Кіріспе

Финн композиторы (1883–1918)

Тойво Тимотеус Куула (7 шілде 1883 – 18 мамыр 1918) – финн композиторы және дирижері, кеш романтизм және ерте заманауи кезеңдерде өркендеген, Жан Сибелиус шәкірті болған (1906–1908 жылдары жеке оқыған). Кууланың шығармашылығының ядросы – дауыс пен оркестрге арналған көптеген шығармалары, әсіресе «Стабат матер» (1914–18; Мадетоя аяқтаған), «Теңіз бойындағы суға түсетін қыздар» (1910), «Құл ұлы» (1910), «Қыз бен бояр ұлы» (1912). Ол оркестр үшін екі Остроботниялық сюита да жазған және 1918 жылы мас күйіндегі жанжал кезінде қаза болғандықтан аяқталмаған симфониясын қалдырған. Куула өз ұстазы Сибелиустен де талантты композитор деп есептелген. Бір швед сыншысы Кууланың музыкасы адам рухының осындай бөліктеріне жетеді дейді, онда адам өзін терең зерттеуге мәжбүр болады. Кууланың қатал финн ұлтшылы болғаны белгілі. 1918 жылы Виипуридегі провинциялық ауруханада қайтыс болды, 18 күн бұрын Вальпургис түнінде Ягер атып өлтірген. Оқ ату Финляндия азамат соғысындағы ақтардың бірінші жеңісін тойлау кезінде «Сеурахуоне» қонақ үйінде болған даудың нәтижесінде болды. Қызығы, «Куула» фин тілінде «оқ» дегенді білдіреді. Куула Хельсинкидегі Хиетаниеми зиратында жерленген. Тойво Куула 1914 жылы Алма Сильвентойненге үйленді; олардың Синика есімді қызы болды, ол кейін кәсіби пианист болды.

Таңдалған жазбалар

Соло фортепиано үшін толық шығармалар. Адам Джонсон. Гран-пиано GP780 (2018)
Финн әндері. Кирси Тиихонен, Сату Салминен. Марко Поло 8.225177 (2004)
Оркестрлік сюиталар. Турку филармониялық оркестрі, Лейф Сегерстам. Ондейн ODE1270 2 (2015)
Оржан Пойка. Suomen Laula хоры, Фин радиосының симфониялық оркестрі. Юсси Жалас. BBC Radio 3 арнасында 2018 жылдың 23 тамызында көрсетілді.
А мажордағы фортепиано триосы. Крейта Юлия Хейккиля, Туомас Лехто, Руупе Грондаль. YouTube. Әндер мен оркестрлік музыка. Сюзан Гриттон, BBC концерттік оркестрі, Мартин Брэббинс. Даттон Эпоха CDLX 7272 (2011)
Скрипкалық сонаталар. Нина Кармон, Оливер Триендл. CPO 555 148 2 (2018)