Кіріспе

АҚШ Әуе күштері қолданатын Катардағы Доханың оңтүстік-батысындағы әскери нысан – Аль-Удейд әуе базасы (قاعدة العديد الجوية). Бұл Катардағы Доханың оңтүстік-батысындағы екі әскери базаның бірі, сондай-ақ Әбу Нахла әуежайы (مطار أبو نخلة) деп те аталады. Онда Катар Әмірлігінің Әуе күштері, АҚШ Әуе күштері, Ұлыбритания Корольдік Әуе күштері және басқа да шетелдік әскерлер орналасқан. Бұл база АҚШ Орталық командасының алдыңғы штаб-пәтеріне, АҚШ Орталық Әуе күштерінің штаб-пәтеріне, 83-ші экспедициялық әуе тобына (RAF) және АҚШ Әуе күштерінің 379-шы экспедициялық әуе қанатына қызмет етеді. 1999 жылы Катардың сол кездегі әмірі шейх Хамад АҚШ өкілдеріне Аль-Удейдте тұрақты түрде 10 мыңға дейін АҚШ әскери қызметшісін орналастыруды қалағанын айтты. 2017 жылғы маусымдағы БАҚ хабарларына сәйкес, базада 11 мыңнан астам АҚШ және АҚШ басқаратын ИСИЛге қарсы коалиция күштері мен 100-ден астам операциялық ұшақтар орналасқан. Бұл Таяу Шығыстағы ең ірі АҚШ әскери базасы.

АҚШ Әуе күштері

1991 жылы "Шөл дауылы" операциясы барысында бірлескен әскери операциялар өткізілгеннен кейін Катар мен АҚШ қорғаныс ынтымақтастығы туралы келісімге келді, ол кейіннен кеңейтілді. 1996 жылы Катар 1 миллиард доллардан астам қаражат жұмсап, Аль-Удейд әуе базасын салды. АҚШ бұл базаны алғаш рет 2001 жылдың қыркүйек айының соңында пайдаланды, сол кезде әуе күштері Ауғанстандағы операциялары үшін ұшақтарды орналастыру қажеттігі туды. АҚШ-тың Таяу Шығыста 40 мыңға жуық әскери қызметкері бар. АҚШ-тың 5-ші флоты Бахрейнде орналасқан, ал Кувейт, Бахрейн және Катарда 28 мың әскери қызметкері бар. Катар сияқты мемлекеттер шығындардың 60 пайызын, шамамен 650 миллион долларды көтереді. База ресми түрде 2002 жылдың наурызында танылды, вице-президент Дик Чейни журналистер тобымен бірге аймаққа сапар жасаған кезде онда тоқтады. 2003 жылдың сәуірінде АҚШ бастаған Иракқа басып кіруден кейін, Таяу Шығыстағы АҚШ-тың әскери әуе операциялары орталығы Сауд Арабиясындағы Принц Сұлтан әуе базасынан Катарда бір жыл бұрын салынған резервтік штабқа көшірілді, ол АҚШ әскерін орналастыру үшін ыңғайлы орын деп есептелді. Аль-Удейд және Катардағы басқа да нысандар АҚШ Орталық командованиесінің (CENTCOM) операциялық аймағы үшін логистикалық, басқару және базалық орталықтар ретінде қызмет етеді, сондай-ақ Ирак, Ауғанстан және Сирия сияқты елдердегі АҚШ әуе операцияларын қадағалайды.

