British in the fur bearing animals of the Pacific north coast, Spain further extended the series of Catholic missions, accompanied by troops and establishing ranches, along the southern and central coast of California. These missions were intended to demonstrate the claim of the Spanish Empire to what is now California. By 1823, 21 Spanish missions had been established in Alta California. Operations were based out of the naval base at San Blas and included not only the establishment and supply of missions in California, but a series of exploration expeditions to the Pacific Northwest and Alaska. The first quarter of the 19th century showed the continuation of the slow colonization of the southern and central California coast by Spanish missionaries, ranchers and troops. By 1820 Spanish influence was marked by the chain of missions reaching from Loreto, north to San Diego, to just north of today's San Francisco Bay Area, and extended inland approximately from the missions. Outside of this zone, perhaps 200,000 to 250,000 Native Americans were continuing to lead traditional lives. The Adams–Onís Treaty, signed in 1819, set the northern boundary of the Spanish claims at the 42nd parallel, effectively creating today's northern boundary between California and Oregon.

Алғашқы испан отарлары

Испания 1519 жылдан бері Жаңа Испанияда бірнеше миссиялар мен президиоларын сақтап келді. 1542 жылы тәж Калифорнияның солтүстік жағалау провинцияларына құқық талап етті. Жаңа Мексикадағы Санта-Феден басқа, келесі 155 жыл бойы Солтүстік Жаңа Испаниядағы қоныстану баяу дамыды. Лоретодағы алғашқы қоныстар 1697 жылы іргеленді, бірақ 1765 жылы Аляскадан төмен түскен орыс тері саудагерлері мен мүмкін болатын қоныс аударушылардың шабуылдарының қаупі туғанда ғана король Карл III Испанияның солтүстікке қарайғы нысандарды дамыту қажеттігін сезінді. Осы кезде Испания империясы Жеті жылдық соғыстың саяси салдарымен күресіп жатты, ал алыс Калифорниядағы отарлық мүдделерге мінімалды күш жұмсалды. Алта Калифорнияны францискан монахтары қоныстандыруға тиіс болды, оларды Калифорния миссияларындағы әскерлер қорғады. 1774 және 1791 жылдар аралығында тәж Альта-Калифорнияны және Тынық мұхитының солтүстік-батысын одан әрі зерттеу және қоныстандыру үшін бірқатар экспедициялар жіберді.

Портола экспедициясы

1768 жылдың мамыр айында испандық бас инспектор (визитадор) Хосе де Гальвес Альта-Калифорнияны қоныстандыру үшін төрт бағытты экспедиция жоспарлады – екеуі теңіз арқылы, екеуі құрлық арқылы, және Гаспар де Портола оған командалық етуге ерікті түрде келісті. Портоланың құрлықтағы экспедициясы 1769 жылдың 29 маусымында қазіргі Сан-Диегоға жетті, онда Сан-Диего президиосын құрды және іргелес Кумейай ауылы Коса'аайды қосып алды, осылайша Сан-Диего қазіргі Калифорния штатындағы алғашқы еуропалық елді мекенге айналды. Монтерей шығанағына жылдамдап жетуге құштар де Портола және оның тобы – отец Хуан Креспи, 63 былғары күртелі сарбаз бен жүз қашырдан – 14 шілдеде солтүстікке бет алды. Олар 2 тамызда қазіргі Лос-Анджелес қаласына, 3 тамызда Санта-Моникаға, 19 тамызда Сан-Барбараға, 13 қыркүйекте Сан-Симеонға, ал 1 қазанда Салинас өзенінің сағасына жетті. Монтерей шығанағын іздесе де, оған жеткенде оны тани алмады. 31 қазанда де Портоланың саяхатшылары Сан-Франциско шығанағын көрген алғашқы еуропалықтар болды. Қызығы, сол кезде Манила галеондары осы жағалаумен шамамен 200 жылдан бері жүзіп келе жатқан, бірақ шығанақты байқамай өткен. Топ 1770 жылы Сан-Диегоға қайтып оралды. Де Портола Лас-Калифорнияның алғашқы губернаторы болды.

Юниперо Серра

Джуниперо Серра – майоркалық францискан, ол алғашқы Альта-Калифорния испан миссияларын құрды. 1768 жылдың 3 ақпанында король Карлос III Жаңа Испаниядан иезуиттерді қууға бұйрық бергеннен кейін, Серра "Президент атасы" деп тағайындалды. 1769 жылы Серра Сан-Диего-де-Алкала миссиясын құрды. Сол жылы Серра, губернатор де Портола және шағын топ адамдар солтүстікке, Тынық мұхитының жағалауы бойымен жол тартты. Олар 1770 жылы Монтерейге жетті, онда Серра екінші Альта-Калифорния миссиясын – Сан-Карлос-Боромео миссиясын құрды.

Алта Калифорниядағы миссионерлер

Калифорниялық миссиялар – бұл жергілікті американдықтар арасында христиан дінін тарату үшін испан католиктерінің доминикан, иезуиттер және францискан ордендері құрған бірқатар діни бекеттер. Испанияның Калифорния бағдарламасын қаржыландырудың сексен пайызы миссияларға емес, Сан-Диего, Монтерей және Сан-Франциско сияқты үш маңызды Тынық мұхиты портын испандықтардың бақылауында ұстау үшін құрылған әскери гарнизондарға жұмсалды; Каналдағы Санта-Барбара президиосы кейінірек салынды. Миссиялар Калифорния аймақтарына еуропалық мал шаруашылығын, жеміс-көкөністерді, ауыл шаруашылығы өнеркәсібін, сондай-ақ бөгет өсімдік түрлерін енгізді. Калифорнияда миссияларға қажетті жұмыс күшін жергілікті американдықтарды күштеп көшіру және оларды жалдамалы еңбекке тарту арқылы қамтамасыз еткен деген сенім қалыптасқан. Бірақ соңғы зерттеулер көрсеткендей, әр миссиядағы испандықтардың саны аз болғандықтан, олар келіссөздерге, ынталандыруға және күш қолдану қаупіне көбірек сүйенген. Миссионерлер мен әскерилер Калифорнияның болашағы туралы көзқарастарында жиі қайшылыққа түсті, ал миссионерлер бақылауды сақтау үшін үндістандық одақтастарына арқа сүйеуді жөн көрді. Көптеген миссиялар жер аумағы жағынан өте кеңейді (қазіргі Калифорниядағы округтердің шамамен мөлшерімен тең), бірақ испандық және мексикалық қызметкерлердің саны аз болды – әдетте екі францискан және алтыдан сегізге дейін сарбаз тұратын. Миссияларға келуші үнді қауымдарының саны бастапқыда аз болғаннан, испандық кезеңнің соңына қарай (1810 жыл) екі мыңға дейін жетті. Бұл ғимараттардың барлығын жергілікті халық францискан қадағалауымен салған. Еңбек күшінің мәжбүрлі болған-болмағаны туралы пікірлер әлі де даулы. 1769-1810 жылдар аралығында миссияларда өндірілген өнім негізінен үнді қауымдары арасында бөлістірілді. 1810 жылы Калифорниядағы миссиялар мен президиолар қаржысын жоғалтты, себебі испан империясы Буэнос-Айрестен Сан-Францискоға дейін құлдырады, бұл 1808 жылы француздықтардың король Фернандо VII-ні тұтқындауының салдары болды. Осыған байланысты үндістер өндіріс көлемін арттыруға қысымға ұшырады, ал миссиялар үнді еңбегінің өнімдерін ағылшын-американдық және мексикалық саудагерлер арқылы экспорттады. Өнімдердің үндістерге немесе жергілікті әскерилерге таратылуы әр миссионердің саяси шеберлігіне және адалдығына байланысты болды. 1825 жылы тәуелсіз Мексика Калифорнияны басқару үшін губернатор жіберді, бірақ ол әскерилерге жеткілікті жалақы төлеуге мүмкіндік таппады. 1825 жылы Мексиканың Калифорниядағы президиоларын қаржыландыру үшін миссиялардағы еңбекақысыз үнді еңбегін пайдалану қалыпты жағдайға айналды. Президио (патшалық бекініс) және пуэбло (қала) сияқты миссия, испан тажының колониялық аумақтарын біріктіруге бағытталған үш маңызды құралдың бірі болды. Бұл миссиялардың ешқайсысы толыққанды дербес болған жоқ, оларға үнемі (бірақ шамалы) қаржылық қолдау қажет болды. 1810 жылы Мексиканың тәуелсіздік соғысы басталғаннан бастап бұл қолдау көбінесе тоқтатылды, ал миссиялар мен олардың жаңадан қабылдаған адамдары өз күштерімен күресуге мәжбүр болды. 1827 жылы Мексика үкіметі Испанияда туған адамдарды елден қуғынға ұшыратып, Калифорниядағы дін қызметкерлерін азайтатын Жалпы қуғын-сүргін заңын қабылдады. Кейбір миссиялар мексикалық үкімет тарапынан мемлекеттік меншікке алынып, сатылды. АҚШ штат болып құрылғаннан кейін ғана АҚШ Жоғарғы Соты кейбір миссияларды оларға тиесілі болған ордендерге қайтарды. Құрлықпен саяхаттауды жеңілдету үшін миссиялық қоныстар шамамен 30 миль (48 км) қашықтықта орналасқан, осылайша олар 600 миль (966 км) El Camino Real бойында атпен бір күндік сапармен бөлінген. El Camino Real испан тілінде «Патшалық жол» деген мағынаны білдіреді, бірақ бүгінде көбінесе «Патшаның жолы» деп аталады, сондай-ақ «Калифорния миссия жолы» деп те белгілі. Дәстүр бойынша, миссиялықтер жолды жарқын сары гүлдермен белгілеу үшін бойымен горчица тұқымын сепкен. Кейінірек, Лос-Анджелестен Миссия Сан-Хосе және Сан-Франциско шығанағына дейінгі тағы бір тікелей жол – Эль Камино Виехо Сан-Хоакин аңғарының батыс жағында пайда болды. Ауыр жүктерді ұзақ қашықтыққа тек су арқылы тасымалдау мүмкін болды, бірақ сарбаздар, қоныс аударушылар және басқа саяхатшылар, сондай-ақ аттармен, қашырлармен немесе арбалармен (соя арбаларымен) және мал үйірлері осы жолдарды пайдаланды. Калифорния жағалауында стратегиялық тұрғыдан орналасқан және жеке әскери округтерге бөлінген төрт президио миссияларды және Калифорнияның жоғарғы бөлігіндегі басқа испандық қоныстарды қорғауға қызмет етті. Көптеген миссиялық құрылыстар бүгінге дейін сақталған немесе қайта салынған, және олардың көптері 20 ғасырдың басынан бері жаңадан құрылған қауымдарға ие. Көптеген адамдар үшін бұл жол мен миссиялар – өткеннің романтикалық және бейбіт символы болды. Миссия жаңарту стилі – бұл Калифорнияның өткенінің осы идеализацияланған көрінісінен шабыттанған сәулеттік қозғалыс.

