Қассам: Сириялық дін қағидаларын уағыздаушы және күрескер
Izz ad-Din al-Qassam
Изз әд-Дин әл-Қассам (1882-1935) – Сириялық ислам қағидаларын жақтаушы, Британ және Француз басқыншылығына қарсы күрескен, сионизмге қарсы белсенді болған тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сириялық мұсылман уағыздаушысы (1882–1935)
ХАМАС әскери қанаты
Syrian Muslim preacher (1882–1935)
the military wing of Hamas
(عز الدين بن عبد القادر بن مصطفى بن يوسف بن محمد القسام; 1881 немесе 19 желтоқсан 1882 – 20 қараша 1935) – Сириялық мұсылман уағыздаушысы, Левант аймағындағы британдық және француздық мандаттық үкімге қарсы жергілікті күрестің көшбасшысы және 1920-1930 жылдары сионизмнің белсенді қарсыласы болды. Қасам 1882 жылы Осман империясының Сирия провинциясындағы Джабле қаласында дүниеге келген. Ол Мысырдағы Әл-Азһар университетінде білім алған, кейіннен туған жерінде исламдық жаңарушылық уағыздаушысы болды. Отанына оралғаннан кейін 1911 жылдан бастап Ливияның итальяндық оккупациясына қарсы күресін белсенді түрде қолдады, ливиялықтарға көмек көрсету үшін қаржы және жауынгерлер жинады, олар үшін ән жазды. Кейіннен ол Ибрагим Хананумен одақтасып, 1919-1920 жылдары Солтүстік Сирияда француздық мандаттық күштерге қарсы өз көтерілісшілер тобын басқарды. Көтерілісшілер жеңілгеннен кейін Палестинаға көшіп, мұсылман вақфының (діни қор) өкілі болды және палестиналық араб шаруаларының жағдайына қатты ашуланды. Палестинадағы британдық үкімді және сионистік талаптарды тоқтатудың жолы ретінде моральдық, саяси және әскери жиһадты жақтады. 1930 жылдары ол жергілікті жауынгерлерден, соның ішінде "Қара қол" тобынан топтар құрып, британдық және еврейлік нысандарға шабуылдар жасады. 1935 жылы британдық билік органдарының ұйымдастырған іздеуі кезінде полиция қызметкерін өлтірген күдікпен ол қаза тапты. Израиль тарихшысы Том Сегев оны "араб Жозеф Трамплдор" деп атады. Оның күресі мен қазасы Палестинадағы 1936-1939 жылдардағы араб көтерілісіне ықпал етті.
(عز الدين بن عبد القادر بن مصطفى بن يوسف بن محمد القسام; 1881 or 19 December 1882 – 20 November 1935) was a Syrian Muslim preacher, and a leader in the local struggles against British and French Mandatory rule in the Levant, and a militant opponent of Zionism in the 1920s and 1930s. Qassam was born in Jableh, Syrian province of the Ottoman Empire in 1882. He studied at Al Azhar University in Egypt and afterward became an Islamic revivalist preacher in his hometown. Following his return, he became an active supporter of the Libyan resistance to the Italian occupation starting 1911, raising funds and fighters to aid the Libyans and penning an anthem for them. He would later lead his own group of rebels in alliance with Ibrahim Hananu to fight against French Mandatory forces in northern Syria in 1919–20. Following the rebels' defeat, he immigrated to Palestine, where he became a Muslim waqf (religious endowment) official and grew incensed at the plight of Palestinian Arab peasants. He advocated a moral, political and military jihad as the solution to end British rule and Zionist aspirations in Palestine. In the 1930s, he formed bands of local fighters, including the Black Hand, and launched attacks against British and Jewish targets. He was eventually killed in a manhunt by the British authorities in 1935, following his alleged role in the killing of a policeman. Israeli historian Tom Segev has called him 'the Arab Joseph Trumpeldor'. His campaign and death were factors that led to the 1936–1939 Arab revolt in Palestine.
