Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аруша аймағындағы аудан, Танзания
1963 жылғы Каратү метеориті
District in Arusha Region, Tanzania
the Karatu meteorite of 1963
Каратү ауданы (суахили тілінде Уилая-я-Каратү) – Танзанияның Аруша аймағындағы жеті ауданның бірі. Ауданның солтүстігінде Нгоронгоро ауданы, ал батысында Симию аймағындағы Меату ауданы орналасқан. Ауданның шығысында Мондули ауданы, оңтүстігінде Мбулу ауданы және оңтүстік-шығысында Бабати ауданы орналасқан. Ауданның аумағы Самоаның жер аумағымен шамалас. Ауданның ең жоғары нүктесі – Ольдеани шыңы. Каратү ауданында хаджа тайпасының аңшы-жинақшы қауымы тұрады. Сондай-ақ, Каратү Танзаниядағы пияз өндірісінің орталығы ретінде белгілі. Ауданның орталығы – Каратү қаласы. 2022 жылғы халық санауы бойынша аудан халқы 280 454 адамды құрайды.
Karatu District (Wilaya ya Karatu, in Swahili) is one of seven districts of the Arusha Region of Tanzania. The district is bordered to the north by the Ngorongoro District and to the west by the Meatu District in the Simiyu Region. The district is bordered to the east by the Monduli District, and to the south and southeast by the Mbulu District and the Babati District. The district covers an area of The district is comparable in size to the land area of Samoa. The district has an max elevation of on Oldeani Peak. Karatu district is home to the hunter gatherer community of the Hadza people. Also Karatu is known agriculturally as the onion capital of Tanzania. The district capital is the town of Karatu. According to the 2022 census, the population of the district was 280,454.
География
Қаратү ауданы Аруша аймағындағы үш маңызды табиғи ерекшелік арасында орналасқан. Географиялық тұрғыдан алғанда, шығысынан Маньара көлімен, оңтүстік-батысынан Еяси көлімен шектеседі. Солтүстік-шығысында аудан Нгоронгоро кратерінің шетімен шектеседі. Солтүстік Қаратү ауданы көптеген өзендер мен Нгоронгоро жоталарынан келген жанартаулық топырақтардың арқасында өте құнарлы. Ауданның оңтүстік-батыс бөлігі, Еяси аймағында, жартылай шөлейтті. Қаратү ауданы Аруша аймағындағы төртінші ірі аудан болып табылады, оның аумағы 3300 шаршы километрді құрайды, бұл арал мемлекеті Самоадан сәл үлкен.
Karatu District is located between three major natural features in Arusha region. Physically, it is bordered to the east by Lake Manyara and to the south west the district is bordered by Lake Eyasi. In the north east the district is bordered by the Ngorongoro Crater rim. Northern Karatu district is very fertile due to the many streams and volcanic soil from the Ngorongoro highlands. The south west side of the district in the Eyasi basi is semi arid. Karatu district is the fourth largest district in Arusha region at 3,300 square kilometers, slightly larger than the island country of Samoa.
Климат
Ауданның климаты әр жерде әр түрлі. Еясы алқабындағы жылдық жауын-шашын мөлшері 300 мм мен 400 мм аралығында, ал Каратұ қаласында 900 мм мен 1000 мм аралығында. Сәуір айындағы жаңбырдың қарқындылығы айтарлықтай эрозияға себеп болуы мүмкін. Ұзақ және қысқа жаңбырлар көбінесе аймақтардың көп бөлігінде жаңбыр аз болатын бір немесе екі аймен бөлінеді. Ауданның төрт мезгілі бар: қарашадан желтоқсанға дейін қысқа, ылғалды маусым, қаңтардан наурызға дейін және мамырдың ортасында қысқа, ыстық құрғақ маусым, маусымнан қазанға дейін ұзақ және суық маусым. Каратұ ауданы үш агроэкологиялық аймаққа бөлінеді: Нгоронгоромен шектесетін Жоғарғы аймақ, Маранг орманмен шектесетін Орта аймақ және Еяси көлі алқабымен шектесетін Төменгі аймақ. Жоғарғы аймаққа: Лоситете, Жоғарғы Китете, Слахамо, Камби я Симба, Килиматембо, Ротия Кати, Каинам Ротия, Аялабе, Тлома, Ольдеани, Гетамок, Бугер, Аялалио, Эндоняве және Махоромба кіреді. Жоғарғы аймақ теңіз деңгейінен 1400-2000 м биіктікте орналасқан және жылына 600-800 мм жауын-шашын алады. Оның топырағы сазды-балшықты. Кемчем, Килимаможа, Гейкрум Ламбо, Гейкрум Аруша, Гонгали, Башай Курус, Эндашангвет, Чангараве, Басодавиш, Эндамарарик, Хусмаай, Эндалла, Кару, Эндабаш, Камби я Фару, Лажа және Нгайбара сияқты жерлер Орта аймақтың құрамына кіреді. Бұл аймақ теңіз деңгейінен 900 мен 1400 метр биіктікте орналасқан және жылына 600 мм-ден астам жаңбыр жауады. Топырағы сазды-балшықты құм. Төменгі аймаққа Матала, Дүмбечанд, Жобадж, Мбуга Ньекунду, Кангденд, Эндамаган, Малекчанд, Мангола Баразани және Лагангарер кіреді. Жыл сайын 300 мм-ден астам жаңбыр жауады. Топырақ түрі - құмды-балшықты.
