Румынияның Чернавода атом электр станциясы – елдің электр қуатының 20%ын өндіреді. Қоршаған ортаны қорғауға көмектеседі, парникті газ шығарылымдарын азайтады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румыниядағы ядролық электр станциясы
Nuclear power plant in Romania
Чернаводадағы ядролық электр станциясы (Centrala Nucleară de la Cernavodă) – Румыниядағы жалғыз ядролық электр станциясы. Ол елдің электр энергиясының шамамен 20% -ын өндіреді. Ол AECL-дің CANDU реактор технологиясын пайдаланады, онда Drobeta Turnu Severin қаласында өндірілген ауыр су нейтрондық тежегіш ретінде және салқындатқыш ретінде қолданылады. Белсенді аймақты (ядролық отынды) салқындату үшін Дунай суы қолданылмайды. Ядролық энергияны пайдалану арқасында Румыния жылына 10 миллион тоннадан астам парниктік газ шығарылымын азайта алады. Жоба 1978 жылы басталды, ал электр станциясы 1980-ші жылдары Канаданың Atomic Energy of Canada Limited компаниясымен Канадада жобаланды және коммунистік кезеңде келісім-шарт жасалды. Бастапқы жоспар төрт энергоблокты салу және 1985 жылдан бастап оларды іске қосу болды. Коммунистік басшы Николае Чаушескудің тікелей тапсырмасымен, нысанға сапар барысында бесінші энергоблокты салу жоспарланды. Зауыттың бастапқыда жоспарланған 1-ден 4-ке дейінгі энергоблоктары тікелей сызықта орналасқан, ал 5-ші энергоблок жергілікті геологиялық ерекшеліктерге байланысты ығыстырылған. 1- және 2- энергоблоктар қазіргі таңдағыда жұмыс істеп тұр. Ceaușescu режимі құлағаннан кейін тоқтатылған жобаның бөлігі ретінде сол жерде үш жартылай дайын CANDU реакторы бар, олардың құрылысы 1990 жылдың 1 желтоқсанынан бері тоқтатылған. CNE INVEST 3-тен 5-ке дейінгі энергоблоктарды сақтауға жауапты.
The Nuclear Power Plant in Cernavodă (Centrala Nucleară de la Cernavodă) is the only nuclear power plant in Romania. It produces around 20% of the country's electricity. It uses CANDU reactor technology from AECL, using heavy water produced at Drobeta Turnu Severin as its neutron moderator and as its coolant agent. The Danube water is not used for cooling of the active zone (nuclear fuel). By using nuclear power, Romania is able to reduce its greenhouse gas emissions by over 10 million tonnes each year. The project began in 1978, and the power plant was designed in Canada by Atomic Energy of Canada Limited in the 1980s, and was contracted during the Communist era. The initial plan was to build four units, and schedule their startup from 1985 onward. A fifth unit was subsequently planned on the direct orders of Communist leader Nicolae Ceaușescu during a visit to the site. The plant's originally planned units 1 to 4 are in a neat line and unit 5 is offset due to the local geology. Units 1 and 2 are currently operational. Three more partially completed CANDU reactors exist on the same site, part of a project discontinued at the fall of the Ceaușescu regime, their work being halted since 1 December 1990. CNE INVEST is responsible for the preservation of Units 3–5.
1-бөлім
CANDU 6 типті 1-ші блок 1996 жылы аяқталды және 706,5 МВт электр энергиясын өндіреді. Егер сол кездегі экономикалық жағдайларға байланысты болмағанда, оның іске қосылуы шамамен 1985 жылы жоспарланған еді. Блок 1996 жылы пайдалануға беріліп, толық қуатымен жұмыс істей бастады және 2005 жылдан бері 90 пайыздық рекордтық қуаттылық коэффициентіне қол жеткізді. 2019 жылы Korea Hydro & Nuclear Power компаниясымен, Wolseong электр станциясында CANDU жаңғырту тәжірибесі бар компаниямен, 30 жылдық қызмет мерзімін ұзарту мақсатында жаңғырту жобасын жоспарлау жұмыстары жүргізілді. 2026 жылдың желтоқсанынан 2028 жылдың желтоқсанына дейін тоқтау кезеңі күтілуде.
