Кіріспе
Португалиялық кәсіпкер Луис Филипе Феррейра Виейра (22 маусым 1949 жылы туған) – португалиялық жылжымайтын мүлік саласындағы кәсіпкер, 2003 жылдың қазанынан 2021 жылдың шілдесіне дейін «С.Л. Бенфика» спорт клубының 33-ші президенті болды. Ол сондай-ақ 2021 жылдың шілдесіне дейін клубтың SAD директорлар кеңесінің төрағасы болды, ол «Қызыл карта» (Cartão Vermelho) операциясы барысында қамауға алынды.
Luís Filipe Ferreira Vieira (born 22 June 1949) is a Portuguese real estate businessman who was the 33rd president of sports club S. L. Benfica, from October 2003 to July 2021. He was also president of the club's SAD board of directors until July 2021, when he was arrested in operation "Red Card" (Cartão Vermelho).
Ерте өмір және мансап
Виейра 1949 жылдың 22 маусымында Сан-Домингуш-де-Бенфикадағы Баирро-дас-Фурнас ауданында фабрика жұмыскері Бенвинда Феррейраның (анасы) және құрылысшы Фернандо Мендес Виейраның отбасында дүниеге келді. Виейра кәсіби жолын шина өнеркәсібінде бастады, онда ол "Шиналардың Каддафисі" ("Kadhafi dos pneus") деген лақап атқа ие болды. Кейіннен ол құрылыс саласында беделді болды; 1985 жылы екі серіктесімен бірге Португалияның ірі құрылыс компанияларының бірі саналатын Obriverca компаниясын құрды. Бұл компания оның ұлы Тиаго басқаратын Promovalor бизнес тобына қарайды, ал Виейра директорлар кеңесінің төрағасы болып табылады. 2018 жылдың 31 қаңтарында Португалия Бас прокуратурасы Виейраны Операция Лекс ("Operação Lex") ісі бойынша ықпал етуге қатысты ресми күдікті ("arguido") деп таныды. 2018 жылы Виейра сол кездегі судья (және көршісі) Руи Рангельге, Виейра отбасына тиесілі компанияға қатысты апелляциялық сот ісіне әсер ету үшін Бенфикадағы қызметке уәде берген деген айып бар. 2021 жылдың мамыр айына қарай Виейра Promovalor компаниясына байланысты 440 миллион еуролық қарызымен Novo Banco-ның екінші ірі қарызкөрі болып саналды.
Алверканың төрағалығы
1991 жылдың мамырында Виейра «Алверка» футбол клубының президенті болды және осы лауазымды он жыл бойы сақтап қалды. 2001 жылдың мамырында ол президенттік қызметтен шеттесіп, клубтан кетіп, «S. L. Benfica» клубының SAD бойынша кеңесшісі болып жұмысқа орналасты. Ол кезде ол «Benfica» командасының қарсыластары «Sporting CP» және «FC Porto» клубтарының төлем жасайтын мүшесі (sócio) еді.
2003-2006 жылдар
2003 жылдың 31 қазанында Виейра клуб мүшелерінің 90,47% дауысымен «Бенфика» президенті болып сайланды, осылайша 2000 жылы Жоао Вале е Азеведоны ұтқан Мануэль Вилариньоның орнын басты. Вилариньоның қолдауымен Виейра клубтың тарихында алғаш рет электронды дауыс беру жүргізілген сайлауда Жайм Антунеш пен Гера Мадаленоны жеңді. 2005 жылдың 2 маусымында Виейра «Бенфика» сол жылдың қазан айына дейін 300 000 мүше жинамаса, отставкаға кететінін мәлімдеді. 2004–2005 маусымында Джованни Трапатони басшылығымен «Бенфика» Португалия лигасын жеңіп, он бір жылдық үзіліске соң қойды. 2006 жылдың қыркүйегінде Виейра: «Бенфиканың қарызы ешкімді қорқытпайды, «Бенфика» 2011 жылға жеткенде Еуропаның алып клубына айналатынын көресіздер, тіпті одан да жоғары деңгейге жетеді» деді. Ол сондай-ақ «Бенфиканы» қайтадан Еуропа чемпионы ету арманынан айнымайтынын еске салды. Қараша айында 160 398 төлем жасаған мүшесі бар «Бенфика» Гиннестің рекордтар кітабына «ең көп жақтауға ие футбол клубы» ретінде енді. 2006–2007 маусымында Виейра Фернандо Сантоспен келісімшарт жасады, бірақ келісім көп ұзаққа созылмады. Кубоксыз өткен маусымнан кейін Сантос маусымның бірінші лига матчынан кейін қызметтен босатылып, оның орнына клубқа оралған Камачо келді. Содан кейін 2008–2009 маусымдарында «Бенфика» лигада сәйкесінше төртінші және үшінші орындарды иеленді, ал бас тренер Квике Санчес Флореспен Лига кубогының екінші турнирін жеңіп алды.