The California missions comprise a series of religious outposts established by Spanish Catholic Dominicans, Jesuits, and Franciscans, to spread the Christian doctrine among the local Native Americans. Eighty percent of the financing of Spain's California program went not to missions but rather to the military garrisons established to keep the three great Pacific Ports of San Diego, Monterey and San Francisco under Spanish control; the Santa Barbara presidio on the Channel was constructed later. The missions introduced European livestock, fruits, vegetables, agricultural industry, along with invasive species of plants into the California regions. It is widely believed in California that the labor supply for the missions was supplied by the forcible relocation of the Native Americans and keeping them in peonage. More recent scholarship suggests that the tiny number of Spaniards at each mission relied more upon negotiation, enticement and the threat of force to control the estimated 5,000 Indians typically surrounding what would become a mission. The missionaries and military were often at cross purposes in their vision of what California could become, and the missionaries preferred to rely upon Indian allies to maintain control. Most missions became enormous in terms of land area (approximately the size of modern counties in California), and yet the Spanish and Mexican staff was small, with normally two Franciscans and six to eight soldiers in residence. The size of the Indian congregations would grow from a handful at the founding to perhaps two thousand by the end of the Spanish period (1810). All of these buildings were built largely by the native people, under Franciscan supervision. Again, there is controversy in the literature as to whether the labor was forced. Production on missions between 1769 and 1810 was distributed primarily among the Indian congregation. In 1810, the California missions and presidios lost their financing as the Spanish Empire collapsed from Buenos Aires to San Francisco, as a result of the imprisonment of King Fernando VII in 1808 by the French. In this context, Indians came under increased pressure to produce, and the missions exported the produce of Indian labor via Anglo American and Mexican merchants. Whether the proceeds were distributed to Indians or to local military men came increasingly to depend on the political skill and dedication of the individual missionaries. In 1825, independent Mexico finally send a governor to take control of California, but he arrived without adequate payroll for the military. In 1825, the use of uncompensated Indian labor at missions to finance Mexican presidios in California became normalized. In addition to the presidio (royal fort) and pueblo (town), the misión was one of the three major agencies employed by the Spanish crown in an attempt to consolidate its colonial territories. None of these missions were completely self supporting, requiring continued (albeit modest) financial support. Starting with the onset of the Mexican War of Independence in 1810, this support largely disappeared, and the missions and their converts were left on their own. By 1827, the Mexican government passed the General Law of Expulsion, which exiled Spanish born people, decimating the clergy in California. Some of the missions were then nationalized by the Mexican government and sold off. It was not until after statehood that the US Supreme Court restored some missions to the orders that owned them. In order to facilitate overland travel, the mission settlements were situated approximately 30 mile (48 km) apart, so that they were separated by one day's long ride on horseback along the 600 mile (966 km) El Camino Real, Spanish for "the Royal Road", though often referred to today as the "King's Highway", and also known as the "California Mission Trail". Tradition has it that the padres sprinkled mustard seeds along the trail in order to mark it with bright yellow flowers. Later El Camino Viejo, another more direct route from Los Angeles to Mission San José and San Francisco Bay, developed along the western edge of the San Joaquin Valley. Heavy freight movement over long distances was practical only via water, but soldiers, settlers and other travelers and merchandise on horses, mules, or carretas (ox carts), and herds of animals used these routes. Four presidios, strategically placed along the California coast and organized into separate military districts, served to protect the missions and other Spanish settlements in Upper California. A number of mission structures survive today or have been rebuilt, and many have congregations established since the beginning of the 20th century. The highway and missions became for many a romantic symbol of an idyllic and peaceful past. The Mission Revival style was an architectural movement that drew its inspiration from this idealized view of California's past.

Шаруашылықтар

Испандықтар мал және қой шаруашылығымен айналысатын үлкен жерлерді, ранчоларды беру арқылы қоныстануға ынталандырды. Мексика тәуелсіздігінен кейін Калифорниялық миссиялар 1833 жылғы Мексиканың секуляризация актісі қабылданып, бұрынғы кең миссиялық жерлер көптеген ранчоларға бөлінуі арқылы секуляризацияланды. Сиыр терісі (әрқайсысы шамамен 1 доллар тұратын) және май (таз деп аталатын, шам мен сабын жасауға қолданылатын) 19 ғасырдың ортасына дейін Калифорнияның басты экспорты болды. Бұл Калифорния тері саудасы ел ішінде және халықаралық деңгейде үлкен көлемде терілерді тасымалдауды қамтыды. Ранчолардағы жұмысшылардың көп бөлігі – жергілікті американдықтар еді, олардың көпшілігі бұрын миссияларда тұрған, испан тілін үйренген және атқа мініп жүруді меңгерген адамдар. Ранчо Эль-Эскорпион және Ранчо Литтл-Темекула сияқты кейбір ранчолар жерді тікелей жергілікті американдықтарға берді.

Әкімшілік бөлімшелер

1773 жылы Франсиско Палоу Баха-Калифорния миссиялары (басқаруы доминикандықтарға берілген) мен Альта-Калифорнияның францискандық миссиялары арасында шекараны белгіледі. 1804 жылға қарай Альта-Калифорнияда испан халқының саны артуына байланысты, сол кезде Ішкі провинциялардың Бас командалығының бір бөлігі болған Лас-Калифорния провинциясы Палоудың доминикандық және францискандық миссиялары арасындағы бөлінісі бойынша екі жекелеген аумақтық басқаруға бөлінді. Бұл бөлініс Сан-Мигель Арканджель де ла Фронтера миссиясының солтүстігіндегі үлкен таста орнатылған үлкен айқыш сызығымен анықталды, ол Палоудың шекара белгісі ретінде белгіленген еді. Губернатор Диего де Борика Алта-Калифорния мен Баха-Калифорния шекарасын ресми түрде бекітуге үлкен үлес қосты. Баха-Калифорния түбегі Баха-Калифорния ("Төменгі Калифорния") аумағы болды, кейде оны Вьеха-Калифорния ("Ескі Калифорния") деп те атады. Солтүстік бөлігі Альта-Калифорнияға айналды, сондай-ақ Нюэва-Калифорния ("Жаңа Калифорния") деп те аталды. Альта-Калифорния провинциясының шығыс шекарасы нақты анықталмағандықтан, оған Невада, Юта және Аризона, Нью-Мексико, батыс Колорадо, оңтүстік-батыс Вайоминг және Баха-Калифорнияның солтүстік жолағы кірді. Провинция шығысында Аризонадағы испан елді мекендерімен және Нуэво-Мексико провинциясымен шектесетін, ал Сьерра-Невада немесе Колорадо өзені де-факто шекара қызметін атқаратын.

Ресей отарлауы (18121841)

Испанияның Жоғарғы Лас-Калифорнияны қоныстандыруға ұмтылуының бір себебі – аймақтың Ресейдің отарлауына жол бермеу еді. 19 ғасырдың басында, Императорлық Ресейдің орыс-американ компаниясымен байланысты тері аулаушылар Аляскадағы сауда орындарынан бастап Батыс жағалауын зерттеді, теңіз суырының терісін Сан-Диегоға дейін аулады. 1812 жылдың тамызында Ресейлік Америка компаниясы Солтүстік Калифорнияның Сонома жағалауындағы Бодега шығанағының жанында Форт-Росс бекінісін салған болатын, ол Сан-Францискодан солтүстікке қарай 97 шақырым (60 миль) жерде, Британ империясы иелік еткен, бірақ пайдаланбаған жерде орналасқан. Бұл колония 1839 жылы ресейліктер кеткенге дейін өмір сүрді. 1836 жылы Альта-Калифорнияның солтүстік шекарасының бастығы генерал Мариано Гуадалупе Вальехо «Эль Президио де Сонома», яғни «Сонома казармасы» құрды. Бұл Мексиканың аймаққа Ресейдің шабуылдарын тоқтату стратегиясының бір бөлігі болды, сияқты Сан-Франциско-де-Солано миссиясы (Сонома миссиясы) испандықтар үшін болған.

