Кіріспе

жоқ, Нью-Йорк қаласының экономикасы

Нью-Йорк қаласының экономикасы АҚШ-тағы ең ірі муниципалды және аймақтық экономиканы қамтиды. 2022 жылы Нью-Йорк метрополиясы 23,6 миллион халқы бар 1,4 триллион АҚШ доллары көлемінде жалпы метрополиялық өнім (ЖМӨ) өндірді. Төменгі Манхэттендегі Уолл-стрит негізінде құрылған Нью-Йорк қаласы әлемдегі жетекші қаржы орталығы ретінде танымал. Қалада Нью-Йорк қор биржасы (NYSE, Уолл-стритте) және Nasdaq (штаб-пәтері Таймс-скверде орналасқан) орналасқан, бұл екі қор биржасы нарықтық капиталдану және сауда белсенділігі бойынша әлемдегі ең ірілері болып табылады. Манхэттенмен байланысқан Нью-Йорк қаласы банктік және қаржы саласындағы әлемдік жетекші орталық болып табылады. Midtown Манхэттен сол жылы шамамен 400 миллион шаршы фут (37,2 миллион м²) көлемде әлемдегі ең ірі орталық бизнес ауданына ие. Нью-Йорк қаласы заң, есеп айыру, банк және басқару кеңесшілігі салаларындағы жоғары дамыған қызметтер саласы фирмаларының жоғары концентрациялануымен ерекшеленеді. Бұл жарнама индустриясының әлемдегі басты орталығы, ол "Мэдисон авенюі" деп аталады. Нью-Йорктің кең спектрлі жоғары технологиялық саласын білдіретін "Silicon Alley" (Кремний аллеясы) кеңейе беруде. Қаржы, денсаулық сақтау және өмір ғылымдары, жоғары технологиялар және биотехнология, жылжымайтын мүлік және сақтандыру – барлығы Нью-Йорк қаласының экономикасының негізін құрайды. Қала сонымен қатар бұқаралық ақпарат құралдары, журналистика және баспа саласындағы елдің ең маңызды орталығы болып табылады. Бұған қоса, бұл елдегі көркем өнердің басты орталығы. Цифрлық медиа, жарнама, сән, дизайн және сәулет сияқты шығармашылық салалар жұмыспен қамтудың өсу үлесін құрайды. Нью-Йорк қаласы осы салаларда күшті бәсекелесу артықшылықтарына ие. Өндіріс төмендесе де, маңыздылығын сақтап тұрады. Нью-Йорк және Нью-Джерси порты – маңызды экономикалық драйвер болып табылады, 2022 жылғы қазан айына дейінгі он айда 8,2 миллионнан астам TEU көлемінде теңіз жүктерін өңдеді, Панама каналының кеңеюінен Panamax жүктері үшін мүмкіндіктер ашылды және ай сайынғы жүк көлемі бойынша Калифорния порттарын озып кетті.

Жалпы ішкі өнім

2022 жылы Нью-Йорк қаласының ЖІӨ 1,2 триллион долларды құрады, оның 886 миллиард доллары немесе 3/4 Манхэттенге тиесілі болды. Нью-Йорк округінің ЖІӨ 885,652 миллиард доллар, Бруклин (Кингс) 125,867 миллиард доллар, Куинс 122,288 миллиард доллар, Бронкс 51,574 миллиард доллар, Ричмонд 21,103 миллиард доллар, ал Нью-Йорк қаласының ЖІӨ 1,206 триллион долларды құрады.

Қаланың экономикалық шолу

Нью-Йорктегі ең ірі ашық сауда компаниялары (2015 жылғы кіріс бойынша) NYCcorporationUS 1Verizon Communications13 2JPMorgan Chase23 3Citigroup29 4MetLife40 5American International Group49 6Pfizer (фармацевтикалық)55 7New York Life61 8Goldman Sachs74 9Morgan Stanley78 10TIAA (Teachers Ins. & Annuity) 82 11INTL FCStone83 12American Express85Кез келген фирманың кірісі 30 миллиард доллардан асты. Қаржылық қызметтер фирмалары жасыл түспен белгіленген. Нью-Йорк экономикасының толық тізімі Fortune 500 дереккөзінде.