2009-2012 жылдар
2009 жылдың 3 шілдесінде 8 маусымда клубтың басқарушы органдарын мерзімінен бұрын сайлау шаруаларын өткізу үшін қызметтен босатып жібергеннен кейін, Виейра 91,74% дауыспен қайта сайланды. Ол Бруно Коста Карвальоны (2,98% дауыс) 20 672 сайлаушының арасынан басып озды. Сайлауда жеңіске жеткенге дейін Виейра футболда үлкен табысқа жететінін уәде берді; алдыңғы мерзімінде «Бенфика» лигада үшінші орыннан жоғары көтеріле алмады және бір ғана Лига кубогын жеңіп алды. Оның үшінші мерзімінің алғашқы жылында Хорхе Жезус бас тренер болып жұмыс істеген кезде «Бенфика» Португалия лигасын және екінші Лига кубогын ұтып алды. Келесі екі маусымда команда Лига кубогын сақтап қалды, 2011–12 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының ширек финалына өтті және екі рет лигада екінші орынды иеленді. «Бенфика» мүшелерінің 2010–11 жылғы УЕФА Еуропа лигасының жартылай финалында С.С. Брагаға қарсы жеңіліске ұшырағаннан кейін Виейраны сынағаннан кейін ол: «Мен «Бенфика» президенті қызметінде қала алмаймын» деді. 2010 жылдың сәуір айының соңында «Бенфиканың» 100-ден астам мүшесі клубтың жаңа жарғысын 95% дауыспен мақұлдады. Ең маңызды өзгерістер президенттікке үміткерлердің ересек ретінде кемінде 25 жыл үздіксіз мүше болуы (жасы 43-тен кем болмауы керек), президенттік мерзімнің үш жылдан төрт жылға дейін ұзартылуы және 25 жылдан астам мүшелік тарихы бар мүшелерге берілетін дауыс санының 20-дан 50-ге дейін көтерілуі болды.
2012-2016 жылдар
2012 жылдың 28 қыркүйегінде Виейра 1997 жылы Мануэль Дамасиодан кейін клубтың жылдық есептерін мүшелері мақұлдамаған Бенфиканың екінші президенті болды. Бенфика өткен УЕФА Чемпиондар лигасының маусымында және Фабио Коэнтрао мен Роберто сияқты ойыншыларды сату арқылы үлкен табысқа қарамастан, 11 миллион еуролық шығын көрсетті. Бенфика мүшелері Виейрадан отставкаға кетуін сұрады. 13 қазанда ол төртінші мерзімге кандидат болып, Португалия лигасында үш титул жеңу, футболдан бір Еуропа финалға шығу және басқа спорт түрлерінен барлығы 50 чемпионатты жеңу мақсатын жариялады. Сондай-ақ, ол Бенфиканың үй лигасы матчтарын Бенфика TV арқылы көрсетуге уәде берді, осылайша Жоаким Оливейраның Olivedesportos компаниясымен клубтың келісімшартын жаңартпады. Клуб сайлауына дейін Бенфика мүшелерінің тобы, соның ішінде Рюи Рангель басқаратын кандидаттар тізімі, Виейраның клуб мүшелігіне қатысты жылдар туралы сұрақтар көтерді. 26 қазанда Виейра 83,02% дауыспен қайта сайланды, ол Рюи Рангельді жеңді, ол 13,83% дауыс жинады. Бір күн бұрын Виейра Бенфиканың қарызын азайту басымдық емес екенін айтқан еді. Кейін, 7 желтоқсанда ол Бенто Мантуаны Бенфикадағы ең ұзақ қызмет еткен президент ретінде басып өтті. Төртінші мерзімінің бірінші жылында Бенфика лигада екінші орын алды және Португалия кубогы мен УЕФА Еуропа лигасының екінші орын жеңімпазы болды; сондай-ақ, ол тағы да УЕФА Еуропа лигасының екінші орын жеңімпазы атанды. 2014–15 маусымында Бенфиканың жалпы өнімділігі жақсы деп бағаланды, өйткені Виейра 2012 жылы берген «3+1+50» деп аталған жүлде уәдесінен бір футбол лигасының титулына ғана жетіспеді.