Ерте өмір және мұсылмандық ғылым
Әл-Қасам Сирияның солтүстік-батысындағы Джабле қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Абдул-Қадар Осман империясы тұсындағы шариғат сотының қызметкері және Қадария тариқатының жергілікті басшысы болған. Оның әкесінің әкесі Қадария тариқатының белгілі шейхы болған және Ирактан Джаблеге көшіп келген. Әл-Қасам да сунниттік исламның ханафи мәзхабын (фиқһ – ислам құқығы) оқыды және жергілікті Истамбули мешітінде танымал ғалым шейх Салим Тайарахтан дәріс алды. 1902-1905 жылдар аралығында Әл-Қасам Каирге, әл-Азхар мешітінде білім алу үшін кетті. Ол кімдермен оқығаны туралы мәліметтер көздерде әртүрлі айтылады. Кейбір деректерде ол мұсылман реформашысы Мұхаммед Абдухтан тәлім алған және прото-салафит, Рашид Ридамен байланыс жасаған. Әл-Азхарда Әл-Қасам болашақ қызметін бағыттайтын ой-пікірлерін қалыптастырды. Исламның тоқырауға түскенін сынға алып, ол шаруалар мен жергілікті халық арасында джихад (қасиетті күрес) арқылы Батыс колониализмінен қорғана алатын жаңаша исламның қажеттігін уағыздады. 1909 жылы Джаблеге оралып, Қадария медресесінде (ислам мектебінде) мұғалім болып жұмыс істеді, онда Қадария тариқатының мистикалық тәжірибелерін және Құранның фиқһын (заңтануын) және түсіндірмелерін оқытты. Сонымен қатар, ол Ибрахим ибн Адхам мешітінің имамы ретінде уағыз айтты. Джаблеге оралғаннан кейін Әл-Қасам моральдық реформаларға негізделген исламды жаңғырту бағдарламасын бастады, оның ішінде Рамазан айында міндетті намаз (салаһ) мен ораза (саум) ұстауға шақыру, сондай-ақ құмар ойындар мен спирттік ішімдіктерді тоқтату туралы үндеулер бар еді. Әл-Қасамның күресі Джабле тұрғындарына үлкен әсер етті, олар оның реформаларын қабылдай бастады. Ол жергілікті Осман полициясымен жақсы қарым-қатынас орнатты, және олардың көмегімен шариғат ережелерін сақтауға шақырып, ауыр құқық бұзушылықтардың сирек кездесетін жағдайларында тәртіп орнатты. Кейде ол шәкірттерін спирт тасымалдайтын керуендерді тоқтатып, оларды жою үшін жіберетін. Әл-Азхардағы және Сириядағы беделді тұлғалардың арасында араб ұлтшылдығын қолдағандар болғанымен, Әл-Қасамдың сол кездегі адалдығы, көрінеу, Осман империясына болды, бұл оның билік өкілдерімен болған қарым-қатынасынан көрінеді. Ол Джабле халқының көп бөлігінде ізгілігімен, қарапайым мінезімен және жақсы юморымен танымал болды.
Al Qassam was born in Jableh, northwestern Syria, to father Abd al Qadar, a sharia court official during Ottoman rule and a local leader of the Qadariyya Sufi order. His grandfather had been a leading sheikh of the Qadariyya order and moved to Jableh from Iraq. Al Qassam also followed the Hanafi school of fiqh (jurisprudence) of Sunni Islam and studied at the local Istambuli Mosque under the teaching of well known ′alim (scholar) Sheikh Salim Tayarah. Sometime between 1902 and 1905, al Qassam left for Cairo to study at the al Azhar Mosque. Who he studied with is disputed by the sources; some accounts say he studied under the Muslim reformist scholar Muhammad Abduh and came into contact with the prominent proto Salafist, Rashid Rida, At al Azhar, al Qassam developed the thinking that would guide his future activism. Critical of a stagnant Islam, he preached among the ranks of farmers and other locals about the necessity for a modern Islam, one capable of defending itself from Western colonialism through jihad (holy struggle). He returned to Jableh in 1909 as an ′alim and worked as a teacher at a Qadariyya madrasa (Islamic school) where he taught both the mystical practices of the Qadariyya Sufi order and the jurisprudence and commentary of the Qur'an. In addition, he preached as the imam of the Ibrahim Ibn Adham Mosque. Following his return to Jableh, al Qassam commenced a program of Islamic revival based on moral reforms which included the encouragement of maintaining regular salaah (prayer) and the sawm (fasting) during Ramadan as well as advocating an end to gambling and alcohol consumption. Al Qassam's campaign highly influenced Jableh's residents who increasingly adopted his reforms. He developed amiable relations with the local Ottoman police who he would call upon to enforce sharia on rare cases of major violations. In some occasions, he would send disciples as vigilantes to intercept caravans transporting alcohol which would then be disposed of. Despite the support for Arab nationalism from some of his fellow alumni at al Azhar and among Syrian notables, al Qassam's loyalties at the time most likely laid with the Ottoman Empire as his relationship with the authorities would indicate. He was well regarded among much of Jableh's population where he gained a reputation for piety, simple manners and good humor.
