Михаил Мельтюхов: Советтік-поляк соғыстары мен Екінші дүниежүзілік соғыс тарихындағы даулы мәселелер

Кіріспе

Ресейлік әскери тарихшы Михаил Иванович Мельтюхов (орысша: Михаил Иванович Мельтюхов, ) (1966 жылдың 14 наурызында туған) – Ресейлік әскери тарихшы.

Шығармалары

Мелтухов Мәскеуде дүниеге келген. 1995 жылы «Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына қатысты тарихнама: қазіргі зерттеулер» атты диссертациясын қорғады. Одан бері ол бірнеше зерттеулер жариялады, олардың көпшілігі Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысты кеңес концепцияларын сын тұрғысынан қарастырғанымен ерекшеленеді. Осы бағыттағы маңызды еңбектері: «Ұлы Отан соғысының алдында: пікірталас жалғасуда», «Сталиннің жіберіп алған мүмкіндігі» және «Советтік-поляк соғыстары: 1918-1939 жылдардағы әскери-саяси қақтығыс». Мелтухов Виктор Суворовтың идеяларына арналған жаңадан шыққан мақалалар жинағына да үлес қосты. Мелтухов Суворовтың кейбір идеяларын қолдады, бірақ оны дәлдіксіздіктері үшін сынға алды. Мелтуховтың соңғы еңбегі «Сталиннің азаттық науқаны» Ресей империясының Бессарабия сияқты «жоғалған территорияларын» қайтаруға жасаған Иосиф Сталиннің әрекеттеріне арналған. Ол Бессарабияны советтер басып алған кезде Адольф Гитлердің Кеңес Одағына шабуыл жасау туралы шешім қабылдағанын, себебі Қызыл Армияның Румыниядағы мұнай қорларынан Германияны Бессарабия арқылы шабуылдап тез айыруға қабілетті екенін көрсетеді. Бұл тезисті Виктор Суворов бұрын ұсынған, ол советтердің соққы беруге дайындықтарын сипаттаған. Оның еңбектерінің бір бөлігі «1941 жыл туралы даулар» деген атпен «Ресей тарихы бойынша зерттеулер» сериясында М.И. Мельтьюховтың аудармасында жарық көрді. Мелтуховтың «Советтік-поляк соғыстары: 1918-1939 жылдардағы әскери-саяси қақтығыс» еңбегі поляк тарихшысы Анджей Новак тарапынан сынға ұшырады. Новак пікірінше, Мелтухов поляк-совет қақтығыстарын «Ресейге қарсы мәңгілік батыстың агрессиясының бөліктері» ретінде түсіндірген. Ресейлік және советтік агрессиялар «таза қорғаныс позициясы» ретінде көрсетілген, бұл оккупацияланған Польшадағы советтік қылмыстарды «бейбітшілік миссиясы» ретінде бейнелейді. 2004 жылғы кітабында Новак Мелтуховтың кітабындағы поляк-ресей қатынастарына қатысты субъективтілік пен қателіктерді егжей-тегжейлі тізімдеп, Польшаның әрқашан агрессор ретінде бейнеленгенін және Ресейдің Польшаға жасаған агрессиясының көптеген фактілеріне назар аудармағанын атап өтеді. 2020 жылы Мелтухов «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы кезінде нацистер мен олардың әріптестерінің КСРО азаматтарына қарсы жасаған қылмыстары» атты Ресей Федерациясының архивтік жобасына қатысты. Мелтухов сонымен қатар Мәскеу технологиялық университетінде профессор болып жұмыс істеді.

Meltyukhov was born in Moscow. In 1995, he defended the dissertation “Contemporary Historiography on Pre history of the German Soviet War” on historiography concerning the beginning of World War II. Since then, he has published several studies, many of which are notable for the critical review of the official Soviet conceptions of World War II. Some important works in this direction are On the Verge of the Great Patriotic War: the Debate Goes on and Stalin's Missed Chance and "Soviet Polish Wars: Military and Political Standoff in 1918 1939". Meltyukhov also contributed to a recently published collection of articles on Viktor Suvorov's ideas. Meltyukhov supported some ideas of Suvorov in general but criticised him for inaccuracies. Meltyukhov's latest work, Stalin's Liberation Campaign, dealt with Joseph Stalin's attempts to regain 'lost territories' of the Russian Empire like Bessarabia. He presents a hypothesis that it was precisely during the Soviet occupation of Bessarabia that Adolf Hitler decided to invade the Soviet Union because he realised that the Red Army could quickly cut Germany from its oil reserves in Romania by a strike on Bessarabia. That thesis had been put forward earlier by Viktor Suvorov, who described Soviet preparations for the strike. An English version of some of his work has been published as "Disputes over 1941" by M I Mel'tiukhov in the series Russian Studies in History. Meltyukhov's Soviet Polish Wars: Military and Political Confrontation in 1918 1939 was criticised by the Polish historian Andrzej Nowak. According to Nowak, Meltyukhov interpreted Polish Soviet conflicts as “fragments of eternal Western aggression against Russia.” Russian and Soviet aggressions “are presented as purely defensive postures”, which presents Soviet crimes in occupied Poland “as a ‘peacekeeping mission’” In his 2004 book, Nowak lists in detail biases and inaccuracies concerning Polish Russian relations in Meltyukhov's book by primarily pointing out that Poland is always portrayed as an aggressor and that many instances of Russian aggression toward Poland are ignored. In 2020, Meltyukhov contributed to the Russian Federal archival project "Crimes of the Nazis and their accomplices against the civilian population of the USSR during the Great Patriotic War 1941 1945". Meltyukhov was also a professor at Moscow Technological University.