Фузи Селу: Сирия саяхатшысы және саяси қайраткерінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Фаузи Селу (1905–1972) (فوزي السلو) – сириялық әскери басшы, саясаткер және 1951 жылдың 3 желтоқсанынан 1953 жылдың 11 шілдесіне дейін Сирия президенті болған.

Мансап

Ол Хомс әскери академиясында оқыды және 1920 жылы шілдеде Франция Сирияға Ұлттар Лигасының мандатын орнатқан кезде құрылған француздық «Troupe Speciales» тобына қосылды. Ол әскери мансабында сәтті болды, ал 1946 жылы Сирия толық тәуелсіздік алғаннан кейін академия директоры болды. 1948 жылғы араб-израиль соғысында оған қолбасшылық берілді, онда ол штаб бастығы Хусни әл-Заиммен жақын байланыс орнатты. 1949 жылғы наурызда Заим төңкеріс арқылы билікке келген кезде, ол Селуді Сирия-Израиль келіссөздеріне әскери атташе етіп тағайындады және сол жылдың шілдесінде қол қойылған қару тоқтату келісімінің негізгі жасаушысы болды. Заимның қолдауымен Селу Израильмен жан-жақты бейбіт келісімге қол жеткізуге ниет білдірді, оның ішінде соңғы шекаралық келісім, палестиналық босқындар мәселесі және Тель-Авивте Сирия елшілігін ашу. Бірақ Заим биліктен құлатылып, қаза тапты, ал ұлтшыл Хашим әл-Атасси басшылығымен азаматтық билік қайта орнатылды. Атасси қару тоқтату келісімін сақтады, бірақ Израильмен бейбіт келісімге келуден бас тартты. Содан кейін Селу әскери күшті генерал Адиб әл-Шишаклимен бірікті, ол президент Атассидің үш кабинетінде Селуді қорғаныс министрі етіп тағайындауға ықпал етті. 1951 жылғы қарашада Шишакли төңкеріс жасады, бірақ халыққа беделді Атассині президенттік лауазымда қалдыруға көндіре алмады, ол наразылық білдіріп отставкаға кетті. Оның нәтижесінде Шишакли Селуді президент, премьер-министр және штаб бастығы етіп тағайындады, бірақ өзі үшін нақты билікті сақтап, штаб бастығының орынбасары ретінде жариялылықтан шет қалды. Екеуі бірге полициялық мемлекет құрып, барлық оппозицияны басып тастады. Шишаклидің басшылығымен Селу Иорданиямен қарым-қатынасты жақсартты, Амман қаласында алғашқы Сирия елшілігін ашты және король Талалмен достық қарым-қатынас орнатты. Ол сондай-ақ Ливан, Египет және Сауд Арабиясымен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысты. 1953 жылғы 11 шілдеде Шишакли Селуді қызметтен босатып, өзін президент етіп тағайындады. 1954 жылғы ақпанда Шишакли биліктен құлатылғаннан кейін, Дамасктағы әскери сот Селуді сыбайлас жемқорлық, лауазымын теріс пайдалану және конституцияға заңсыз түзетулер енгізуде айыптады. Селу Сауд Арабиясына қашып, король Саудтың, содан кейін оның інісі Фейсалдың кеңесшісі болды. Ол қамауда болмаған кезде өлім жазасына кесілді. Оны өлім жазасына кескен үкімет құлатылғаннан кейін, жаңа үкімет оны кешіріп, Дамаскіге қайта оралды. Саясаттан зейнеткерлікке шыққан ол 1972 жылғы 29 сәуірде 67 жасында Хараста әскери госпиталінде қайтыс болды.

He studied at the Homs Military Academy and joined the French sponsored Troupe Speciales that was created when France imposed its League of Nations mandate on Syria in July 1920. He had a successful military career, and when Syria became fully independent in 1946, he became the director of the academy. He was given a command in the 1948 Arab Israeli War where he became close to chief of staff Husni al Za'im. When Za'im came to power in a coup in March 1949, he appointed Selu military attaché to the Syrian Israeli armistice talks, and he became the principal architect of the cease fire that was signed in July of that year. Selu, supported by Za'im, demonstrated a willingness to pursue a comprehensive peace settlement with Israel, including a final border agreement, Palestinian refugees, and the establishment of a Syrian embassy in Tel Aviv. However Za'im was overthrown and killed, and civilian rule was restored with the administration of the nationalist Hashim al Atassi. Atassi upheld the armistice agreement, but refused to consider peace with Israel. Selu then allied himself with military strongman general Adib al Shishakli, who contrived to have Selu appointed minister of defense in three cabinets under president Atassi. Shishakli finally launched a coup in November 1951, but could not persuade the popular Atassi to stay on as president, who resigned in protest. As a result, Shishakli appointed Selu as president, prime minister and chief of staff, while retaining real power for himself with the less public role of deputy chief of staff. The two men ran a police state and suppressed virtually all opposition. Under the direction of Shishakli, Selu improved relations with Jordan, opening the first Syrian embassy in Amman and befriending King Talal. He also sought better relations with Lebanon, Egypt and Saudi Arabia. On July 11, 1953, Shishakli finally dispensed Selu and appointed himself as president. When Shishakli was overthrown in February 1954, a military court in Damascus charged Selu with corruption, misuse of office, and unlawful amendment of the constitution. Selu fled to Saudi Arabia and became an advisor to King Saud and then his brother King Faisal. He was sentenced to death in absentia. After the overthrowing of the government that sentenced him to death, he was later pardoned by the new government and returned to Damascus. Retiring from politics, he later died in the Harasta Military Hospital at the age of 67 years old, on April 29, 1972.