Кіріспе

Ұлыбританиядағы парламенттік сайлау округі, 1801–1832

Tain Burghs – 1708 жылдан 1801 жылға дейін Ұлыбритания Парламентінің Өкілдер палатасының және 1801 жылдан 1832 жылға дейін Ұлыбритания Парламентінің сайлау округі, кейде Солтүстік Бүргілер деп те аталатын. Ол бір Парламент депутатымен (депутат) өкілдік етілді.

Жасау

Британдық парламенттік сайлау округі 1708 жылы 1707 жылғы Одақ актілерінен кейін құрылды және бұрынғы Шотландия парламентінің Тэйн, Дингуолл, Дорнок, Кирквалл және Уик қалалық округтерін алмастырды, олардың әрқайсысы бұрынғы Шотландия парламентінде бір комиссармен жеке өкілдік еткен болатын. 1707-08 жылдары 1702-1707 жылдарғы Шотландия парламентінің мүшелері Ұлыбританияның бірінші парламентіне қосылды. Толық мәліметтер үшін Ұлыбританияның 1-ші парламентіне шотланд өкілдері туралы қараңыз.

Шекаралар

Сайлау округі Дингволл, Дорнок, Кирквалл, Тэйн және Уик корольдік қалаларын білдіретін қалалар ауданы болды. 1832 жылы бұл сайлау округінің орнына Уик қалалары келді және округке Кромарти қосылды.

Тарих

Сайлау округі 1832 жылғы жалпы сайлауда орынды жоюға дейін бірінші келгендер жеңіске жеткен жүйе бойынша бір Парламент мүшесін (депутат) сайлады. Бес бург округі үшін алғашқы депутат 1708 жылы Тэйн қаласында сайланды. Лорд Стратнавер шотланд аристократының үлкен ұлы болды. Ол Шотландия Парламентіне сайлануға құқылы болмас еді. Стратнавердің Шотландиядан сайланған өкіл ретінде Ұлыбритания Парламентіне сайлануға құқылы екендігі күмәндалған болатын. 1708 жылдың 3 желтоқсанында, Палаталар палатасы бұл мәселені шешті, өйткені сол кезде палата өз мүшелерінің сайлану құқығын судьяға жүктемей, өзі анықтады. Палата кеңесшілерді шақырғаннан кейін, сайлау петициялары мен жазбаша өтініштер оқылды, ал адвокаттар өз клиенттері үшін аргументтер келтірді. Кеңесшілер пікірлерін білдіргеннен кейін, сұрақ формулировкаланды және дауысқа салынды. Палата дауыс берген ұсыныс: «Шотландия заңдары бойынша, Шотландия Парламентіне графтықтар немесе бург округтерінен комиссарларды сайлауға немесе сайлануға Шотландия аристократтарының үлкен ұлдары құқылы болды; демек, Одаласу шарты бойынша, Шотландиядағы кез келген графтық немесе бург округінен сайлануға немесе сайлануға құқылы, Ұлыбритания Палаталар палатасында отыруға құқылы». Палата бұл ұсынысты қабылдамады және Лорд Стратнавердің Тэйн бург округінен депутат болып сайлануға құқылы еместігін жариялады. 18 ғасырда шотланд сайлау округін өкілдік еткен ең танымал ағылшын саяси қайраткері Чарльз Джеймс Фокс болды. 1784 жылғы жалпы сайлауда Фокс Вестминстер сайлау округінен қайта сайлануға тырысты. Оның саяси қарсыластары Фокстың сайлануына наразылық білдірді. Вестминстердегі сайлаушылардың саны ең көп болғандықтан, дауыстарды тексеру (әр сайлаушының сайлауға қатысуға заңды құқығы бар екенін анықтау үшін) көп уақыт алады деп күтілді. Фокс Парламенттен шығуына жол бермеу үшін, Вестминстер сайлауына қатысты шағымдар қарастырылғанша, оның шотландтық досы оны Тэйн бург округінің депутаты етіп тағайындады. Фокс Вестминстердің толыққанды сайланған депутаты ретінде 1786 жылға дейін расталды. Содан кейін Фокс өзінің ағылшын сайлау округін таңдады, ал шотланд округі бос қалды.

Парламент мүшелері

Партия мүшесі болып сайланды 1708 Лорд Стратнавер 1709 қосымша сайлау арқылы Роберт Дуглас 1710 Сэр Роберт Мунро, Бт Уиг 1741 Чарльз Эрскин 1742 қосымша сайлау арқылы Роберт Крейг 1747 Сэр Гарри Мунро, Бт Уиг 1761 Джон Скотт 1768 Құрметті Александр Маккей 1773 қосымша сайлау арқылы Джеймс Грант 1780 Чарльз Росс Виг (Фоксит) 1784 Чарльз Джеймс Фокс Виг (Фоксит) 1786 қосымша сайлау арқылы Джордж Росс Виг (Фоксит) 1786 қосымша сайлау арқылы Сэр Чарльз Локхарт Росс, Бт Тори (Питт) 1796 Уильям Дундас Тори 1802 Джон Вильерс 1805 қосымша сайлау арқылы Джеймс Макдональд 1806 Джон Рэндолл Маккензи 1808 қосымша сайлау арқылы Уильям Фримантл 1812 Сэр Хью Иннес, Бт Тори 1830 Джеймс Лох Виг 1832 сайлау округі таратылды.