Сириядағы французға қарсылық
Кейіннен Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Осман әскеріне қабылданып, әскери дайындықтан өтті және Дамаск маңындағы базаға діни қызметкер ретінде бекітілді. Соғыс аяқталмас бұрын Джаблеге оралған әл-Кассам Ливияға жоспарланған экспедициясынан жинаған қаражатты француз оккупациясына қарсы күресу үшін жергілікті қорғаныс күшін құруға жұмсады. Оның жергілікті қарсылықтағы басты рөлі – Джабле ополчениесіне қару-жарақ сатып алуға қаржы көмектесу болды. 1919 жылға қарай француз әскерлері Солтүстік Сирияның жағалау аймағына еніп, Фейсал I Дамаскіде тәуелсіз араб мемлекеті – Сирия Корольдігін құрды. Осы кезеңде әл-Кассамның Джабле ополчениесі қала төңірегіндегі аудандарды басып алған, француз қолдауындағы жергілікті алауит ополчениелерімен шайқасты. Алауиттер ақыры жеңіліске ұшырады, бірақ француз әскерлері көп ұзамай олардың билігін нығайту үшін ішкі аймаққа кірді. Осының салдарынан әл-Кассам және оның көптеген ізбасарлары Джабледен Сахюн тауына көшіп, онда Занкуфе ауылының жанында француз армиясына қарсы партизандық шабуылдар ұйымдастыру үшін база құрды.
He later enlisted in the Ottoman army when World War I broke out, where he received military training and was attached as a chaplain to a base near Damascus. Returning to Jableh before the war's end, al Qassam used funds from his planned expedition to Libya to organize a local defense force to fight the French occupation. His principal role in the local resistance was financing the acquisition of weapons for Jableh's militia. By 1919, French forces moved into the coastal area of northern Syria while Faisal I established the Kingdom of Syria in Damascus as an independent Arab state. During this period, al Qassam's Jableh militia fought against local French backed Alawite militiamen who occupied areas around the city. The Alawites were eventually repelled, but French forces moved in soon after to consolidate their control. Consequently, al Qassam and many of his disciples left Jableh for Mount Sahyun where he established a base near the village of Zanqufeh to launch guerrilla raids against the French Army.
Хайфадағы мекеме
Тартустан әл-Қасам кемемен Бейрутке, содан кейін Хайфаға сапар шекті. Исламдық қайта жаңғыру ілімі аясында ол кейбір жергілікті палестиналық дәстүрлерді, соның ішінде бейресми жерлеу рәсімдерін, аналардың жақын маңдағы Кармел тауындағы әл-Хидр қасиетті орнына барып, балаларының амандығы мен жетістіктері үшін алғыс айтуын, сондай-ақ діни орындардың төңірегіндегі тайпалық билерді – Исламға жатқан, ырым-сенімге негізделген жаңалықтар деп сынап, олардан бас тартылуын қалады. Әл-Қасам қызметін көбінесе қара жұмысшылар сияқты төменгі топтарға бағыттап, олар үшін түнгі мектеп ашып, имам ретінде уағыз айтты. Солтүстік Палестинаның кедей мұсылмандары арасында Әл-Қасамның абыройы артты және оны Маулид тойларында сөз сөйлеу үшін жиі шақыратын. 1929 жылы Иерусалимдегі вақф басшылығы оны Хайфадағы шариғат сотының неке салтанатын тіркеушісі етіп тағайындады, бұл оған солтүстік ауылдарды аралап, тұрғындарын ауыл шаруашылығы кооперативтерін құруға шақыруға мүмкіндік берді. Америкалық тарихшы Эдмунд Берктің сөзіне қарағанда, Әл-Қасам – исламның әлеуметтік жақсылыққа шақыруымен терең сіңген, палестиналық шаруалар мен көшпенділердің қиын жағдайына қатты тиген адам еді. Әл-Қасамның рухани қамқорлығы оның мұсылман ретіндегі әділетсіздікке деген наразылығымен байланысты болды, өйткені британдық мандаттық Палестинаның жағдайында бұрынғы әлеуметтік келісім бұзылып жатты. Осы ашу-ыза оның саяси радикализмін күшейтіп, ақырында қаруға қол соғуға итермеледі, бұл оны басқа палестиналық саясаткерлерден ерекшелендірді. Ол саяхаттары барысында елді мекендерде ынталы түрде саяси және діни уағыздар айтып, адамдарды британдық билік пен еврейлерге қарсы күреске ұйымдастыруға шақырды.