Корольдік әуе күштері

2004-2009 жылдар аралығында әуе базасын Корольдік әуе күштері көлік және жылдам реактивті ұшақтармен «Телик» операциясы (Ирак соғысы) және «Геррик» операциясы (Ауғанстан соғысы) үшін пайдаланды. Олардың ішінде Корольдік әуе күштерінің түрлі бөлімдерінен алынған 6-8 «Торнадо GR4» ұшағы, сондай-ақ №101 эскадрилья RAF-қа қарасты бірнеше «Викерс VC10» ұшағы болды. Британдық «Торнадо» ұшақтары «Vicon Recce Pod», «LITENING» нысанаға бағыттау модулі, 1000 фунттық HE бомбалары, «Paveway II» және «Paveway III» лазерлік басқарылатын бомбалары, сондай-ақ «RAPTOR Recce Pod» сияқты түрлі құралдармен жабдықталған. Олардың жаңартылған және қазіргі заманға сай жабдықталуы ескерілді. RAF ұшақтарымен бірге 400-ге жуық адам болды, олардың шамамен 130-ы ұшақ инженерлері, ал қалған 270-і қолдау және операцияларды басқару жұмыстарында болды. Эскадрилья құрамы RAF Al Udeid базасында екі айлық кезеңмен, ал қалған күш төрт айлық кезеңмен жұмыс істеді. Қолдау персоналы әртүрлі кезеңдермен жұмыс істеді, бірақ эскадрилья қызметкерлерінен гөрі сирек ауысып отырды. RAF «Оңтүстік QRA» деп белгіленген ғимараттардан жұмыс істеді. Ұшақтар мен олармен жұмыс істейтін персоналды күннің ыстығынан қорғау үшін матадан жасалған уаққыш паналар қолданылды. RAF Al Udeid Иракқа (әсіресе Басраға) жол тартқан персонал үшін транзиттік пункт ретінде пайдаланылды, онда персонал RAF-қа қарасты «Tristar» және «VC10» сияқты жолаушылар ұшақтарынан «Lockheed C-130 Hercules» тактикалық көлік ұшағына ауысты. «Геркулес» транзиті шамамен екі сағатқа созылды және көбінесе тактикалық қараңғылық жағдайында жүзеге асырылды.

Австралияның Корольдік Әуе күштері

2003 жылы Иракқа жасалған шабуыл кезінде Австралияның коалициялық күштерге қосқан үлесі ретінде No. 75-ші эскадрильясының 14 F/A 18 Hornet истребителі Аль-Удейд базасында орналасты, сонымен қатар екі P-3 Orion теңіздік патрульдік ұшағы және үш C-130 Hercules әскери тасымалдау ұшағы да болды. Соғыстың басында Hornet истребительдері ұзақ миссиялар орындап, коалицияның AWACS ерте ескерту және отынмен қамтамасыз ету ұшақтарын сүйреп, қорғады. Кейін, ұшақтарға қауіп азайғаннан кейін, Hornet истребительдері жердегі нысандарға шабуыл жасау және жауынгерлік қолдау міндеттеріне көшті, лазерлік басқарылатын бомбалармен ирактық күштерге шабуылдар жасады. Orion ұшақтары Персия шығанағында ұзаққа созылған миссияларды орындап, кемелерді бақылап, контрабанданы тоқтатып, шабуылдық қайықтардың қаупіне қарсы күресті. Hercules ұшақтары Иракқа жабдықтар мен көлік құралдарын жеткізіп, кейін Бағдадқа алғашқы гуманитарлық көмекті жеткізді. Австралия Корольдік Әуе Күштерінің 14 Hornet истребителі соғыс кезінде 670-тен астам ұшу орындады, оның 350-і Ирак үстіндегі жауынгерлік ұшулар болды. 2008 жылы Австралияның Ирактан және Ауғанстаннан әскерін ресми түрде шығаруынан кейін, Таяу Шығыстағы операцияларға арналған әуе көпірі Біріккен Араб Эмираттарындағы Аль-Минхад әуе базасына көшірілді.

Корольдік әуе күштері

2009 жылдың жазында британдық "Торнадо" және "ВК10" ұшақтары басқа жерлерге көшірілгеннен кейін, "Ал Удейд" базасындағы Корольдік әуе күштерінің әрекеті азайды. Корольдік әуе күштері Ирак және Сирия аймақтарында жұмыс істеу үшін RC 135 Rivet Joint сигналдық барлау ұшағын базаға ресми түрде орналастырды, алайда бұл ұшақ Криттегі Ханья халықаралық әуежайынан да жұмыс істеп тұрғаны фотосуреттерде көрініп тұр.