The district's climate differs from one place to the next. Annual rainfall in the Eyasi basin averages between 300mm and 400mm, whereas in Karatu town it is between 900mm and 1000mm. The intensity of the rain in April can be high enough to cause significant erosion. Short and long rains are usually separated by one or two months of relatively less rain in most regions. The District has four seasons: short rainy extended seasons from November to December, short and hot dry seasons from January to March and mid May, and lengthy and cold seasons from June to October. Karatu District is divided into three agro ecological zones: the Highland bordering Ngorongoro, the Midland bordering the Marang forest, and the Lowlands bordering the Lake Eyasi Basin. Zone of the Highlands are: Lositete, Upper Kitete, Slahhamo, Kambi ya Simba, Kilimatembo, Rhotia Kati, Kainam Rhotia, Ayalabe, Tloma, Oldeani, Getamock, Buger, Ayalalio, Endonyawe, and Makhoromba are all included. The Highland zone is located between 1400 2000m above sea level and receives 600 800mm of rain per year. It has a clay loam soil type. Locations such as; Chemchem, Kilimamoja, Gyekrum Lambo, Gyekrum Arusha, Gongali, Bashay Qurus, Endashangwet, Changarawe, Bassodawish, Endamarariek, Khusmayi, Endallah, Qaru, Endabash, Kambi ya Faru, Laja, and Ngaibara are all part of the Midlands Zone. The zone is located between 900 and 1400 meters above sea level and receives more than 600mm of rain every year. The soil is clay loam sand. The lowlands includes Matala, Dumbechand, Jobaj, Mbuga Nyekundu, Qangdend, Endamaghan, Maleckchand, Mang'ola Barazani, and Laghangarer. It receives more than 300mm of rain every year. The soil type is sand slit loam.
Экономика
Ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы Караттың экономикалық қызметінің 85% астам бөлігін құрайды. Кәсіпорындар жоқ. Кейбір адамдар Маньяра және Карат қалаларында, сондай-ақ Эндабаш, Ольдеани және Мангола сауда орталықтарында жұмыс істейді.
Agriculture and livestock keeping account for more than 85% of Karatu's economic activities. There are no businesses. Some people work in retail establishments in Manyara and Karatu towns, as well as Endabash, Oldeani, and Mang'ola commercial centers.
Инфрақұрылым және бұқаралық ақпарат
Ауданның жалпы жол желісінің ұзындығы 713 км, оның ішінде 253 км – өңірлік жол. 253 шақырымның 52 шақырымы асфальтталған, ал 460 шақырымы аудандық жолдар, оның 76,3 шақырымы қиыршық тас жол, ал 383,7 шақырымы топырақ жол. Аймақта бес әуежай бар: Маньяра, Курус, Матала, Қанденд және Бугер. Тек Маньярада ғана коммерциялық әуежай бар. Vodacom, Tigo, Zain және Zantel 548 телефон желісін (TTCL) және ұялы байланыс желісін пайдаланады. Арушадан Нгоронгоро ұлттық паркіне дейінгі T17 магистральдық жолы осы аудан арқылы өтеді. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, ауданның жан басына шаққандағы табысы жылына 800 000 TZS құрауы күтілуде. Дамудың басқа да маңызды көрсеткіштері: сауаттылық деңгейі – 64%, халық өсімі – 3,1%, тәуелділік коэффициенті – 97%, ауыл шаруашылығында жұмыспен қамтылғандар – 61%, мал шаруашылығы – 7,49%, кеңсе қызметкерлері – 3,14%, қара жұмысшылар – 21,33%, өндіріс және құрастыру – 0,37%, кәсіпкерлік – 3%, халықтың 79% қолмен жұмыс жасайды, жыныс қатынасы – 108, энергия тұтыну (электр энергиясы) – 4%, отын – 96%.