From Tartus, al Qassam travelled to Beirut by boat and then to Haifa, As part of his Islamic revivalist teaching, he denounced and discouraged some local Palestinian traditions, including unorthodox funeral rituals, mothers' visitation to the al Khidr shrine on nearby Mount Carmel to give thanks for their children's well being or achievements and tribal dances around religious sites, as superstitious innovations to Islam. Al Qassam concentrated his activities on the lower classes, setting up a night school for casual labourers and preaching to them as an imam, Al Qassam grew increasingly popular with northern Palestine's poorer Muslims and was frequently sought out to preach at Mawlid celebrations. In 1929 he was appointed the marriage registrar at the sharia court in Haifa by the waqf authorities in Jerusalem, a role that allowed him to tour the northern villages, whose inhabitants he encouraged to set up agricultural cooperatives. According to the American historian Edmund Burke, al Qassam wasAn individual deeply imbued with the Islamic social gospel and who was struck by the plight of Palestinian peasants and migrants. Al Qassam's pastoral concern was linked to his moral outrage as a Muslim at the ways in which the old implicit social compact was being violated in the circumstances of British mandatory Palestine. This anger fueled a political radicalism that drove him eventually to take up arms and marks him off from the Palestinian notable politicians. He also took advantage of his travels to deliver fiery political and religious sermons in which he encouraged villagers to organise resistance units to attack the British and Jews.
Жергілікті басшылармен қарым-қатынас
Израиль тарихшысы Шай Лахманның айтуынша, 1921-1935 жылдар аралығында әл-Кассам Иерусалимнің Бас мүфтиі Хадж Амин әл-Хусейнимен жиі ынтымақтасқан. Бастапқыда олар жақсы қарым-қатынаста болды, ал Кассамның түрлі ресми тағайындаулары муфтияның алдын ала келісімін қажет етті. Лахман олардың ынтымақтастығы 1929 жылғы тәртіпсіздіктерден кейін күшейгенін айтады, онда бір дереккөз әл-Кассамның адамдары белсенді болды деп мәлімдейді. 1930 жылдардың ортасында әл-Кассамның тәуелсіздік көзқарасы екеуінің арасын суытты. 1933 жылы әл-Қасам әл-Хусейниге елші жіберіп, британдықтарға қарсы көтеріліске қатысуын сұрады. Бірақ әл-Хусейни саяси шешімді дұрыс көріп, бас тартты. 1928 жылдан бастап өліміне дейін әл-Кассам Хайфадағы Жас ерлер мұсылман қауымдастығының (YMMA) президенті болды. Ол белсенділігін төменгі таптарға бағыттағанмен, YMMA-дағы лауазымы оған араб ұлтшыл саяси партиясы Хизб әл-Истиқлалға тартылған қаланың орта және білімді топтарымен байланысуға мүмкіндік берді. Атап айтқанда, ол Хайфа YMMA-ның бұрынғы президенті, жергілікті партияның жетекші мүшесі Рашид әл Хадж Ибрахиммен жақын қарым-қатынас орнатты. Секуляристтік әл-Истиқлал мен әл-Кассам арасындағы идеологиялық айырмашылық Палестинадағы сионисттік экспансияға