Бірінші Мексика империясы және Бірінші Мексика Республикасы

1809 жылы Испания Калифорнияны басқара алмады, себебі испан патшасы француздар тарапынан тұтқынға алынған болатын. Келесі он жарым жыл бойында колония экономикалық жағдайы үшін және саяси жаңалықтар алу үшін Лима мен Сан-Бластан ағылшын-американдықтармен және испан-американдықтармен саудаға тәуелді болды. 1821 жылы Испаниядан Мексиканың тәуелсіздік соғысында жеңіске жеткені, теория бойынша Калифорнияда Мексика билігінің басталуын білдірді, бірақ шындығында Бірінші Мексика империясы өзінің билік кезеңінде осылай істеді. Миссиялардағы үнді қауымдары мен миссионерлер 1810 және 1825 жылдар аралығында колонияның барлық экспорттық кірісіне негіз болған өнімдердің маңызды көзін құрады. Жаңа үндістерді дінге көндіру азайды, ал мал шаруашылығы мен сауда көбейді. Жаңа Испанияның вице-корольдігінің мұрагері ретінде Мексика Альта-Калифорния және Баха-Калифорния провинцияларын автоматты түрде өзінің құрамына аумақтар ретінде қосты. 1823 жылы республикалық үкімет құрылғаннан кейін, Альта-Калифорния, көптеген солтүстік аумақтар сияқты, халықтың аздығына байланысты Мексиканың құрамына кіретін штаттардың бірі ретінде мойындалмады. Мексиканың 1824 жылғы Конституциясында Альта-Калифорния "аумақ" деп көрсетілген. Тәуелсіз Мексика 1821 жылы құрылды, бірақ 1825 жылға дейін Калифорнияға губернатор жібермеді. Бірінші Мексика Республикасы кезінде Хосе Мария де Эчеандия республикалық үкімет пен метиздерді азат ету рухын шекараға әкелді. Эчеандия үндістерді миссиялардан босату және үнді жұмыс күшін пайдаланатын ранчолар алған сарбаздардың арасындағы пайда табуға мүмкіндік беру үшін шаралар қолданды. Миссияларды таратуға қысым күшейді, бұл жеке сарбаздардың үнді қауымдары өңдеген ең құнарлы жерлерге бақылауын кеңейтуіне кедергі келтірді. 1829 жылы ең ықпалды миссионерлер қызметтен алынды: Сан-Луис-Обисподан Луис Мартинес және Сан-Луис-Рей миссиясынан Пейри. Мексика Конгресі 1827 жылы "Жалпы қуу туралы" заң қабылдады. Бұл заң бойынша Испанияда туған барлық адамдар "заңсыз иммигранттар" деп жарияланып, Мексиканы тастап кетуге міндеттелді. Миссионерлердің көпшілігі испандықтар және қарт адамдар болғандықтан, елден кетуге қысымға көнді. 1831 жылы Альта-Калифорнияның ең бай азаматтарынан құралған шағын топ жиналып, губернатор Мануэль Викторияға демократиялық реформалар туралы петиция жіберді. Бұрынғы губернатор Хосе Мария де Эчеандия халыққа көбірек танымал болғандықтан, бай азаматтар Эчеандияға Викторияның губернаторлық қызметінің жақын арада аяқталады деп айтты. Олар шағын әскер жинап, Лос-Анджелеске басып кірді және қаланы "бас иттірді". Виктория шағын әскер жинап, өзі басқарып, жаңадан құрылған әскермен соғысуға аттанды. 1831 жылдың 5 желтоқсанында Кахуэнга өткелінде қарсы әскермен кездесті. Кахуэнга өткеліндегі шайқаста Виктория жараланып, Альта-Калифорния губернаторы қызметінен кетті. Алдыңғы губернатор Эчеандия бұл қызметті 1833 жылы Жозе Фигероа билікке келгенге дейін атқарды. Содан кейін Мексика Конгресі 1833 жылдың 17 тамызында Калифорния миссияларын секуляризациялау туралы акт қабылдады. Сан-Хуан Капистрано миссиясы келесі жылы осы заңның әсерін бірінші болып сезінді. Әскерилер 1834 жылы секуляризациямен бірге үнді қауымдарының жерін өздеріне бөлуге заңдық рұқсат алды. Кейбір қарт францискандықтар миссияларды ешқашан тастап кетпеді, мысалы, Сан-Хуан Капистраноның Зальвидиясы. Испаниядан келген Пейри кетіп қалғанына өкінді.

By 1809, Spain no longer governed California because the Spanish king was imprisoned by the French. For the next decade and a half, the colony came to rely upon trade with Anglo Americans and Spanish Americans from Lima and San Blas for economic survival and political news. The victory in the Mexican War of Independence from Spain in 1821 marked the beginning of Mexican rule in California, in theory, though in practice the First Mexican Empire did during its reign. The Indian congregations at missions and the missionaries provided the critical source of products that underlay export revenues for the entire colony between 1810 and 1825. Converting new Indians faded, while ranching and trade increased. As the successor state to the Viceroyalty of New Spain, Mexico automatically included the provinces of Alta California and Baja California as territories. With the establishment of a republican government in 1823, Alta California, like many northern territories, was not recognized as one of the constituent states of Mexico because of its small population. The 1824 Constitution of Mexico refers to Alta California as a "territory". Independent Mexico came into existence in 1821, yet did not send a governor to California until 1825, during the First Mexican Republic, when José María de Echeandía brought the spirit of republican government and mestizo liberation to the frontier. Echeandia began the moves to emancipate Indians from missions, and to also liberate the profit motive among soldiers who were granted ranches where they utilized Indian labor. Pressure grew to abolish missions, which prevented private soldiers from extending their control over the most fertile land which was tilled by the Indian congregations. By 1829, the most powerful missionaries had been removed from the scene: Luis Martinez of San Luis Obispo, and Peyri of Mission San Luis Rey. The Mexican Congress had passed the General Law of Expulsion in 1827. This law declared all persons born in Spain to be "illegal immigrants" and ordered them to leave the new country of Mexico. Many of the missionary clergy were Spanish and aging, and gave in to the pressure to leave. In 1831 a small group made up of the more wealthy citizens of Alta California got together and petitioned Governor Manuel Victoria asking for democratic reforms. The previous governor, José María de Echeandía, was more popular, so the leading wealthy citizens suggested to Echeandía that Victoria's stay as governor would be coming to an abrupt end soon. They built up a small army, marched into Los Angeles, and "captured" the town. Victoria gathered a small army and went to fight the upstart army, leading it himself. He met the opposing army on December 5, 1831, at Cahuenga Pass. In the Battle of Cahuenga Pass Victoria was wounded and resigned the governorship of Alta California. The previous governor, Echeandía, took the job, which he did until José Figueroa took over in 1833. Next, the Mexican Congress passed An Act for the Secularization of the Missions of California on August 17, 1833. Mission San Juan Capistrano was the very first to feel the effects of this legislation the following year. The military received legal permission to distribute the Indian congregations' land amongst themselves in 1834 with secularization. Some aging Franciscans never abandoned the missions, such as Zalvidea of San Juan Capistrano. From Spain, Peyri regretted that he had departed.

Мексиканың орталық республикасы тұсындағы Лас-Калифорния

1836 жылы Мексика 1824 жылғы федералистік конституцияны жойды және Алта мен Баха Калифорнияны біріктірген, орталықтандырылған саяси ұйымды (Departamento de las Californias) қабылдады. Бұл өзгеріс алыс жатқан Алта-Калифорнияда көп әсер етпеді. Алта-Калифорнияның астанасы Монтерей болып қалды, себебі 1769 жылғы Портола экспедициясынан бері Алта-Калифорния үкіметі осы қалада құрылған еді, ал жергілікті саяси құрылымдар өзгеріссіз қалды. 1835 жылдың қыркүйегінде Николас Гутьеррес Калифорнияның уақытша губернаторы болып тағайындалды, ал 1836 жылдың қаңтарында оны Мариано Чико алмастырды, бірақ ол халыққа ұнамады. Көтеріліс болатынын сезіне отырып, Чико Мексикаға әскер жинауға оралды, бірақ қызметін тастағаны үшін сөгіс алды. Гутьеррес, әскери комендант, губернаторлық міндетін қайтадан иеленді, бірақ ол да танымал болған жоқ. Алта-Калифорния заң шығарушы органының жетекші мүшелері Хуан Баутиста Альварадо мен Хосе Кастро, Төртінші әскери округтің коменданты және Солтүстік шекараның отарлау директоры Мариано Гуадалупе Вальехоның қолдауымен, сондай-ақ Исаак Грэм бастаған американдықтар тобының көмегімен 1836 жылдың қараша айында көтеріліс ұйымдастырып, Гутьерресті биліктен бас тартуға мәжбүр етті. Америкалықтар Калифорнияның тәуелсіздігін қаласа, Альварадо Мексика құрамында қалуды жөн көрді, бірақ үлкен автономиямен. 1840 жылы Грэм Калифорнияда Техас үлгісіндегі төңкеріс жасауға шақырулар жасады деген қауесет тарады, наурыз айында жоспарланған ат жарысы туралы хабарлама жариялады, ол бүлікке шақыру ретінде қарастырылды. Альварадо Вальехоға жағдайды хабарлады, ал сәуір айында Калифорния әскерилері американдық және ағылшын иммигранттарын тұтқындап, Монтерей президиосында 100-ге жуық адамды ұстады. Ол кезде департаментте барлық елдерден шыққан 400-ден аз шетелдік болды. Вальехо Монтерейге оралып, Кастроға 47 тұтқынды кемемен Сан-Бласқа алып барып, өз елдеріне депортациялауды бұйырды. Америка және британдық дипломаттардың қысымымен президент Анастасио Бустаманте қалған тұтқындарды босатып, Кастроға қарсы әскери сот басталды. Грэм ісіне қатысқандарды босатуға американдық саяхатшы Томас Дж. Фарнхэм де көмектесті. 1841 жылы Грэм және оның 18 серігі Мексиканың федералды үкіметі берген жаңа паспорттармен Монтерейге оралды. Сондай-ақ 1841 жылы АҚШ-тағы саяси лидерлер «Тағдыр туралы доктринаны» жариялады, ал калифорниялықтар олардың ниеттерінен алаңдады. Вальехо Кастро мен Альварадомен кеңесіп, Мексикаға Калифорниядағы әскери бақылауды күшейту үшін әскери күштерді жіберуді ұсынды. Әскери қақтығыстардың күшеюіне және қарым-қатынастың нашарлауына жауап ретінде жергілікті квечан және кумейяй тайпалары 1842 жылдың маусымында Сан-Диегоға шабуыл жасап, бұрынғы Алта-Калифорния мен Мексиканың қалған бөлігі арасындағы барлық сауда және байланыс жолдарын, бүгінгі Калифорния мен Баха Калифорния шекарасы бойындағы Колорадо өзенінен Тынық мұхитына дейін кесіп тастады, бұл Солтүстік Калифорниядағы қарым-қатынасқа кедері келтірді.