Нью-Йорк қаласы – банктік және қаржы, бөлшек сауда, әлемдік сауда, көлік, туризм, жылжымайтын мүлік, жаңа медиа, дәстүрлі медиа, жарнама, заң қызметтері, есеп айырысу, сақтандыру, театр, сән және өнер салаларындағы бизнес пен коммерцияның әлемдік орталығы; ал Нью-Йорктің жоғары технологиялық кең спектрлі саласының атауы – Силикон аллеясы, үздіксіз кеңейіп келеді. Нью-Йорк және Нью-Джерси порты да маңызды экономикалық драйвер болып табылады, 2017 жылы рекордтық жүк көлемін – 6,7 миллионнан астам TEU-ды өңдеді. Нью-Йорк қаласының жұмыссыздық деңгейі 2018 жылдың қыркүйек айында 4,0%-ға төмендеді. Fortune 500 компанияларының көптеген бас кеңселері Нью-Йоркте орналасқан, сондай-ақ көптеген көпұлтты корпорациялар да. Қаланың жеке сектордағы жұмыс орындарының оннан бірі шетелдік компанияларда. Нью-Йорк қаласы капиталды, бизнесті және туристерді тарту бойынша әлемдік қалалардың ішінде бірінші орында тұр. Шетелдік инвестицияларды тарту қабілеті Нью-Йорк қаласына 2013 жылғы FDi Magazine American Cities of the Future рейтингінде жеңіс әкелді. 2017 жылы Нью-Йоркте 205 592 жұмыс беруші фирма тіркелді, олардың 131 584-і ер адамдарға, ал 45 114-і әйелдерге тиесілі. Олардың 64 514-і аз ұлт өкілдеріне, ал 125 877-сі басқа ұлт өкілдеріне тиесілі болды. Осы фирмалардың 5 506-сы ветерандарға тиесілі. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, Манхэттенде орналасқан Omnicom Group және Interpublic Group жаһандық жарнама агенттіктерінің жылдық кірісі шамамен 21 миллиард АҚШ долларын құрады, бұл Нью-Йорк қаласының жарнама индустриясының әлемдік орталығы ретіндегі рөлін көрсетеді, бұл индустрия "Мэдисон авенюі" деп белгілі. Қаланың сән индустриясы шамамен 180 000 жұмыспен қамтылған және жылдық жалақысы 11 миллиард долларды құрайды. Медициналық зерттеулер мен технологиялар, коммерциялық емес ұйымдар және университеттер де маңызды экономикалық секторлар болып табылады. Өңдеу өндірісі жұмыспен қамтудың маңызды, бірақ азайып бара жатқан үлесін құрайды. Азық-түлік өңдеу – 5 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі индустрия, онда 19 000-нан астам тұрғын жұмыс істейді. Шоколад – Нью-Йорк қаласының ең ірі экспорттық тауары, оның жылдық экспорты 200 миллион АҚШ долларынан аспайды. 2014 жылға қарай кәсіпкерлер Бруклинде "Шоколад ауданын" құруда, ал әлемдегі ең ірі шоколад өндірушілердің бірі Godiva штаб-пәтерін Манхэттенде сақтап тұр.