2016-2020 жылдар
2016 жылдың 27 қазанында екінші рет қарсыласы болмаған Виейра бесінші мерзімге қайта сайланды, ол дауыстардың 95,52 пайызын – 13 257 дауыс берушінің 12 503-ін алды. 2017 жылдың наурызында, «Бенфика» лига титулын жеңіп алғанға дейін Виейра: «Біз [«Бенфика»] бәсекелестерден [басқа португал клубтарынан] 10 жылға озықпыз» деді. Содан кейін шілдеде «Бенфика» қатарынан төрт лига титулын жеңіп алғаннан кейін ол: «Біз қарызды бақылауға алмайынша, сатуды тоқтатпаймыз» деді және кейін «титулды кепілге беруге болады, бірақ клубтың болашағын емес» деп атап өтті. Кейіннен, қыркүйек айында клубтың қызу жалпы жиналысында Чемпиондар лигасының «Базельмен» өткен ойынында 5:0 есебімен жеңілгеннен кейін Виейраны «Бенфиканың» бірқатар мүшелері сынға алды (және қорлады). Ол барлық қатысушылардан португал титулына (қазір жоғалған) сенуді сұрады және отставкаға кету туралы өтінішке жауап ретінде: «Мен [«Бенфикада»] тағы көп жылдар бойы болам» деді. Қараша айының басында «Бенфиканың» маусымды нашар бастауына қарамастан, Виейра менеджер Виторияға деген сенімін нығайта отырып: «Руи Виторияны осы жобадан аластатуға ешқандай [теріс] нәтиже себеп болмайды» деді. Кейіннен 2018 жылдың ақпанында ол: «Мен «Бенфикадан» кеткенде, бай емес, кедей боламын» деді. 2017–18 жылғы клубтың жалпы көрсеткіші теріс деп бағаланды, себебі «Бенфика» ерлер баскетбол, футбол, футзал, гандбол, роллер хоккейі және волейболдан бірде-бір лига титулын жеңе алмады. Сондықтан 2018–19 жылғы маусым алдында Виейра: «Бұл қайта жеңіске жететін маусым болады! Португал футболында жеңіске жетуімізге және үстемдікке оралуымызға байланысты» деді. 2018 жылдың қараша айының соңында Виейра нашар нәтижелерге байланысты Руи Виторияны жұмыстан босатуға дайын тұрды, бірақ «сезім, бір жарқындық» салдарынан бір түндік ойланғаннан кейін жаттықтырушыны қызметте қалдырды. Дегенмен, 2019 жылдың 2 қаңтарында клубтың Портимоненсеге қарсы алғашқы жеңілісінен екі күн өткен соң Виейра Виториямен келісімшартты бұзды. Келесі күні жаттықтырушы Бруно Лагемен келісімшарт жасалды және «Бенфиканы» 37-ші чемпиондық титулына жеткізді. Келесі маусымда «Бенфика» тек Португалия Суперкубогын жеңіп алды. 2019 жылдың 27 қыркүйегінде өткен жалпы жиналыста Виейра клубтың басқармасын, әсіресе Виейраны сынаған «Бенфиканың» бір мүшесін қорлап, мойнынан ұстады және бұл оқиға үшін кешірім сұраудан бас тартты. 2020 жылдың мамырында Португалияның Бағалы қағаздар нарығы комиссиясы «Benfica SGPS»-тің «Benfica SAD»-ті сатып алу әрекетін қабылдамады, себебі қаржыландыру көзі – «SAD»-тің өзі болды. Егер сатып алу сәтті аяқталса, «Benfica SAD» клубының ең ірі акционері, Виейраның досы және бизнес серіктесі Хосе Антонио дос Сантос («Қоштар патшасы») пайда көрер еді.
2020-2021 жылдар
2020–21 маусымда Виейра Хорхе Жесусты екінші рет қатарға қосты, бұл клубтың COVID-19 пандемиясы кезінде жасаған 105 миллион еуролық инвестициясының бір бөлігі болды, бұл португал футболының тарихындағы ең ірі инвестиция. Осыған қарамастан, «Бенфика» Чемпиондар лигасының үшінші іріктеу кезеңінде шығарылып, Суперкубок матчында жеңіліп, лигада үшінші орынға табан тіреп, Португалия кубогының финалында екінші рет қатарынан жеңіліске ұшырады. Сәтсіз және апатты маусым деп есептелген бұл маусымда «Бенфика» 2012–13 жылдан бері тұңғыш рет бір де болжақ трофейсіз қалды. Бұл клуб тарихындағы ең көп дауыс жиналған сайлауда, барлығы 38 102 дауыс беруші қатысқан сайлауда ол ең төмен пайызды көрсетті. Тұңғыш рет қауымдастық мүшелері пандемияға байланысты Португалия материгіндегі «Бенфика» үйлерінде, барлығы 25 дауыс беру учаскесінде дауыс беруге мүмкіндік алды. Сайлаулар жанжалға толы болды, себебі сол кездегі бас ассамблея президенті Виргилио Дуке Виейра Луис Филипе Виейраның қарсыластарына уәде бергеніне қарамастан, (қағаз) дауыстарды санаудан бас тартты. Кейбіреулері нашар мөрленген дауыс жәшіктері «Бенфика» футбол командасының қауіпсіздігіне жауапты компания тарапынан қарапайым және көрінеу қауіпсіз емес көліктермен алынып кетті. Осыдан кейін 2020 жылғы сайлауды президенттікке үміткерлер Жоао Норонха Лопес (34,71% дауыс) және Руи Гомес да Силва (1,64%), сондай-ақ «Movimento Servir o Benfica» ұйымының Франсиско Бенитесі ашықтықтың жетіспеуіне, соның ішінде сайлау тізімінің болмауына және клуб әзірлеген және енгізген сертификатталмаған электрондық дауыс беру жүйесіне байланысты сынға алды. Бұған қоса, сайлауға дейін Виейра президенттікке үміткерлермен пікір алмасудан бас тартты, дебаттарды «шу» деп сипаттап, клубтың болашағы сайлауда шешілмейтінін мәлімдеді.