In 1836, Mexico repealed the 1824 federalist constitution and adopted a more centralist political organization (under the Siete Leyes) that reunited Alta and Baja California in a single California Department (Departamento de las Californias). The change had little practical effect in far off Alta California. The capital of Alta California remained Monterey, as it had been since the 1769 Portolá expedition first established an Alta California government, and the local political structures were unchanged. In September 1835, Nicolás Gutiérrez was appointed as interim governor of California in January 1836, to be replaced by Mariano Chico in April, but he was very unpopular. Thinking a revolt was coming, Chico returned to Mexico to gather troops, but was reprimanded for leaving his post. Gutierrez, the military commandant, re assumed the governorship, but he too was unpopular. Senior members of Alta California's legislature Juan Bautista Alvarado and José Castro, with support from Mariano Guadalupe Vallejo, Comandante of the Fourth Military District and Director of Colonization of the Northern Frontier, and assistance from a group of Americans led by Isaac Graham, staged a revolt in November 1836 and forced Gutierrez to relinquish power. The Americans wanted Californian independence, but Alvarado instead preferred staying part of Mexico, albeit with greater autonomy. In 1840, Graham allegedly began agitating for a Texas style revolution in California, in March issuing a notice for a planned horse race that was loosely construed into being a plot for revolt. Alvarado notified Vallejo of the situation, and in April the Californian military began arresting American and English immigrants, eventually detaining about 100 in the Presidio of Monterey. At the time, there were fewer than 400 foreigners from all nations in the department. Vallejo returned to Monterey and ordered Castro to take 47 of the prisoners to San Blas by ship, to be deported to their home countries. Under pressure from American and British diplomats, President Anastasio Bustamante released the remaining prisoners and began a court martial against Castro. Also assisting in the release of those caught up in the Graham Affair was American traveler Thomas J. Farnham. In 1841, Graham and 18 of his associates returned to Monterey, with new passports issued by the Mexican federal government. Also in 1841, political leaders in the United States were declaring their doctrine of Manifest Destiny, and Californios grew increasingly concerned over their intentions. Vallejo conferred with Castro and Alvarado recommending that Mexico send military reinforcements to enforce their military control of California. In response to increased military skirmishes and souring relations, indigenous Quechan and Kumeyaay bands responded by raiding ranchos, an attack on San Diego in June 1842, and cutting off all overland lines of trade and communication between the former Alta California and the rest of Mexico through a blockade from the Colorado River to the Pacific Ocean along what is today the California Baja California border, which would come to fuel miscommunication in Northern California.

Мишельторена әкімшілігі мен Калифорния көтерілісі

Мексика президенті Антонио Лопес де Санта-Анна 1842 жылдың қаңтар айында Калифорнияға бригадир генерал Мануэль Михельторенаны және 300 адамды жіберді. Михельторена губернаторлық және генерал-командирлік лауазымдарын атқаруға тиіс еді. Қазан айында Михельторена Монтерейге жетпес бұрын, американдық коммодор Томас ап Кейтсби Джонс АҚШ пен Мексика арасында соғыс басталды деп жаңылысты. Ол Монтерей шығанағына келіп, Монтерей президиосының тапсырылуын талап етті. Михельторенаның әскері әлі де оңтүстікте болды, ал Монтерей президиосы жеткіліксіз қамтылған еді. Сондықтан Альварадо өте қиын жағдайда тапсырылып, Ранчо Эль Алисальға шегінді. Коммодор Джонс келесі күні қателігін түсінді, бірақ Альварадо қайтудан бас тартып, коммодорды Михельторенаға жолдады. Михельторена ақыры Монтерейге келді, бірақ әскерін, олардың көп бөлігі сотталғандар болғандықтан, толық бақылай алмады. Бұл көтеріліс туралы әңгімелерге себеп болды, ал 1844 жылы Альварадоның өзі наразылармен байланысып, Михельторена оны тұтқындауға бұйрық берді. Алайда, Михельторена АҚШ-қа қарсы соғысқа дайындалу үшін үлкен күштер жинауға міндетті болғандықтан, Альварадо ұзақ уақытқа тұтқынға алынбады. Барлық әскер соғысқа қатысуы керек еді. Бірақ бұл оның есесіне тиді, өйткені 1844 жылдың 14 қарашасында Мануэль Кастро басқаратын калифорниялықтардың тобы Мексика билігіне қарсы көтерілді. Жозе Кастро мен Альварадо әскерге басшылық етті. Шынында ешқандай шайқас болған жоқ, бітім туралы келіссөздер жүргізіліп, Михельторена сотталған әскерлерін таратуға келісті. Бірақ Михельторена келісімнен бас тартып, қайтадан қақтығыс басталды. Көтерілісшілер 1845 жылдың ақпанында Лос-Анджелес өзенінің жанындағы Провиденсия шайқасында жеңіске жетті, содан кейін Михельторена мен оның әскері Калифорнияны тастап кетті.

Пио Пико әкімшілігі

Пио Пико Лос-Анджелесте губернатор болып тағайындалды, ал Хосе Кастро генерал-командир болды. Кейіннен Альварадо Мексика Конгресіне сайланды. Ол Мехикоға көшуге дайындалды, бірақ Пико көшіруге қаржы бөлмей, американдықтардың саны артуымен Алта Калифорнияның солтүстік және оңтүстік бөліктері арасындағы қарым-қатынас шиеленісе түсті. Оңтүстікте испан тілінде сөйлейтін калифорниялықтар басымдық танытты. Джон С. Фремонт 1846 жылдың басында Монтерейге келді. Сыртқы агрессиядан қорқып, Кастро әскерін жинады, Альварадо оның оң қолға қарысы болды, бірақ Фремонт Орегонға, солтүстікке кетті. Мексикадағы тұрақсыз саяси жағдай калифорниялықтар арасындағы қарым-қатынасты нашарлатты, солтүстік пен оңтүстік арасында азамат соғысы басталуы мүмкін болды. 1846 жылға қарай Альта Калифорнияда испан тілінде сөйлейтін халықтың саны 10 мыңнан аспады, тіпті солтүстік Мексиканың басқа штаттарымен салыстырғанда да өте аз болды. Калифорниялықтар шамамен 800 отбасынан тұратын, олардың көпшілігі ірі ранчоларда шоғырланған. Монтерейден Сакраментоға дейін тараған шамамен 1300 американдық азамат және 500-ге жуық еуропалықтардың әртүрлі тобы саудаға басымдық етті, ал калифорниялықтар мал шаруашылығында көш бастады. Ересек ер адамдардың саны жағынан екі топ тең болды, бірақ американдықтар соңғы кезде келгендер еді.

Ресей-америкалық компаниясы және Форт-Росс

Ресейлік америкалық компания 1812 жылы Форт-Россты Солтүстік Америкадағы ең оңтүстік колониясы ретінде құрды, оның мақсаты Ресейдің солтүстікке қарай орналасқан бекеттерін ауыл шаруашылығы өнімдерімен қамтамасыз ету болған. Бірақ, Ресейлік америкалық компаниясы мен Гудзон шығанағы компаниясы арасындағы Колумбия өзеніндегі Форт-Ванкувер және басқа да нысандардан өнім алу туралы келісімге қол жеткеннен кейін, форттың бастапқы мақсаты өзгерді. Дегенмен, ол 1841 жылға дейін орыс қолында қалды және осы кезеңде орыстар мен Ресей империясынан келген басқа ұлт өкілдері аз ғана тұрды. 1814 жылы Алеуттар мен орыс тері саудагерлері Ресей Аляскасынан Сан-Николас аралына теңіз суыры мен түлендерді іздеу үшін келді. Арал маңындағы суларда тым көп браконьерлік жасалғаны туралы шағымдар түскен соң, Алеуттар мен орыстар Николоньо тайпасының көптеген ер адамдарын өлтірді, сондай-ақ аралдағы көптеген әйелдерді зорлады. Бұл оқиға Калифорнияның жергілікті тайпаларына қарсы жасалған ең алғашқы геноцидтердің бірі саналады.

Сыртқы әсерлер

Осы кезеңде американдық және еуропалық саудагерлер Калифорнияға сусарларды іздеу үшін кіре бастады. Сискию жолы, Ескі испан жолы және кейінірек Калифорния жолы арқылы келген бұл сауда тобының көпшілігі Мексика билігінің біліміне немесе рұқсатына ие болмады, бірақ ол Алтын ірірім дәуіріндегі қырық тоғызыншылар, фермерлер және мал өсірушілердің келуіне негіз салды. 1840 жылы американдық авантюрист, жазушы және заңгер Ричард Генри Дана кіші 1830 жылдары Калифорния жағалауындағы кемеде болған тәжірибесін "Two Years Before the Mast" атты кітабында сипаттады. 1840 жылы Калифорнияға француз ғылыми экспедициясын басқарған Эжен Дюфлот де Мофрас: "Калифорния соғыс кемесі мен екі жүз сарбаз жібергісі келетін кез келген елге тиесілі болады" деп жазды. 1841 жылы генерал Вальехо губернатор Альварадоға: "Францияның Калифорнияға ие болуға тырысып жатыр деген күмәні жоқ" деп хабарлады, бірақ француз үкіметтерінің бірқатары француз мүдделерін қолдамады. Мексикамен туындаған даулар кезінде франкофил неміс-швейцарлық Джон Саттер Калифорнияда француз туын көтеруге және өзінің Нью-Хелветия елді мекенін француз қорғауына алуға уәде берді.

Америка қызығушылығы және иммигранттар

1830-шы жылдардың басынан бері Калифорнияда аздаған американдық саудагерлер мен аңшылар тұрғанмен, американдық иммигранттардың алғашқы ұйымдастырылған құрлықтағы тобы 1841 жылғы Бартлсон-Бидуэлл тобы болды. Мұлдармен және жаяу, бұл топ әлі толық сыналмаған Калифорния жолы арқылы құрлықты кесіп өтті. Сонымен қатар, 1841 жылы АҚШ зерттеу экспедициясының құрлықтағы барлау тобы Тынық мұхитының солтүстік-батысынан Сискию жолымен түсті. 1844 жылы Калеб Гринвуд Стивенс-Таунсенд-Мерфи тобын басқарып, Сиерра-Невада тауларын арқылы вагондармен өткен алғашқы қоныс салушылар болды. 1846 жылы Доннер тобының бақытсыз жағдайы, Калифорнияға кіруге күрескенде кеңінен танылды.