Unit 1, a CANDU 6 type, was finished in 1996 and produces 706.5 MW of electricity. Its scheduled startup, however, would have been circa 1985, had it not been for the economic factors at the time. It was commissioned and began operating at full power in 1996 and has had record capacity factors of 90 percent since 2005. In 2019 planning was progressing for a modernisation scheme for 30 years of plant life, to be carried out by Korea Hydro & Nuclear Power who have experience of CANDU modernisation at Wolseong. A refurbishment outage is expected from December 2026 and December 2028.
2-бөлім
2003 жылы AECL және Италияның Ansaldo Nucleare консорциумы, сондай-ақ Румынияның ядролық мемлекеттік кәсіпорны Nuclearelectrica (SNN) SA, жартылай дайын 2-ші энергоблоктың құрылысын басқару және оны пайдалануға беру үшін шарт жасасты. Төрт жыл өткен соң, тағы бір CANDU 6 реакторы болған 2-ші энергоблок 2007 жылдың 6 мамырында сынапқа жетті және 7 тамызда ұлттық электр желісіне қосылды. Ол 2007 жылдың 12 қыркүйегінде толық қуатпен жұмыс істей бастады, сонымен қатар 705,6 МВт қуат өндірді. 2-ші энергоблок 2007 жылдың 5 қазанында Румыния премьер-министрі Кэлин Попеску Тэричеану және Atomic Energy of Canada Limited (AECL) компаниясының жоғары лауазымды өкілдерінің қатысуымен салтанатты түрде іске қосылды. Осылайша CNE Cernavoda стансасы елдегі үшінші ірі электр энергиясын өндіруші мекемеге айналды.
A consortium of AECL and Ansaldo Nucleare of Italy, along with the Nuclearelectrica (SNN) SA, Romania's nuclear public utility, was contracted in 2003 to manage the construction of the partially completed Unit 2 power plant and to commission it into service. Four years later, Unit 2, another CANDU 6 reactor, achieved criticality on 6 May 2007 and was connected to the national grid on 7 August. It began operating at full capacity on 12 September 2007, also producing 705,6 MW. Unit 2 was officially commissioned on Friday, October 5, 2007, during ceremonies attended by Romanian Prime Minister Călin Popescu Tăriceanu and senior officials from Atomic Energy of Canada Limited (AECL). This makes CNE Cernavoda Station the third largest power producer in the country.
3 және 4-бөлімдер
3 және 4-блоктар 2-блокқа ұқсас CANDU 6 реакторлары болып күтілді және олардың әрқайсысының қуаты ~700 МВт құрайтын еді. Жобаның келісімшарттарға қол қойылғаннан кейін алты жылға дейін созылуы күтілді. 2006 жылы Deloitte және Touche жүргізген техникалық-экономикалық зерттеуде екі реакторды бір уақытта салу ең тиімді сценарий екені анықталды, оның құны 2,3 миллиард еуроға бағаланды. 2008 жылғы 20 қарашада Nuclearelectrica, ArcelorMittal, ČEZ, GDF Suez, Enel, Iberdrola және RWE компаниялары 3 және 4-блоктарды аяқтау, іске қосу және пайдалану үшін бірлескен компания құруға келісті. Energonuclear компаниясы 2009 жылғы наурызда тіркелді. 2011 жылғы 20 қаңтарда GDF Suez, Iberdrola және RWE жобадан шықты, ал ČEZ 2010 жылы бұрын шығып кеткен еді. Олар «Бұл жобаға байланысты экономикалық және нарықтық белгісіздіктер, көбінесе қазіргі қаржылық дағдарысқа байланысты, жаңа атом электр станциясының капиталдық талаптарымен үйлесім таппайды» деп түсіндірді. Бұл Nuclearelectrica компаниясына жобада үлкен үлес тиесілігіне алып келді, нәтижесінде басқа инвесторлар іздеуге кірісті. 2013 жылғы қарашада China General Nuclear Power Corp. (CGN) жобаға инвестиция салу туралы келісімге қол қойды. Содан кейін ArcelorMittal және Enel өз үлестерін сату жоспарларын жариялады. 2016 жылы Румыния үкіметі жобаны ілгерілету үшін China General Nuclear (CGN) басқаратын бірлескен кәсіпорын құруға қолдау көрсетті. 2015 жылғы қарашада Nuclearelectrica және CGN Cernavoda 3 және 4 блоктарын салу, пайдалану және тоқтату мәселелері бойынша өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды. Алайда, 2020 жылғы қаңтарда Людовик Орбан басқаратын үкімет бұл ұсыныстан бас тартуға шешім қабылдады. 2020 жылғы қазан айында АҚШ, Канада және Францияның қатысуымен жаңа жоспарлар іске қосылды. Екі реактордың 2030 және 2031 жылдары пайдалануға берілуі күтілуде.
