Кіріспе

Халықтық одақ (ағылш. People's Alliance, AP) – Франко билігінен кейінгі сайлауалды коалиция, соңынан Испаниядағы консервативті саяси партия. 1976 жылы саяси бірлестіктердің федерациясы ретінде құрылған. 1977 жылы партияға айналып, Мануэль Фрага басшылығымен Испаниядағы басты консервативті партияға айналды. 1989 жылы Халық партиясы болып қайта құрылды.

Тарих

АП 1976 жылғы 9 қазанда саяси бірлестіктер федерациясы (протопартиялар) ретінде құрылды. Жеті негізін қалаушы – Мануэль Фрага, Лауреано Лопес Родо, Круз Мартинес Эстеруэлас, Федерико Сильва Муньос, Гонсало Фернандес де ла Мора, Лисинио де ла Фуэнте және ес. Олардың барлығы Франсиско Франко диктатурасында лауазымды қызметтер атқарған, ал алғашқы алтауы министрлік деңгейінде болған. Олар «Ұлы жетілік» («Los siete magníficos») деп танылды. «Реформашыл орталық» жобасынан бас тартып, Фрага және оның «Демократиялық реформа» (es-тің мұрагері) атты шағын бірлестігі неофранкизмге бет бұрды (Адольфо Суарес одан кері жол ұстанды) және 1979 жылға дейін негізгі неофранкистік платформаға қосылып, оны басқарды. Партияның ұстанымы оң және өте оңшыл бағыттардың арасындағы орталық деп есептелді. Фраганың жиі ашу-ызаға берілуі және АП кандидаттарының көптегенінің бұрынғы режиммен тығыз байланысы осы пікірге ықпал етті. Атап айтқанда, Франкодан кейінгі алғашқы ішкі істер министрі ретінде Фраганың жиі қолданған қатаң тактикасы сайлаушыларды ойландырды. 1977 жылғы маусымда өткен сайлауда АП дауыстардың 8,3% -ын жинады. 1977 жылғы сайлаудан кейінгі айларда АП ішінде конституциялық мәселелерге байланысты дау-дамайлар туды, өйткені жоба дайындалып жатқанда түрлі талаптар көтерілді. Көбінесе реакциялық көзқарастағы мүшелер конституция жобасына қарсы дауыс берді және оңға қарай бұруды жақтады. Алайда, Фрага бастапқыда партияны бағытталған консервативті партия ретінде таныстыруды қалады. Ол АП-ті саяси орталыққа жылжытып, ірі оңшыл партия құруды көздеді. Көптеген наразы реакциялық мүшелер АП-дан кетіп, өте оңшылдарға қосылды, ал Фрага және АП-ның қалған мүшелері басқа да консервативті және христиан-демократиялық саясаткерлермен бірігіп «Демократиялық коалицияны» (ДК) құрды. Бұл жаңа коалиция 1977 жылы «Демократиялық орталық одағына» (ДЦО) дауыс берген, бірақ Суарес үкіметіне көңілі толмағандардың қолдауын алуды үміттенеді. Алайда, 1979 жылғы наурызда өткен сайлауда ДК дауыстардың 6,1% ғана жинады. Керексіздігіне көз жеткізген Фрага АП төрағасы лауазымынан кетті. 1979 жылғы желтоқсанда өткен АП-ның үшінші партиялық съезінде партия басшылары ДК-мен байланыстарын қайта қарастырды. Көптегендер коалиция құру сайлаушыларды шатастырды деп ойлады және АП-ның тәуелсіздігін күшейтуге тырысты. Фрага партияны қайта басқарды, ал партия съезінде қабылданған саяси шешімдер АП-ның консервативті бағытын бекітті.

1980 жылдар

1980 жылдардың басында Фрага оңшыл күштердің түрлі топтарын өзінің жетекшілігіне біріктіруге қол жеткізді. АП-ны жаңғыртуға жасаған тытысына ОКД-ның күшейе түскен ыдырауы көмектесті. 1982 жылғы қазан айында өткен жалпы сайлауда АП бұрынғы ОКД қолдаушыларынан да, сондай-ақ қанағаттанбаған оңшылдардан да дауыс жинап, халықтың 25,4 пайызын құрап, басты оппозициялық партияға айналды. 1979 жылы АП парламентте 9 орынға ие болған еді, ал партия 1982 жылы 106 орын жеңіп алған Халықтық коалиция (ХК) құру үшін шағын оңшыл Халықтық демократиялық партиямен (ХДП) бірікті. АП-ның күші 1983 жылғы мамыр айында өткен қалалық және аймақтық сайлауларда одан әрі байқалды, онда партия дауыс берушілердің 26 пайызын алды. Сайлаушылардың көп бөлігі АП-ның құқық пен тәртіпке, сондай-ақ бизнеске қатысты саясатына қолдау көрсеткендей болды. Бірақ, кейінгі саяси оқиғалар партияның қолдау базасын кеңейту ниетін жоққа шығарды. 1986 жылғы маусым сайлауына дейін АП тағы да ХДП-мен бірігіп, Либералдық партиямен бірлесіп ХК құрды, саяси спектрдің орталық бөлігін қамтуға тағы бір әрекет жасады. Коалиция ЭТА-ның зорлық-зомбылығына қарсы күресті күшейтуді, жекешелендіруді, шығындарды және салықтарды азайтуды талап етті. Дегенмен, КП 1986 жылғы сайлауда дауыс үлесін арттыра алмады және көп ұзамай ыдырау процесі басталды. 1986 жылдың соңында өткен аймақтық сайлауда коалиция тағы да жеңіліске ұшырағаннан кейін Фрага АП президенті лауазымынан кетті, бірақ парламенттік мандатын сақтап қалды. 1987 жылғы ақпан айында өткен партия съезінде Эрнандес Манча АП-ны басқаруға таңдалды және оның басшылығымен АП «заманауи оңшыл еуропалық партияға» айналатынын мәлімдеді. Бірақ Эрнандес ұлттық деңгейде саяси тәжірибесі аз болды және партияның құлдырауы жалғасты. 1987 жылғы маусымда өткен қалалық және аймақтық сайлауларда АП-ға қолдау төмендеген кезде, Суарес басқаратын Демократиялық және әлеуметтік орталықтың (CDS) басты оппозициялық партияға айналатыны туралы әңгімелер тарады.

Жаңа саяси партия

АП 1989 жылы Фрага төрағалығымен «Реформалық орталық» деп аталған қозғалыс құрамына бірнеше шағын христиандық демократиялық және либералды партиялармен бірігіп, қайта құрылып, Халық партиясы болып қайта тіркелді. Хосе Мария Азнардың басшылығымен 1996 жылдан 2004 жылға дейін және Мариано Рахойдың басшылығымен 2011 жылдан 2018 жылға дейін билікте болған партия болды.

Бас Кортес

Cortes Generales Сайлау Конгресс Сенат Басты кандидат Заң шығарушы органдағы мәртебесі Дауыстар % # Орын +/– Орын +/– 1977 1,526,671 8.3 4-ші — — Мануэль Фрага Сенім мен қолдау 1979 CD ішінде 10 1 Мануэль Фрага Сенім мен қолдау Оппозиция 1982 AP–PDP ішінде 77 38 Мануэль Фрага Оппозиция 1986 AP–PDP–PL ішінде 14 2 Мануэль Фрага Оппозиция

Еуропалық Парламент

Еуропалық Парламент сайлауы Дауыстар % # Орындықтар +/- Бас үміткер 1987 4,747,283 24.65% 2-орын Мануэль Фрага