қарсы күрес британдық үкіметке қарсы белсенді оппозициядан ажырамас екендігіндегі ортақ көзқараспен жойылды. Бұл көзқарас әл-Қасам мен әл-Истиқланды сол кездегі Палестинаның басты саяси күштерінен ерекшелендірді. Әл-Истиқлал мен YMMA-ның мүшелері әдетте әл-Қассамның ісіне қосылудан тартынса, олармен байланысы оны оның қызметіне қарсы болған саяси тұлғалардан қорғады. Оның қызметіне әл-Истиқлалмен байланысты бірнеше бай бизнесмендер қаржылай көмек көрсетті. Әл-Кассам көптеген ізбасарларын таңдап алды және оларды оншақты топқа бөліп ұйымдастырды, әр топтың басқа топтардың бар екенін білмеді. Оның адамдарының көп бөлігі шаруалар мен қала жұмысшыларынан құралды. Әл-Кассам өз адамдарын тәрбиелеуде жақсы мінез-құлықты сақтаудың маңызды екенін айтты. Сондықтан жауынгерлер мұқтаждарға көмек көрсетуі, ауру адамдарға көмектесуі, отбасыларымен жақсы қарым-қатынаста болуы және Құдайға үнемі дұға етуі керек. Оның айтуынша, осы қасиеттер тәртіпті және батыл жауынгер болудың алғы шарты болды. Әл-Кассамның ілімдерінің моральдық бөлігі әсіресе Хайфаның еңбекші аудандарының жас жігіттеріне арналған, олар отбасыларынан алыс тұрып, исламда аморальдық деп саналатын әрекеттерге ұшырады. Көптеген ізбасарлары сауатсыз болғанымен, ол оларға Құранды оқу мен жазудың негізі ретінде пайдаланып, оқу мен жазуды үйретті. Мұндай топ құру идеясы 1929 жылғы тәртіпсіздіктерден кейін қалыптасқан сияқты. Бастапқыда қозғалыста екі топқа бөліну орын алды. Әбу Ибрахим әл-Кабир бастаған бір топ британдықтар мен еврейлерге қарсы дереу шабуыл жасауды талап етті, ал әл-Кассам бастаған екінші топ қарулы көтеріліс жасаудың ерте екенін және топтың дайындықтарын ашуға қаупі бар екенін айтты. Аль-Кассамның жолдасы Субхи Ясиннің айтуынша, солтүстіктегі шабуылдарды Әбу Ибрахим тобы әл-Кассамға қарсылық ретінде жасады, бірақ 1969 жылы Әбу Ибрахим бұл айыпты жоққа шығарды. "Қара қолдың" келесі науқаны 1931 жылдың 11 сәуірінде Ягур кибуцының үш мүшесін аңдып алудан және өлтіруден басталды, 1932 жылдың басында Хайфадағы шеткі еврей үйлеріне бомбамен шабуыл жасау сәтсіз аяқталды, сондай-ақ солтүстік еврей қоныстарында төрт адамды өлтірген немесе жараланған бірнеше операциялар орын алды. Науқан 1932 жылдың 22 желтоқсанында Нахалалдағы үйіне лақтырылған бомбадан еврей әке мен ұлының қазасына жетті. 1935 жылға қарай әл-Кассам бірнеше жүз адамды жинады – сандар 200-ден 800-ге дейін жетеді, оларды бес адамнан тұратын топтарға бөліп ұйымдастырды және шаруаларға әскери оқу өткізді. Топтар бомбалармен және қару-жарақтармен жабдықталды, оларды еврей қоныстарында шабуыл жасау және британдықтар салған теміржол желілерін бүлдіру үшін пайдаланды. 1935 жылдың қазанында Яффа портында Бельгиядан шыққан және еврей жарым әскери күштерінің Хаганасына арналған жасырын қару-жарақ қоры табылғаннан кейін Палестина арабтарының наразылығы екі жалпы ереуілге ұласты. Хаганаға қару-жарақ жеткізілуі әл-Кассамды билікке қарсы көтеріліс жасауға итермеледі.