The District has a total road network length of 713 km, of which the regional road accounts for 253 km. 52 kilometers of the 253 kilometers are tarmac roads, while 460 kilometers are district roads, with 76.3 kilometers being gravel and 383.7 kilometers being earth roads. There are five airstrips in the area: Manyara, Qurus, Matala, Qangdend, and Buger. Only Manyara has a commercial airport. Vodacom, Tigo, Zain, and Zantel operate 548 telephone lines (TTCL) and a cellular network. Paved trunk road T17 from Arusha to the Ngorongoro National Park passes through the district. As of 2016, the district per capita income is still expected to be 800,000/= TZS each year. Other important indicators of development include the following: literacy rate of 64%, population growth rate of 3.1, dependency ratio of 97, employment in agriculture 61%, livestock keeping 7.49%, office 3.14%, elementary occupation 21.33%, plant operations/assemble 0.37%, business operation 3%, hand hoes owned by 79% of the population, sex ratio of 108, energy consumption (electricity) is 4%, and firewood is 96%.
Ауыл шаруашылығы
Ауданның жалпы егістік жер көлемі 1025,75 шаршы километр, бұл ауданның жалпы аумағының 31,1% құрайды. Суармалы егіншілікке жарамды жердің көлемі 6231 гектар, ал суармалы жерлердің аумағы шамамен 4050 гектарды құрайды. Су көздері – Қан’ндед, Маньяра (Чемчем) және Эндашангвет бұлақтары. Ауданның егіс жөнелтілетін жері 102 573 акрды құрайды. Негізгі табыс көлдемі – кофе, пияз, бидай, арпа, көгершін бұршағы және күнбағыс, ал маңызды азық дақылдары – жүгері, бұршақ, саусақ тары және сорғы. 2015/2016 жылдары ауданда 48 197,1 гектар азық дақылдары және 27 782,5 гектар ақшалай дақылдар өсірілді. 2015/16 жылы жүгерінің өндірісі 81 112,8 тоннаны құрады, бұл бір акрға 15-20 қаптан тең келеді. Аудан шаруалары ауыл шаруашылығында жетілген деңгейде, өйткені олардың 65% гибридті тұқымдар, жасанды тыңайтқыштар мен тракторларды пайдаланады. Жаңбырға тәуелді жерлерде гектарынан орташа жүгері өндірімі 3 тоннаны, ал суармалы жерлерде 5,75 тоннаны құрайды. Мал шаруашылығы – Қаратұ ауданы халқы үшін маңызды экономикалық қызмет. Есептерге сәйкес, ауданда 811 360 бас мал бар, оның ішінде 271 885 бас ірі қара мал, 373 588 бас ешкі және қой. Сонымен қатар, ауданда шошқалар (12 816 бас), тауықтар (165 887 бас), бройлер тауықтары (46 766 бас) және есектер (9116 бас) өсіріледі. Сүт өндірісі күніне әдеттегі сиырлар үшін 8 литрден 10 литрге дейін артты, ал жергілікті сиырлар үшін 1,5 литрден 3 литрге дейін өсті. 2015 жылы сүт өндірісі 97 879 190 литрді құрады.
The district's total arable land area is 1,025.75 square kilometers, accounting for 31.1% of the entire area. The potential land for irrigation agriculture is 6,231ha, with approximately 4,050ha under irrigation. The springs of Qang'nded, Manyara (Chemchem), and Endashangwet provide water. The District has 102,573 acres of arable ground for farming. Coffee, onion, wheat, barley, pigeon peas, and sunflower are the main income crops, while maize, beans, finger millet, and sorghum are the important food crops. In 2015/2016, the District cultivated 48,197.1 ha of food crops and 27,782.5 ha of cash crops. In 2015/16, maize production was 81,112.8 tonnes, equivalent to 15 to 20 bags per acre. Farmers in the district are advanced in agriculture since 65% of them utilize hybrid seeds, artificial fertilizers, and tractors in farm preparation. The average maize production per hector is 3 tonnes in rainfed areas and 5.75 tonnes in irrigation areas. Livestock husbandry is an essential economic activity for Karatu District people. According to estimates, the council has 811,360 animals, including 271,885 cattle and 373,588 goats and sheep. Pigs (12,816), chickens (165, 887), chicken broilers (46,766), and donkeys are among the other livestock kept in the district (9116). Milk production for daily cattle increased from 8 to 10 liters per day, while indigenous cattle climbed from 1.5 to 3 liters per day. In 2015, 97,879,190 liters were produced for dairy cattle.