Әскери ынтымақтастық және сыртқы көмек

Аумағы шағын және халқы аз Қатар қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін сыртқы ынтымақтастық пен қолдауға зор дәрежеде сенеді. Қатар 1990-шы жылдары Аль-Удейд әуеайлағын салуға 1 миллиардтан астам АҚШ доллары инвестициялады; сол кезде оның өзінің ірі әуе күштері болған жоқ. Америка Құрама Штаттарының Армиялық инженерлер корпусы АҚШ-тың қойма, тұрғын үй, қызмет көрсету, басқару және байланыс нысандарын салу үшін әскери құрылыс әуе күштері (MCAF) келісімшарттары бойынша 100 миллион доллардан астам қаражат бөлді. Қатардың Аль-Удейдтегі заманауи әуе базасының бір бөлігін қаржыландыруы мен салуы, сондай-ақ АҚШ қаржыландырған нысандарды салуға рұқсат беруі АҚШ Қорғаныс министрлігімен ынтымақтастықты нығайтуға көмектесті. Аль-Удейд әуе базасы қазір Ауғанстан мен Ирактағы АҚШ операциялары үшін логистикалық, басқару және базалық орталық қызметін атқарады. Жақын орналасқан Ас-Сайлиях лагерінде CENTCOM операциялық аймағы үшін маңызды АҚШ әскери техникасының алдын ала орналастырылуы және басқару-бақылау қондырғылары орналасқан. Қатар мен АҚШ 1990-шы жылдардың ортасынан бері осы нысандарды салуға және кеңейтуге инвестиция салып келеді, олар CENTCOM-ның аймақтағы әуе және құрлықтағы логистикалық желісінің негізгі хабын құрайды. Ирак пен Ауғанстандағы үздіксіз операциялардың нәтижесінде, соңғы жылдары Қатарда және басқа елдердегі АҚШ және серіктес елдердің нысандарының пайдалану деңгейі артты. 2017 жылдың маусым айының басында Пентагон Қатар мен оның кейбір араб көршілері арасындағы дипломатиялық үзіліс пен шиеленістің Әуе базасындағы АҚШ операцияларына әсер етпейтінін мәлімдеді. Әуе базасы 2018 жылы Сирияға жасалған зымыран шабуылы кезінде маңызды рөл атқарды, онда 34-ші бомбалау эскадрильясының екі Rockwell B-1B Lancer бомбалаушысы базадан ұшып өтті. База 2019 жылдың маусым айында алғаш рет F-22 Raptor истребителін орналастырды. Бір айдан кейін Қатар қаржыландыратын базаны кеңейту жобасы жарияланды, оның құны 1,8 миллиард долларды құрайды.

Бірліктер

АҚШ Теңіз жауынгерлері корпусының (USMC) Теңіздік тактикалық электрондық соғыс 3 (VMAQ 3) эскадрильясы "Moondogs", 2014 жылдың 17 ақпанынан 9 тамызына дейін Northrop Grumman EA-6B Prowlers ұшақтарымен қызмет етті.

Конгресс қаражаты мен өкілеттіктері

2003-2007 қаржы жылдары аралығында Конгресс Катардағы АҚШ әскери құрылысына 126 миллион доллар бөлді. 2008 қаржы жылына қабылданған Ұлттық қорғаныс заңы (P. L. 110 181) Катардағы жаңа Әуе күштері мен арнайы операциялар нысандарын салуға 2008 қаржы жылында 81,7 миллион доллар жұмсауға рұқсат берді. 2009 қаржы жылына қабылданған Ұлттық қорғаныс заңы (P. L. 110 417) 2009 қаржы жылында жаңа Әуе күштері мен арнайы операциялар нысандарын салуға 69,6 миллион доллар жұмсауға рұқсат берді. 2010 қаржы жылына қабылданған Ұлттық қорғаныс заңы (P. L. 111 84) Аль-Удейдте Әуе күштерінің демалыс, жатақхана және басқа да нысандарын салуға 117 миллион доллар жұмсауға рұқсат берді. Әкімшіліктің 2011 қаржы жылындағы Катар үшін әскери құрылысқа қатысты сұранысы 64,3 миллион долларды құрады, бұл Әуе күштері нысандары мен Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің қоймасын салуға бағытталған. 2012 қаржы жылындағы сұранысқа жатақхана мен демалыс нысандарын салу жобасын жалғастыру үшін 37 миллион доллар енгізілді.