Units 3 and 4 were expected to be CANDU 6 reactors with a similar design to Unit 2 and will each have a capacity of ~700 MW. The project was estimated to take up to six years after the contracts are signed. A 2006 feasibility study carried out by Deloitte and Touche determined that the most economically viable scenario was to build the two reactors at the same time, with the cost estimated at €2.3 billion. On 20 November 2008, Nuclearelectrica, ArcelorMittal, ČEZ, GDF Suez, Enel, Iberdrola and RWE agreed to set up a joint company dedicated to the completion, commissioning and operation of Units 3 and 4. The company named Energonuclear was registered in March 2009. 20 January 2011, GDF Suez, Iberdrola and RWE pulled out of the project, following ČEZ which had already left in 2010, citing "Economic and market related uncertainties surrounding this project, related for the most part to the present financial crisis, are not reconcilable now with the capital requirements of a new nuclear power project". That left Nuclearelectrica with large majority share in the project, prompting a search for other investors. In November 2013, China General Nuclear Power Corp. (CGN) signed an agreement to invest in the project at an undisclosed level. Shortly thereafter, ArcelorMittal and Enel announced plans to sell their stakes. In 2016 the Romanian government gave support for the creation of a joint venture led by China General Nuclear (CGN) to progress the project. In November 2015 Nuclearelectrica and CGN signed a memorandum of understanding regarding the construction, operation and decommissioning of Cernavoda 3 and 4. However, in January 2020 the government under Ludovic Orban decided to abandon the proposal. In October 2020, new plans were launched with cooperation from the US, Canada and France. The two reactors are expected to become functional in 2030 and 2031, respectively.
5-бөлім
Қазіргі уақытта 5-ші блокты аяқтауға жоспар жоқ. Дегенмен, құрылысын аяқтау мүмкіндігі сақталып тұр.
There are currently no plans to complete Unit 5 at this time. However, the possibility of finishing construction remains.
Оқиғалар
2003 жылдың жазында сол кездегі жалғыз жұмыс істеп тұрған реакторды салқындату суының жетіспеуіне байланысты жабуға тура келді. Ол шамамен 2-3 айдан кейін қайта іске қосылды. 2009 жылдың 8 сәуірінде Румынияның Чернавода АЭС-інің екінші реакторы, электр қуатының үзілуіне себеп болған ақауға байланысты тоқтатылды. 2009 жылдың 30 мамырында Румынияның Чернавода АЭС-інің 1-ші блогы су құбырының жарылуынан жабылды. Чернавода АЭС-інің екінші блогы күрделі жөндеуде болғандықтан, электр энергиясын өндірмеді. 2010 жылдың 16 қаңтарында бірінші блок будың ағуына байланысты тоқтатылды.
In the summer of 2003, the sole operating reactor at the time had to be closed, because of the lack of cooling water. It was brought back online after roughly 2–3 months. On 8 Apr 2009, the second reactor of the Romania's Cernavodă NPP was shut down due to a malfunction which led to electrical outages. On 30 May 2009, Unit 1 of the Romania's Cernavodă NPP was shut down following a water pipe crack. The Cernavodă NPP's second unit was undergoing an overhaul, so it was not producing any electricity. On 16 January 2010, the first unit was shut down due to steam leakage.