Bear Flag көтерілісі және Калифорния Республикасы

Америка Құрама Штаттары 1846 жылдың 13 мамырында Мексикаға соғыс жариялағаннан кейін, Калифорнияға соғыс туралы нақты хабар жеткізуге шамамен екі ай уақыт кетті (1846 жылдың шілде айының ортасы). Соғыс туралы қауесеттерді естіген соң, Монтерейде орналасқан АҚШ консулы Томас О. Ларкин америкалықтар мен Хосе Кастро басқаратын мексикалық әскери гарнизон арасында бейбітшілік сақтауға тырысты. Америка армиясының капитаны Джон С. Фремонт, 60-қа жуық жақсы қаруланған адамдарымен бірге 1845 жылдың желтоқсанында Калифорнияға кірді және Мексика мен АҚШ арасындағы соғыс жақындап келе жатқанын естігенде Орегонға қарай баяу жылжуда болды. 1846 жылдың 15 маусымында 30-ға жуық мексикалық емес, көбінесе америкалықтар көтеріліс ұйымдастырып, Сономадағы мексикалық гарнизонды басып алып, мексикалық генерал Мариано Вальехоны тұтқынға алды. Олар Сонома қаласының үстіне Калифорния Республикасының «Айың туын» көтерді. Калифорния Республикасы деп аталған мемлекет бір апта ғана сақталды, оның президенті Уильям Б. Иде болды, ал Фремонт әскерлерімен 23 маусымда келген соң әскери басқаруды өз қолына алды. Бүгінгі Калифорния штатының туы бастапқы Айың туының негізінде жасалған және «Калифорния Республикасы» деген сөздерді сақтап келеді.

Американы жаулап алу

Комодор Джон Дрейк Слоат Сономадағы соғыстың жақындап қалғанын және көтерілістің басталғанын естіп, Монтерейді басып алды. Содан кейін Слоат әскери-теңіз күштеріне 7 шілдеде Ерба Буэнаны (қазіргі Сан-Франциско) басып алып, американдық туды көтеруді бұйырды. 23 шілдеде Слоат командасын коммодор Роберт Ф. Стоктонға тапсырды. Коммодор Стоктон Фремонттың әскерін өзінің басқаруына алды. Фремонттың "Калифорния батальоны" американдық елді мекендерден тартылған еріктілердің қосылуымен шамамен 160 адамға дейін өсті, ал 19 шілдеде ол Стоктонның теңізшілері мен теңіз жаяу әскерлерімен бірлесіп Монтерейге кірді. Мексика-Америка соғысы басталғаны туралы ресми хабарлама келді. АҚШ-тың теңіз күштері (оның ішінде АҚШ теңіз жаяу әскерлері) Калифорнияның солтүстігін оңай басып алды; бірнеше күн ішінде Монтерей, Ерба Буэна, Сонома, Сан-Хосе және Саттер фортын бақылады. Оңтүстік Калифорнияда мексикалық генерал Хосе Кастро мен губернатор Пио Пико Лос-Анджелестен қашып кетті. 1846 жылдың 13 тамызында Стоктонның әскері қарсылықсыз Лос-Анджелеске кіргенде, Калифорнияның дерлік қан төгілмей жаулануы аяқталды. Стоктон Лос-Анджелесте тым аз күш (36 адам) қалдырды, ал калифорниялықтар, өздері әрекет ете отырып, Мексикадан көмек алмастан, Хосе Мария Флорес басшылығымен қыркүйек айының соңында шағын американдық гарнизонды кері шегінуге мәжбүр етті. Стоктон АҚШ әскери-теңіз флотының капитаны Уильям Мервин бастаған екі жүз күш жіберді, бірақ Сан-Педро маңында 1846 жылдың 7 қазанында Домингуэз ранчо шайқасында 14 АҚШ теңіз жаяу әскері қаза тапты. Осы уақытта генерал Керни 100 драгуннан тұратын эскадрильясымен Санта-Фе, Нью-Мексикодан Сонора шөлі арқылы өтіп, Калифорнияға жетті. 1846 жылдың 6 желтоқсанында олар Сан-Диего маңындағы Сан-Паскаль шайқасында соғысты, онда Кернидің 18 әскері қаза тапты – Калифорниядағы кез келген шайқастағы американдықтардың ең көп шығыны. Стоктон Кернидің қоршаудағы әскерін құтқарып, біріккен күштерімен Сан-Диегодан солтүстікке қарай жылжи бастады. 8 қаңтарда қазіргі Оранж округіне кірген олар Фремонттың солтүстік күштерімен байланысқа түсті. Американың 660 әскерден тұратын күштері Рио-Сан-Габриэль шайқасында калифорниялықтармен шайқасты. Келесі күні, 9 қаңтарда 1847 жылы Ла-Меса шайқасы болды. Үш күннен кейін, 1847 жылдың 12 қаңтарында калифорниялықтардың соңғы маңызды тобы американдық күштерге берілді. Бұл Калифорниядағы соғыстың аяқталғанын білдірді. 1847 жылдың 13 қаңтарында Кахуэнга шартына қол қойылды. 1847 жылдың 26 қаңтарында армия лейтенанты Уильям Текумсе Шерман және оның бөлімшесі Монтерейге келді. 1847 жылдың 15 наурызында полковник Джонатан Д. Стивенсон 900-ге жуық адамнан тұратын Нью-Йорк еріктілерінің жетінші полкіне басшылық етті. Бұл әскерлердің барлығы 1848 жылдың қаңтарында алтынның табылуына дейін Калифорнияда болды. 1848 жылдың 2 ақпанында қол қойылған Гвадалупе-Идальго шарты Мексика-Америка соғысының аяқталуын белгіледі. Бұл шарт бойынша АҚШ Мексикаға 18 250 000 доллар төлеуге келісті; Мексика ресми түрде Калифорнияны (және басқа да солтүстік аумақтарды) АҚШ-қа берді; және АҚШ пен Мексика арасындағы алғашқы халықаралық шекара шарт бойынша белгіленді. Бұрынғы шекара 1819 жылы Испания мен АҚШ арасында Адамс-Онис шартында келісілген болатын, ол Калифорния мен Орегон арасындағы қазіргі шекараны орнатты. Сан-Диего шығанағы Сан-Францискодан оңтүстікке қарай орналасқан Калифорниядағы сирек кездесетін табиғи порстардың бірі болып табылады, және бұл стратегиялық активке ие болу үшін оңтүстік шекара бүкіл шығанақты Калифорнияға қосу үшін қисайтылды.

Commodore John Drake Sloat, on hearing of imminent war and the revolt in Sonoma, landed and occupied Monterey. Sloat next ordered his naval forces to occupy Yerba Buena (present San Francisco) on July 7 and raise the American flag. On July 23, Sloat transferred his command to Commodore Robert F. Stockton. Commodore Stockton put Frémont's forces under his command. Frémont's "California Battalion" swelled to about 160 men with the addition of volunteers recruited from American settlements, and on July 19 he entered Monterey in a joint operation with some of Stockton's sailors and marines. The official word had been received — the Mexican–American War was on. The U. S. naval forces (which included U. S. Marines) easily took over the north of California; within days, they controlled Monterey, Yerba Buena, Sonoma, San Jose, and Sutter's Fort. In Southern California, Mexican General José Castro and Governor Pío Pico abandoned Los Angeles. When Stockton's forces entered Los Angeles unresisted on August 13, 1846, the nearly bloodless conquest of California seemed complete. Stockton left too small a force (36 men) in Los Angeles, and the Californians, acting on their own and without help from Mexico, led by José María Flores, forced the small American garrison to retire in late September. Two hundred reinforcements were sent by Stockton, led by US Navy Captain William Mervine, but were repulsed in the Battle of Dominguez Rancho, October 7–9, 1846, near San Pedro, where 14 U. S. Marines were killed. Meanwhile, General Kearny with a much reduced squadron of 100 dragoons finally reached California after a grueling march from Santa Fe, New Mexico across the Sonoran Desert. On December 6, 1846, they fought the Battle of San Pasqual near San Diego, where 18 of Kearny's troops were killed—the largest number of American casualties lost in any battle in California. Stockton rescued Kearny's surrounded troops and, with their combined force, they moved northward from San Diego. Entering the present day Orange County area on January 8, they linked up with Frémont's northern force. With the combined American forces totaling 660 troops, they fought the Californians in the Battle of Rio San Gabriel. The next day, January 9, 1847, they fought the Battle of La Mesa. Three days later, on January 12, 1847, the last significant body of Californians surrendered to American forces. That marked the end of the war in California. On January 13, 1847, the Treaty of Cahuenga was signed. On January 26, 1847, Army lieutenant William Tecumseh Sherman and his unit arrived in Monterey. On March 15, 1847, Col. Jonathan D. Stevenson's Seventh Regiment of New York Volunteers of about 900 men began to arrive. All of these troops were still in California when gold was discovered in January 1848. The Treaty of Guadalupe Hidalgo, signed on February 2, 1848, marked the end of the Mexican–American War. In that treaty, the United States agreed to pay Mexico $18,250,000; Mexico formally ceded California (and other northern territories) to the United States; and the first international boundary was drawn between the U. S. and Mexico by treaty. The previous boundary had been negotiated in 1819 between Spain and the United States in the Adams–Onís Treaty, which established the present border between California and Oregon. San Diego Bay is one of the few natural harbors in California south of San Francisco, and to claim this strategic asset the southern border was slanted to include the entire bay in California.