Сотқа шағымдану, қамауға алу және отставкаға кету
2021 жылдың 10 маусымында Виейра адвокат және «Бенфика» мүшесі Хорхе Маттамуростың азаматтық соты арқылы клуб жарғыларын бұзғаны үшін президенттік лауазымынан алынуы мақсатымен сотқа тартылды. Виейра «Бенфиканы» жеке пайдасы үшін пайдаланғаны айыпталды. Маттамурос Виейра отставкаға кетсе, сот процесін тоқтатуға уәде берді. 7 шілдеде Виейра мен Хосе Антонио душ Сантуш «Бенфикаға» қатысты сенімділікке қиянат жасау, ірі алаяқтық, салықтан қашу, жалған құжат жасау және ақшаны жылысу сияқты күдіктермен қамауға алынды. Тағылған айыптардың бірі – Виейра мен Сантуш Португалиялық бағалы қағаздар нарығын хабардар етусіз, американдық бизнесмен Джон Тексторға «Бенфика» SAD-тың 25 пайызын 50 миллион еуроға сату туралы міндеттеме бергендігі болды, ал Текстор 1 миллион еуро көлемінде алдын ала төлем жасады. Сонымен қатар, Виейра мен бизнесмен Бруно Маседу футболшылар Дерлис Гонсалес, Клаудио Корреа және Сезар Мартинс трансферінен 2,5 миллион еуро ұрлады деп айыпталады. Қамаудан екі күн өткен соң Виейра клуб жарғысына қарамастан президенттік өкілеттіктерін тоқтатты және уақытша вице-президент Руи Коштамен ауыстырылды. 10 шілдеде Виейра 3 миллион еуро көлемінде кепілдікпен үй қамауына алынды, оны 20 күн ішінде төлеу керек, сондай-ақ паспортын тапсыруға бұйрық берілді. Ол екі күннен кейін мәлімдеме жасап, жақтаушылардан «Бенфиканың ұлы институтының абыройын қорғауда сабырлы болуды» сұрады, ал оның адвокаты Виейраның клуб президенті лауазымына қайта оралу мүмкіндігін қарастырып жатқанын мәлімдеді. Виейра 15 шілдеде «Бенфика» клубы мен оның SAD президенті лауазымынан кетті, ал Маттамурос өз сотын қайтарып алды. Виейраның 18 жылдық президенттігі кезеңінде «Бенфика» ерлер футбол командасы 7 лига титулын, 3 Португалия кубогын, 7 Лига кубогын және 5 Португалия Суперкубогын жеңіп алды. 2022 жылдың қаңтарында Виейраның 55 футбол трансферінен қаржы алғаны күдікті деген хабар кеңінен тарады.
Жеке өмір
Виейра 1974 жылғы 23 тамызда Вандаға үйленді, және олардың Тиаго (ұлы) және Сара (қызы) есімді екі баласы бар. Виейра Оейрас қаласының Дафондо ауданында тұрады. 2021 жылдың шілдесінде Тиаго, әкесімен бірге "Қызыл карта" (Cartão Vermelho) операциясында ұсталды. Сол жылдың қыркүйек айында Novo Banco сұранымы бойынша Лиссабон азаматтық соты Виейраның "Бенфика" акцияларын және бір үйін тәркілеу туралы шешім қабылдады. Ол өзінің 3,28% акцияларын 5,9 миллион еуроға сатуды жоспарлаған. 2022 жылдың қазан айында Виейра сол сот тарапынан Novo Banco-ға 7,5 миллион еуро төлеуге үкім шығарылды. Ол бұл шешімге шағымдануда.