According to Israeli historian Shai Lachman, between 1921 and 1935 al Qassam often cooperated with Hajj Amin al Husseini, the Grand Mufti of Jerusalem. They were initially on good terms, and al Qassam's various official appointments required the mufti's prior consent. Lachman suggests that their cooperation increased after the 1929 riots, in which one source claims al Qassam's men were active. The two fell out in the mid 1930s, perhaps due to al Qassam's independent line of activism. In 1933, al Qassam sent an emissary to al Husseini, requesting the latter's participation in a revolt against the British. At the time, al Husseini refused, preferring a political solution. From 1928 until his death, al Qassam served as the president of the Young Men's Muslim Association (YMMA) in Haifa. While he focused his activism with the lower classes, his position in the YMMA afforded him access with the middle and educated classes of the city who were attracted to Hizb al Istiqlal (Independence Party), an Arab nationalist political party. In particular, he developed a strong relationship with leading local party member Rashid al Hajj Ibrahim, the previous president of the Haifa YMMA. A wide ideological gap between the secularist al Istiqlal and al Qassam was bridged by a convergence in the view that the struggle against Zionist expansion in Palestine was inseparable from active opposition to British rule. This view separated al Qassam and al Istiqlal from the mainstream political forces in Palestine at the time. While men from al Istiqlal and the YMMA generally refrained from joining al Qassam's cause, his association with them helped protect him from political figures who opposed his activism. His activities were also financed by several well off businessmen associated with al Istiqlal due to his spreading reputation. al Qassam had recruited numerous hand picked followers and organised them into about a dozen different circles, each group of supporters unaware of the existence of the other groups. The majority of his men were peasants and urban labourers. In training his men, al Qassam stressed that maintaining good character was of paramount importance. As such, fighters should provide for the needy, aid people with illness, maintain good ties with their families and pray regularly to God. These virtues, he claimed, were prerequisites to being disciplined and fearless fighters. The moral component of al Qassam's teachings were especially geared towards the young men of Haifa's labour slums who lived away from their families and who were exposed to activities considered immoral in Islam. Although many of his followers had been illiterate, he taught them how to read and write using the Qur'an as their basis for learning. The idea for such a group appeared to have crystallised after the 1929 riots. From the outset, a split occurred in the movement. One faction led by Abu Ibrahim al Kabir argued for immediate attacks against British and Jewish targets, while the other faction, headed by al Qassam, thought than an armed revolt was premature and risked exposing the group's preparations. According to Subhi Yasin, a comrade of al Qassam, the group's attacks in the north were executed by Abu Ibrahim's group in defiance of al Qassam, though in 1969, Abu Ibrahim denied this allegation. The Black Hand's ensuing campaign began with the ambush and killing of three members of Kibbutz Yagur on 11 April 1931, a failed bomb attack on outlying Jewish homes in Haifa in early 1932, and several operations that killed or wounded four members of northern Jewish settlements. The campaign climaxed with the deaths of a Jewish father and son in Nahalal, from a bomb thrown into their home, on 22 December 1932. By 1935, al Qassam had recruited several hundred men—the figures range from 200 to 800—organised in cells of five men, and arranged military training for peasants. The cells were equipped with bombs and firearms, which they used to raid Jewish settlements and sabotage British built rail lines. Following the October 1935 discovery of a clandestine cache of arms in the port of Jaffa apparently originating from Belgium and destined for the Haganah, a Jewish paramilitary force, Palestinian Arab indignation broke out in two general strikes. The arms shipment to the Haganah served as the final impetus for al Qassam to launch a revolt against the authorities.
Өлім
1935 жылы 8 қарашада Палестина полициясының констеблі Моше Розенфельдтің денесі Эйн Харод маңынан табылды. Жауаптылық Ал Кассам мен оның ізбасарларына жүкленді деп саналды және оны ұстау үшін іздеу топтары жіберілді. Осы оқиғаға байланысты әл-Қассам мен оның он екі адамы жасырынуға шешім қабылдады және Хайфадан шығып, Дженин мен Наблус арасындағы төбелерге бет бұрды. Ұзаққа созылған қақтығыстың нәтижесінде әл-Қассам мен оның үш ізбасары қаза тауып, 20 қарашада бесеуі тұтқынға алынды. Әл-Қассам Хайфа қаласының еврей елді мекені Нешерге айналған, бұрынғы палестиналық Балад әл-Шейх ауылындағы мұсылман зиратына жерленген. 22 қарашада Мысырдың "Аль Ахрам" газеті әл-Қассамның қайтысы жөнінде хабар жариялады, оны "шейіт" деп сипаттап, былай деді: "Мен сені мінберден уағыз айтқаныңды, қылышқа шақыратыныңды естідім. Өлімің арқылы сен тірі кезіңнен де әлдеқайда сөзді болып шықтың".
On 8 November 1935 the body of a Palestine Police constable, Moshe Rosenfeld, was discovered near Ein Harod. Al Qassam and his followers were believed to have been responsible and search parties set out to capture him. In this context, al Qassam and twelve of his men decided to go underground and, leaving Haifa, took to the hills between Jenin and Nablus. In the long ensuing firefight, al Qassam and three of his followers were killed, and five captured on 20 November. Al Qassam is buried at the Muslim cemetery at the former Palestinian village of Balad al Sheikh, now Nesher, a Jewish suburb of Haifa. An obituary for al Qassam was published in the Egyptian newspaper Al Ahram on 22 November, eulogizing him as a "martyr" with the following statement: "I heard you preaching from up in the pulpit, summoning to the sword Through your death you are more eloquent than ever you were in life."