Халық саны

1840 жылы Калифорнияның индей емес халқы шамамен 8000 адамды құрады, бұл туралы Калифорнияның 1850 жылғы АҚШ халық санағы растады, онда әрбір адамнан туған жері сұралды. Индей халқының саны белгісіз, бірақ 1840 жылы 30 000-нан 150 000-ға дейін бағаланған. 1850 жылғы халық санағы, АҚШ-тың алғашқы санағы, индей халқының санын есепке алмады және ең ірі қаласы Сан-Францисконы, сондай-ақ Санта-Клара және Контра-Коста округтерін де қамтымады, олардың барлық деректері жиынтыққа енгізілгенге дейін жоғалып кетті. Кейбір бағалауларды 1850 жылы Сан-Францискода жарияланған «Alta Californian» газеттерінен алуға болады. Калифорнияның 1850 жылғы түзетілген халық санағы 92 597 (түзетілмеген «ресми сан») көрсеткішін 120 000-нан астамға дейін жеткізеді. 1850 жылғы АҚШ халық санағы, отбасының әрбір мүшесінің аты-жөні мен жынысын қамтиған алғашқы санақ, штатта 15 жастан асқан 4165 индей емес әйелмен бірге барлығы 7019 әйелді көрсетті. Бұған Сан-Франциско, Санта-Клара және Контра-Коста округтерінен 15 жастан асқан 1300 әйелді қосу керек, олардың санақтары жоғалып, жалпы есепке енгізілмеген. 1850 жылы Калифорнияның жалпы халқында (индейлер есепке алынбағанда) шамамен 120 000 тұрғын болғанда, 10 000-нан аз әйел болды. 1850 жылға дейін алтын іздеушілердің («аргонавттардың») шамамен 3,0%-ы әйелдер немесе шамамен 3500 әйел алтын іздеуші болды, бұл 115 000 еркек Калифорния алтын іздеушісімен салыстырылады. Калифорнияның 1852 жылғы «ерекше» штаты халық санағы бойынша халық саны шамамен 200 000-ға дейін өсті, оның ішінде 10%-ы немесе 20 000-ы әйелдерді құрады. 1852 жылға қарай бәсекелестік Панама арқылы пароходпен саяхаттау құнын шамамен 200 долларға дейін төмендетті. Калифорнияда жаңадан қоныстанған және табысқа жеткен тұрғындарының көпшілігі өздерінің әйелдерін, жақындарын және отбасыларын Калифорнияға шақырып алды. 1850 жылдан кейін Панама темір жолы (1855 жылы аяқталды) Панама тасмуысы арқылы жүріп, Калифорнияға барып-келуді шамамен 40 күн ішінде оңайлатты. Тағы мыңдаған адам Калифорния жолымен келді, бірақ бұл көбірек уақыт алды – шамамен 120-160 күн. Әдеттегі еркектер мен әйелдердің арақатынасы бір-бірге теңескенше 1950 жылғы халық санағы күткенше келді. Калифорнияда бір ғасырдан астам уақыт бойы әйелдер жетіспеді.

The non Indian population of California in 1840 was about 8,000, as confirmed by the California 1850 U. S. census, which asked everyone their place of birth. The Indian population is unknown but has been variously estimated at 30,000 to 150,000 in 1840. The population in 1850, the first U. S. census, does not count the Indian population and omits San Francisco, the largest city, as well as the counties of Santa Clara and Contra Costa, all of whose tabulations were lost before they could be included in the totals. Some estimates can be obtained from the Alta Californian newspapers published in San Francisco in 1850. A corrected California 1850 census would go from 92,597 (the uncorrected "official number") to over 120,000. The 1850 U. S. census, the first census that included the names and sex of everyone in a family, showed only 7,019 females, with 4,165 non Indian females older than 15 in the state. To this should be added about 1,300 women older than 15 from San Francisco, Santa Clara, and Contra Costa counties whose censuses were lost and not included in the totals. There were less than 10,000 females in a total California population (not including Indians who were not counted) of about 120,000 residents in 1850. About 3.0% of the Gold Rush "Argonauts" before 1850 were female or about 3,500 female Gold Rushers, compared to about 115,000 male California Gold Rushers. By California's 1852 "special" state census, the population had already increased to about 200,000, of which about 10% or 20,000 were female. Competition by 1852 had decreased the steamship fare via Panama to about $200. Many of the new and successful California residents sent off for their wives, sweethearts and families to join them in California. After 1850 the Panama Railroad (completed 1855) was already working its way across the Isthmus of Panama, making it ever easier to get to and from California in about 40 days. Additional thousands came via the California Trail, but this took longer—about 120 to 160 days. The "normal" male to female ratio of about one to one would not arrive until the 1950 census. California for over a century was short on females.

Алтынға құштарлық

1848 жылдың қаңтарында Сакраментодан шығысқа қарай 40 шақырымдай жердегі Сьерра-Невада тауларының етегінде орналасқан Саттердің Милінде алтын табылды. Бұл, штат тарихындағы кез келген кезеңмен салыстырғанда, халық санының өсуіне ең зор әсер еткен Калифорния алтын асығушылығының бастауы болды. Кеншілер қазіргі Калифорния штатының 49-шы тас жолы бойындағы қалаларға қоныстанды, ал алтын Калифорнияның басқа аймақтарында (әсіресе Сискию округінде) табылғанда Сискию жолы бойында жаңа елді мекендер пайда болды. Ең жақын терең суайырық порты Сан-Франциско шығанағы болды, ал қарқынды дамып келе жатқан Сан-Франциско қаласы алтын іздеуді қаржылайтын банкирлерге мекен болды. Алтын асығушылығы әлемді Калифорнияға жеткізді. 1855 жылға қарай барлық құрлықтардан шамамен 300 мың "Қырқ тоғызыншылар" келді; көптегендері, әрине, көп ұзамай кетіп қалды – бірі байыды, ал көбісі осылай сәтті болмады. Алтынның табылуынан кейінгі он жылдың ішінде жергілікті халықтың саны күрт азайды.

Уақытша үкімет: 18461850

1846 жылдың ортасынан 1849 жылдың желтоқсанына дейін Калифорния АҚШ әскерінің басқаруында болды; жергілікті билік көптеген жерлерде әлі де алкальдтар (қала басшылары) арқылы жүргізілді, бірақ енді олардың бір бөлігі американдықтар еді. Соңғы әскери губернатор Беннетт Райли 1849 жылдың қыркүйек айында Монтерейде конституциялық конвент шақыруға бұйрық берді. Оның 48 делегатының көп бөлігі 1846 жылға дейін келген американдық қоныс жайлаушылар еді, ал сегізі калифорниялықтардан құралды. Олар бірауыздан құлдықты тыйым салып, Калифорния Конгресс 1850 жылдың 9 қыркүйегінде 1850 жылғы Ұлы Келісімнің бір бөлігі ретінде ресми штат мәртебесін алғанға дейін шамамен 8 ай бойы жұмыс істеген штаттық үкімет құрды. Монтерейден кейін штаттың астанасы Сан-Хосе (1850–1851), Вальехо (1852–1853) және Бенисия (1853–1854) қалалары болды, содан кейін 1854 жылы Сакраменто таңдалды.

Ертедегі сепаратистік қозғалыстар

Калифорниялықтар (әділ емес салықтар мен жер заңдарына наразы болған) және құлдыққа жақтас оңтүстік Калифорнияның сирек қоныстанған ауылдық аймақтарындағы тұрғындар 1850 жылдары Солтүстік Калифорниядан бөлек штат немесе аумақтық мәртебе алуға үш рет әрекеттенді. Соңғы әрекет, 1859 жылғы Пико заңы, Калифорния штатының заң шығарушы органымен қабылданды, штат губернаторы қол қойды, ұсынылған "Колорадо аумағы" сайлаушыларының басым көпшілігімен бекітілді және сенатор Милтон Лэтамның ықпалды қолдауымен Вашингтонға жіберілді. 1860 жылғы бөлініс дағдарысы осы ұсыныстың дауысқа қойылмауына себеп болды.

Заң және заңгерлік мамандық

Америка шекарасы көбінесе батысқа баяу жылжыды, алғашқы кезеңі федералды судья мен федералды шенеуніктердің бақылауындағы ұзақ аумақтық оқу кезеңі болды. Бірнеше онжылдықтан кейін, конституциялық және құқықтық процедураларды бұрынғы тұрғылықты штаттардан бейімдеп, аумақтық кезеңде жұмыс істеген заңгерлерді пайдалана отырып, штатқа айналу орын алды. Калифорния мүлдем өзгеше болды. 1850 жылға дейін Мексиканың иелігінен АҚШ штатына шапшаң көшуі әлемнің түкпір-түкпірінен көптеген жаңа халықты әкелді, олармен бірге әртүрлі құқықтық дәстүрлерді алып келді. Бастапқыда құқықтық жағдайлар хаостық болды. Жаңа штатта сот прецеденттері, түрмелер, білікті заңгерлер және тұжырымды заң жүйесі болған жоқ. Қорқынышпен толған азаматтар өздерін-өздері қорғау үшін соттар құрды, ең танымалдары 1850 жылдардағы Сан-Франциско қауіпсіздік комитеті болды. Заң мен тәртіптің орнатылмаған жүйесі болғандықтан, олар жылдам сот отырыстары, қамшымен ұру, жер аудару немесе дарға асу арқылы тез әділдік жасады. Заңдар жиынтығы қалыптасқан сайын, соттар әйелдердің келісімшарт құқықтары, жылжымайтын мүлік және ипотека, зиян келтіру құқығы және кемшікті заңдарды қарау сияқты мәселелер бойынша прецеденттер жасады. Алтын өндіру және су құқығы талаптарын реттеу үшін күрделі жаңа заңдар тез арада құрылды. Үндістерге, қытайларға және аз дәрежеде мексикалықтарға қатыгездікпен қаралатын жағдайлар болды. 1860 жылдары Сан-Францискода кәсіби полиция күштері құрылды, соның арқасында өздігінен әрекет етуге қажеттілік туғызылған жоқ. 1865 жылға қарай штат бойынша соттар, заң шығарушылар және заңгерлер үздіксіз жұмыс істейтін құқықтық жүйені құрды.