Өнеркәсіп
Индустрияландыру тұрақты дамып келеді, әсіресе орташа және ірі кәсіпорындармен салыстырғанда шағын өнеркәсіптік нысандарда. Негізінен ауыл шаруашылығы және мал өнімдерін өңдейтін 5 шағын компания бар; 1 орташа өлшемді кәсіпорын сүт өнімдерін дайындап, консервілейді (Аялабе сүт өнеркәсібі). Шағын кәсіпорындар көбінесе ауыл шаруашылығы тауарларын өңдейді, бірақ кофе сияқты басқа да шикізаттарды пайдаланады. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Каратұ тұрғындарының көп бөлігі саудамен айналысады, 2000-нан астам сауда ұйымы жұмыс істейді, олар бөлшек және көтерме сауда дүкендерінен бастап, киосктер, мейрамханалар, қонақ үйлер сияқты қонақжайлылық салаларына дейін; пәтерлер, пансионаттар, жатақханалар мен қонақ үйлер, сондай-ақ алкогольдік ішімдік сататын орындар; көлік бизнесі; банктер; кітап дүкендері, кеңсе тауарлары және баспаханалар; сұлулық салондары мен шаштараздықтар; кәсіби кеңес беру қызметтері; ауыл шаруашылығы құралдары; ет дүкендері; дәріханалар және ұялы телефондар сатушылары бар.
Industrialization is making steady progress, especially in small scale industrial facilities relative to medium and large scale establishments. There are 5 small scale companies that mostly process agricultural and livestock products; 1 medium sized industry that prepares and cans milk (Ayalabe Diary milk industry). Small scale enterprises primarily process farm goods, however others employ other inputs such as coffee. As of 2016, a significant number of Karatu residents are involved in trading, with over 2,000 trading entities in operation, ranging from retail and wholesale shops to hospitality industries such as kiosks, restaurants, and hotels; apartments, boarding houses, lodging, and guest houses, as well as liquors bars; transport business; banking; bookshops, stationeries, and printing; beauty salon and barber shops; professional consultancies; farm implements; butchers; pharmacies and mobile phones retailers.
Туризм
Эндро шарлауығы, Еяси көлі, Камби я Симба орман қорығы, Ольдеани тауы, Мумба тас суреттері және Хадзабе және Датуга тайпаларын көру мақсатында мәдени туризмге арналған Яеда аңғары – Каратү ауданындағы маңызды тартымды орындардың бірнешесі.
Endoro waterfalls, Lake Eyasi, Kambi ya simba Forest Reserve, Mount Oldeani, Mumba rock paintings, and Yaeda Valley for cultural tourism to see the Hadzabe and Datooga communities are some of the important attractions in Karatu district.
Демография
Ауданның ең ірі этникалық тобы – Иракв халқы, одан кейін Датога және Хадза халқы. 2022 жылғы халық санауы бойынша, ауданның халқы 256 838 адамды құрайды, оның ішінде 131 417 ер адам және 125 422 әйел, сондай-ақ 48 345 үй бар. Ауданның туылу деңгейі 3,1%. Халықтың орташа тығыздығы шаршы километрге 73,4 адамды құрайды, Еясы көлі маңындағы тығыздық төмен (шаршы километрге 7-10 адам), ал Каратү және Мбулумбулу бөлімшелерінде тығыздық жоғары (шаршы километрге 100 адам).
The largest ethnic population in the district is the Iraqw people, followed by the Datooga and the Hadza people. According to the 2022 Census, the Council has a population of 256,838 people, with 131,417 men and 125,422 women, and 48,345 homes. The District's birth rate is 3.1%. The average population density is 73.4 people per square kilometer, with lower densities (7 10 people per square kilometer) along Lake Eyasi and higher densities (100 people per square kilometer) in Karatu and Mbulumbulu Divisions.