Калифорниялық геноцид (18461871)

Калифорниялық геноцид – Америка Құрама Штаттарының 19 ғасырда Мексикадан Калифорнияны жаулап алғаннан кейін, Калифорнияның жергілікті халқының саны күрт төмендеуіне себеп болған әрекеттердің жиынтығы. 1849 және 1870 жылдар аралығында американдық колонистер шамамен 9500 калифорниялық жергілікті тұрғынды өлтірген деп саналады, ал құлдыққа салу, ұрлау, зорлау, балаларды ата-аналарынан айыру және оларды қоныстан қуу сияқты әрекеттер кеңінен таралған, мемлекеттік билік пен жасақтар тарапынан қолдау көрсетілген, орындалған және көз жұмылған.

Марипоса соғысы (18501851)

Алтын асығы Калифорнияның жергілікті американдықтарына қысымды күшейтті, себебі кеншілер оларды алтынға толы жерлерінен қуғынға түсірді. Көптегендер кендерде жұмыс істеуге мәжбүр болды, ал басқаларының ауылдары әскер мен ерікті жасақтардың шабуылына ұшырады. Кейбір жергілікті американдық тайпалар қарсылық көрсетті, 1850 жылдың желтоқсанында Сера-Невада және Сан-Хоакин аңғарларындағы Ахванечи және Чоучилла тайпалары Джеймс Д. Савидждің Фресно өзеніндегі бекетіне шабуыл жасады. Жауап ретінде Марипоза округінің шерифі Джеймс Берни 1851 жылдың 11 қаңтарында қазіргі Калифорния штатының Оукхерст қаласына жақын тау беткейінде жергілікті жасақтармен шешілмейтін қақтығысқа қатысты.

Мендосино соғысы (1859-1860)

Round Valley қоныс салушылардың қырғыны 1856-1859 жылдар аралығында болды. Мендосино соғысы – 1859 жылдың шілдесінен 1860 жылдың 18 қаңтарына дейін Калифорния штатының Мендосино округінде ақ қоныс салушылар жасаған Юки (негізінен Юки тайпалары) геноциді. Бұл қоныс салушылардың жерге енуі және тумашалар жеріне жасаған құл шабуылдары, содан кейін тумашалардың кек алуы салдарынан болды, нәтижесінде жүздеген тумаша қаза тапты. 1859 жылы Уолтер С. Джарбоу басқарған, жергілікті демеушілік алған рейнджерлер тобы, «Иль-Ривер рейнджерлері» деп аталды, қоныс салушылардың аумағынан тумашаларды алып тастап, оларды Мендосино үнді резервациясының жанындағы Ном культ шаруашылығына көшіру үшін шабуыл жасады. Алты ай ішінде болған 23 қақтығыста кемінде 283 ер адам, сондай-ақ көптеген әйелдер мен балалар қаза тапты. Олар АҚШ үкіметінен науқандары үшін сыйақы алды.

Азамат соғысы

Қашықтық факторының салдарынан Калифорния Америка Азамат соғысында мардымсыз ғана рөл атқарды. Бірқатар қоныс аударғандар Конфедерацияға көңіл білдіргенімен, оларға ұйымдасуға жол берілмеді және олардың газеттері жабылды. Конфедерацияны жақтаған бұрынғы сенатор Уильям М. Гвин тұтқындалып, Еуропаға қашып кетті. Калифорния саясатына қуатты капиталистер кеніштерді, теміржол және қаржы жүйесін бақылау арқылы ықпал етті. Олар жаңа Республикалық партия арқылы штатты басқарды. Әскерге еріктілердің көп бөлігі Батыста қалды, объектілерді күзетіп, тәуелсіздік жариялаушыларды басып тастады немесе жергілікті халықпен күресті. 1862 жылы Калифорния колоннасының шамамен 2350 адамы Аризона арқылы шығысқа қарай жорықтап, Аризона мен Нью-Мексикодан Конфедерация күштерін ығыстырып шығарды. Содан кейін Калифорния колоннасы соғыстың қалған уақытын осы аймақтағы жергілікті халыққа қарсы күресте өткізді.

Еңбек

Калифорния сенаторы Дэвид Бродерик алғашқы сөзінде: «Одақта, жер бетінде еңбек Калифорниядағыдай құрметті және лайықты сыйақы алатын жер жоқ» деді. Калифорнияға алғашқы көшіп келгендер көптеген кәсіптерде білікті болды, ал кейбіреулері жұмысшылардың ұйымдастырылған жерлерінен келді. Калифорниядағы еңбек қозғалысы Сан-Францискода басталды, ол ондаған жылдар бойы Калифорнияның жалғыз ірі қаласы және бір кезде Роки тауларының батысындағы кәсіподақтардың орталығы болды. Лос-Анджелес жарты ғасыр бойы «ашық есік» саясатын ұстанып келді, солтүстіктегі кәсіподақтар Калифорнияны кәсіподақтық штатқа айналдыру үшін біріккенге дейін. Сан-Францисконың салыстырмалы түрде шалқақтап жатуына байланысты, білікті жұмысшылар Шығыс жағалаудағы әріптестеріне қарағанда талаптар қоя алды. Баспагерлер алғаш рет 1850 жылы, арбашылар, су тасушылар, жүкті тасушылар, такелажшылар және декшілер 1851 жылы, нан пісірушілер мен кірпіш қалаушылар 1852 жылы, қалыптаушылар, ағаш ұсталары, гипстерлер, кірпіш қалаушылар, теміршілер және кеме жасаушылар 1853 жылы, ал музыканттар 1856 жылы ұйымдасуға тырысты. Бұл күш-жігерді тұрақтандыру үшін бірнеше рет қайта бастау қажет болды, бірақ олар жақсы жалақы мен жұмыс жағдайларын қамтамасыз етті және штаттық еңбек заңнамасын қабылдауға ұзақ жол ашты. 1850 мен 1870 жылдар аралығында заңнама жалақы төлеу, шебердің талап ету құқығы және сегіз сағаттық жұмыс күнін қамтамасыз етті. XIX ғасырдың соңғы жартысында Сан-Францискодағы жұмысшылардың көп бөлігі Американың басқа қалаларына қарағанда сегіз сағаттық жұмыс күнін пайдаланды. 1864 жылғы қалыптаушылар мен қазандық жасаушылардың ереуілі жаңа құрылған темір зауыттарының жұмыс берушілер қауымдастығына қарсы болды, ол ереуілшілердің талаптарын қабылдаған кез келген жұмыс берушіге күніне мың доллар айыппұл салумен қорқытты және ереуілшілерді тоқтату үшін бүкіл елге сым жіберді. Сан-Франциско кәсіподақтары, қаланың алғашқы орталық еңбек ұйымы, Панамаға ереуілшілерді тасымалдаған кемеге делегация жіберіп, оларды ағартуға тырысты. Олар Сан-Францискоға кәсіподақ мүшелері ретінде келді. 1865 жылы Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Калифорния қарқынды өсуін жалғастырды. Тәуелсіз кеншілердің көп бөлігі ірі корпоративтік кен өндіру операцияларымен ығыстырылды. Темір жолдар салына бастады, және темір жол компаниялары мен кен өндіруші компаниялар көптеген жұмысшыларды жалдауға кірісті. Шешуші оқиға 1869 жылы құрлыған трансконтиненталдық темір жолдың ашылуы болды; Чикагодан Сан-Францискоға бес күндік сапар алты айлық кеме сапарына қарағанда тез болды. Калифорния еңбегіне салыстырмалы түрде қорғау дәуірі темір жолдың келуімен аяқталды. Одан кейін ондаған жылдар бойы жұмысшылар қытай иммигранттарына қарсы болды, ал саясаткерлер қытайларға қарсы заңдарды қабылдауға тырысты. Құлдарды немесе «шартты» еңбекті импорттауға кеншілер мен қалалық жұмысшылар қарсы тұрды және 1852 жылы заңмен тыйым салынды. Алғашқы штаттық федерацияланған еңбек органы – механиктердің штаттық кеңесі, ол 1867 жылғы жұмыс берушілердің «Он сағаттық лигасына» қарсы сегіз сағаттық жұмыс күнін жақтады. Кеңес Американың алғашқы ұлттық кәсіподақ ұйымы – Ұлттық еңбек одағына мүше болды. 1872 жылы қытай жұмысшылары Сан-Францискодағы барлық фабрика жұмысшыларының жартысын құрады және оларға ақ жұмысшылардан әлдеқайда төмен жалақы төленді. «Қытайлықтар кетіп қалу керек!» – бұл Сан-Францискодағы еңбек көшбасшысы Денис Кернидің ұраны болды. Ол 1877 жылы сахнаға шығып, қалада қытайларды ұрып-соғып, олардың бизнесін қиратып, құмды төккендерге жетекшілік етті. Батыс жағалауының теңізшілері екі рет кәсіподақ құруға тырысты, бірақ сәтсіз аяқтады. 1875 жылы теңізшілерді қорғау қауымдастығы құрылып, жалақыны көтеру және кемедегі жағдайды жақсарту үшін күрес басталды. Бұл күшке Сан-Франциско Пост газетінің редакторы Генри Джордж қосылды. Қатыгез кеме капитандығына қарсы заңдарды күштеу үшін заң шығару күресі және теңізшілердің үштен екісі американдық болуы керек деген талап ұсынылды, және бұл күшті 1908 жылдан кейін Эндрю Фурсеф және Тынық мұхитының теңізшілер одағы, содан кейін Американың халықаралық теңізшілер одағы отыз жыл бойы жалғастырды. «The Coast's Seamen's Journal» 1887 жылы құрылған, ол жылдар бойы Калифорниядағы ең маңызды еңбек журналы болды. Сонымен қатар, теңіз жағалауындағы ұйым Тынық мұхитының теңіз федерациясына әкелді.

In his maiden speech before the United States Senate, California Senator David C. Broderick stated, "There is no place in the Union, no place on earth, where labor is so honored and so well rewarded " as in California. Early immigrants to California came with skills in many trades, and some had come from places where workers were being organized. California's labor movements began in San Francisco, the only large city in California for decades and once the center of trade unionism west of the Rockies. Los Angeles remained an open shop stronghold for half a century until unions from the north collaborated to make California a union state. Because of San Francisco's relative isolation, skilled workers could make demands that their counterparts on the East Coast could not. Printers first attempted to organize in 1850, teamsters, draymen, lightermen, riggers and stevedores in 1851, bakers and bricklayers in 1852, caulkers, carpenters, plasterers, brickmasons, blacksmiths and shipwrights in 1853 and musicians in 1856. Although these efforts required several starts to become stabilized, they did earn better pay and working conditions and began the long efforts of state labor legislation. Between 1850 and 1870, legislation made provisions for payment of wages, the mechanic's lien and the eight hour workday. It was said that during the last half of the 19th century more of San Francisco's workers enjoyed an eight hour workday than any other American city. The molders' and boilermakers' strike of 1864 was called in opposition to a newly formed iron works employers association which threatened a one thousand dollar a day fine on any employer who granted the strikers' demands and had wired for strikebreakers across the country. The San Francisco Trades Union, the city's first central labor body, sent a delegation to meet a boatload of strikebreakers at Panama and educated them. They arrived in San Francisco as enrolled union members. After the Civil War ended in 1865, California continued to grow rapidly. Independent miners were largely displaced by large corporate mining operations. Railroads began to be built, and both the railroad companies and the mining companies began to hire large numbers of laborers. The decisive event was the opening of the transcontinental railroad in 1869; six days by train brought a traveler from Chicago to San Francisco, compared to six months by ship. The era of comparative protection for California labor ended with the arrival of the railroad. For decades after, labor opposed Chinese immigrant workers and politicians pushed anti Chinese legislation. Importation of slaves or so called "contract" labor was fought by miners and city workers and made illegal through legislation in 1852. The first statewide federated labor body was the Mechanics' State Council that championed the eight hour day against the employers' 1867 "Ten Hour League". The Council affiliated with the National Labor Union, America's first national union effort. By 1872 Chinese workers comprised half of all factory workers in San Francisco and were paid wages far below white workers. "The Chinese Must Go!" was the slogan of Denis Kearney, a prominent labor leader in San Francisco. He appeared on the scene in 1877 and led sandlot vigilantes that roamed the city beating Chinese and wrecking their businesses. Twice the seamen of the West Coast had tried to organize a union, but were defeated. In 1875, the Seaman's Protective Association was established and began the struggle for higher wages and better conditions on ships. The effort was joined by Henry George, editor of the San Francisco Post. The legislative struggle to enforce laws against brutal ship's captains and the requirement that two thirds of sailors be Americans was proposed, and the effort was carried for thirty years by Andrew Furuseth and the Sailors' Union of the Pacific after 1908, and the International Seamen's Union of America. The Coast's Seamen's Journal was founded in 1887, for years the most important labor journal in California. Concurrently, waterfront organizing led to the Maritime Federation of the Pacific.

Еңбек саясаты және ұлтшылдықтың өрлеуі

Мыңдаған қытайлық ерлер Калифорнияға жұмысшы ретінде келді, олар өндіріс орындарында арзан жұмыс күші ретінде жұмысқа алынды. Уақыт өте келе алтын кендері мен қалалардағы жанжалдар қытай жұмысшыларына деген наразылықты күшейтті. Трансконтиненталдық теміржол салынысы аяқталғаннан кейін соғылған он жылдық экономикалық дағдарыс кезінде ақ жұмысшылар кінәні қытай жұмысшыларына таңды. Көптеген қытайлар кендерден қуылды. Орталық Тынық мұхиты теміржолы салынғаннан кейін кейбіреулері Қытайға оралды. Қалғандары Сан-Франциско және басқа қалалардағы қытайлық аудандарға көшіп, басқа жерлердегі зорлық-зомбылықтан салыстырмалы түрде қорғалды. 1850 жылдан 1900 жылға дейін қытайларға қарсы сезімдердің күшеюі көптеген заңдар қабылдануына әкелді, олардың көпшілігі 20-ғасырдың ортасына дейін күшінде болды. Ең айқын жағдай, әдетте, 1879 жылы жаңа штат конституциясының қабылдануы болды. Ирландиядан келген иммигрант Денис Керни басқаратын қытайларға қарсы жұмысшылар партиясының белсенді лоббилеуінің нәтижесінде Конституцияның XIX бабының 4-тармағы корпорацияларға қытай "кулиларын" жұмысқа алуға тыйым салды және Калифорнияның барлық қалалары мен округтеріне қытай азаматтарын толығымен қууға немесе олардың тұру орындарын шектеуге өкілеттік берді. Бұл заң 1952 жылы жойылды. 1879 жылғы конституциялық конвент Конгреске иммиграцияны шектеу туралы өтінішпен хабарлама жіберді, нәтижесінде 1882 жылы қытайларды елден шығару туралы заң қабылданды. АҚШ Жоғарғы Соты бұл заңды 1889 жылы қолдады және Конгресс оны 1943 жылға дейін күшін жойған жоқ. Ұқсас сезімдер Жапониямен жасалған «джентльмендік келісімге» әкелді, онда Жапония АҚШ-қа эмиграцияны шектеуге ерікті түрде келісті. Калифорния шетелдіктерге, әсіресе азиялықтарға жер иеленуге тыйым салатын «Шетелдік жер туралы заңды» қабылдады. Азияда туған адамдардың АҚШ азаматтығын алуы 1960 жылға дейін қиын болғандықтан, жер иелену құқығы олардың Америкада туған балаларына тиесілі болды, олар толыққанды азаматтар еді. Бұл заң 1952 жылы Калифорния Жоғарғы Соты тарапынан конституцияға қайшы деп танылды. 1886 жылы қытайлық кір жуу зауытының иесі Сан-Франциско қалалық ережесінің конституциялық заңдылығына шағымданып, оның мақсаты қытайлық кір жуу зауыттарын банкротқа дейін жеткізу екенін дәлелдеді. АҚШ Жоғарғы Соты оның пайдасына шешім шығарды, соның салдарынан қазіргі тең қорғау конституциялық құқығының теориялық негізі қаланды. Yick Wo v. Hopkins, 118 U. S. 356 (1886) қараңыз. Сонымен қатар, Азиядан иммиграцияға қатаң шектеулер қойылғанмен, біліктілігі жоқ жұмысшылар мен бай жер иелері арасындағы шиеленіс Ұлы депрессия кезінде де сақталды. Жазушы Джек Лондон 1913 жылы жарық көрген «Ай аңғары» романында Окленд қаласындағы жұмысшылардың күресін суреттеді.

Thousands of Chinese men arrived in California to work as laborers, recruited by industry as low wage workers. Over time, conflicts in the gold fields and cities created resentment toward the Chinese laborers. During the decade long depression after the transcontinental railroad was completed, white workers began to lay blame on the Chinese laborers. Many Chinese were expelled from the mine fields. Some returned to China after the Central Pacific was built. Those who stayed mostly moved to the Chinatowns in San Francisco and other cities, where they were relatively safe from violent attacks they suffered elsewhere. From 1850 through 1900, anti Chinese nativist sentiment resulted in the passage of innumerable laws, many of which remained in effect well into the middle of the 20th century. The most flagrant episode was probably the creation and ratification of a new state constitution in 1879. Thanks to vigorous lobbying by the anti Chinese Workingmen's Party, led by Denis Kearney (an immigrant from Ireland), Article XIX, Section 4 forbade corporations from hiring Chinese "coolies", and empowered all California cities and counties to completely expel Chinese persons or to limit where they could reside. The law was repealed in 1952. The 1879 constitutional convention also dispatched a message to Congress pleading for strong immigration restrictions, which led to the passage of the Chinese Exclusion Act in 1882. The act was upheld by the U. S. Supreme Court in 1889, and it would not be repealed by Congress until 1943. Similar sentiments led to the development of the Gentlemen's Agreement with Japan, by which Japan voluntarily agreed to restrict emigration to the United States. California also passed an Alien Land Act which barred aliens, especially Asians, from holding title to land. Because it was difficult for people born in Asia to obtain U. S. citizenship until the 1960s, land ownership titles were held by their American born children, who were full citizens. The law was overturned by the California Supreme Court as unconstitutional in 1952. In 1886, when a Chinese laundry owner challenged the constitutionality of a San Francisco ordinance clearly designed to drive Chinese laundries out of business, the U. S. Supreme Court ruled in his favor, and in doing so, laid the theoretical foundation for modern equal protection constitutional law. See Yick Wo v. Hopkins, 118 U. S. 356 (1886). Meanwhile, even with severe restrictions on Asian immigration, tensions between unskilled workers and wealthy landowners persisted up to and through the Great Depression. Novelist Jack London writes of the struggles of workers in the city of Oakland in his 1913 novel The Valley of the Moon.

Соңғы өзгерістер

1898 жылы Калифорния қалаларының лигасы құрылды, бұл қауымдастық қалалық биліктің жемқорлығына қарсы күресу, электрлендіру сияқты мәселелермен күресіп жатқан қалалар үшін стратегияларды үйлестіру және қалалардың мүддесі үшін штаттық үкіметке ықпал ету мақсатында құрылды.

18461900 жыл

Бёрчелл, Роберт А. "Ар-намыстың жоғалуы; немесе 1875 жылға дейін Ұлыбританиядағы Калифорния бейнесі", Калифорния тарихи тоқсандығы 53 (жаз 1974): 115–30, алтын асығу кезеңіндегі тәртіпсіздік туралы әңгімелер екі онжылдыққа иммиграцияны баяулатты.
Бёрнс, Джон Ф. және Ричард Дж. Орси, ред.; "Пілді бағындыру: Калифорнияның алғашқы кезеңіндегі саясат, үкімет және заң". Калифорния университетінің баспасы, 2003.

Желинек, Лоуренс. "Жеміс шаруашылығы империясы: Калифорния ауыл шаруашылығының тарихы" (1982).

Олин, Спенсер. "Калифорния саясаты, 1846–1920" (1981).

Райт, Дорис Марион. "Космополиттік Калифорнияның қалыптасуы: 1848–1870 жылдардағы иммиграция талдауы". Калифорния тарихи тоқсандығы 19(4) (1940): 323–343.