Уолл-стрит

Нью-Йорк қаласының ең маңызды экономикалық секторы – АҚШ қаржы индустриясының бас кеңсесі ретіндегі рөлі, бұл "Уолл-стрит" деп аталады. 2018 жылы 181 300 жұмыс орнын қамтамасыз еткен қаланың бағалы қағаздар индустриясы қаланың қаржы секторының ең ірі сегментін және маңызды экономикалық драйверін құрайды. 2018 жылы қаланың жеке сектордағы жұмыс орындарының шамамен 5%-ы, қалалық салық кірісінің 6%-ы (3,7 миллиард АҚШ доллары), мемлекеттік салық кірісінің 17%-ы (13,2 миллиард АҚШ доллары) және қаланың жалпы жалақысының бес бөлігі осы индустрияға тиесілі. Бағалы қағаздар индустриясындағы қызметкерлердің 2018 жылғы орташа жалақысы (бонустарды қоса алғанда) 398 600 долларды құрады. Олардың 60%-ы қалада тұрады, 32%-ы иммигранттар, 51%-ы бакалавр дәрежесіне ие, ал 39%-ы жоғары білімді. Бұл жоғары табыс әкелетін индустрия Нью-Йорк қаласының жалпы экономикасына елеулі үлес қосады, индустриямен байланысты 10 жұмыс орнының 1-і және бағалы қағаздар индустриясында құрылған әрбір жұмыс орнына үш қосымша жұмыс орны ашылады деп есептеледі. Көптеген ірі қаржы компанияларының бас кеңсесі Нью-Йоркте орналасқан, сонымен қатар қалада қаржылық стартаптардың саны да артып келеді. Төменгі Манхэттенде Уолл-стриттегі Нью-Йорк қор биржасы және 165 Бродвейдегі Nasdaq орналасқан, бұл тиісінше жалпы орташа күнделікті сауда көлемі және тіркелген компаниялардың нарықтық капитализациясы бойынша әлемдегі ең үлкен және екінші ірі қор биржаларын білдіреді. 2018 жылы Уолл-стриттегі инвестициялық банктік комиссиялар шамамен 54,9 миллиард долларды құрады. АҚШ экономикасының көлемі мен қаржылық дамуының нәтижесінде Нью-Йорк қаласы мемлекеттік және борыштық капитал нарықтарындағы сауда-саттық бойынша ең ірі жаһандық орталық болып қала береді. Нью-Йорк сондай-ақ хедж-фондтарды басқару, жеке капитал және бірігулер мен сатып алулардың ақшалай көлемі бойынша көш бастап отыр. Қала штаб-пәтері орналасқан бірнеше инвестициялық банктер мен инвестициялық менеджерлер басқа жаһандық қаржы орталықтарының маңызды қатысушылары болып табылады.

Техника және биотехнология

Нью-Йорк – әлемдік деңгейдегі жоғары технологиялық орталық. Нью-Йорктің технологиялық кеңістігі жасанды интеллект, интернет, жаңа медиа, телекоммуникациялар, цифрлық медиа, бағдарламалық жасақтаманы дамыту, биотехнология, ойын дизайны, қаржы технологиялары ("FinTech") және оның кәсіпкерлік экожүйесі мен тәуекелдік капитал инвестицияларымен қолдау табатын ақпараттық технологияның басқа да салаларын қамтиды. 2015 жылы Силикон аллеясы жоғары технологиялық кәсіпорындардың кең спектрінде 7,3 миллиард АҚШ долларынан астам тәуекелдік капитал инвестициясын тартты, олардың көпшілігі Манхэттенде, ал қалғандары Бруклинде, Куинсте және аймақтың басқа жерлерінде орналасқан. Нью-Йорк қаласында және аймақтық метрополияда жоғары технологиялық стартаптар мен жұмыс орындарының саны артып келеді, бұл қаланың Солтүстік Америкадағы жетекші интернет хабы және телекоммуникация орталығы ретіндегі орнымен, соның ішінде бірнеше трансатлантикалық оптикалық талшықты магистральдық желілеріне жақындығымен, Нью-Йорктің интеллектуалды капиталымен және кең ауқымды сыртқы сымсыз байланысымен қамтамасыз етілген. Verizon Communications компаниясының штаб-пәтері Манхэттеннің төменгі бөлігіндегі 140 West Street мекенжайында орналасқан және 2014 жылы Нью-Йорк қаласы бойынша 3 миллиард АҚШ доллары көлемінде оптоволокнолы телекоммуникация желісін жаңартуды аяқтаудың соңғы кезеңінде болды. 2014 жылдың мәліметтері бойынша, Нью-Йорк қаласында технология секторында 300 000 адам жұмыс істеді. 2010 жылдан бері технология секторы Нью-Йорк экономикасының үлесі артып келеді. Биотехнология секторы да Нью-Йорк қаласында өсіп келеді, бұл қаланың академиялық ғылыми зерттеулердегі күшімен және мемлекеттік және жеке қаржылық қолдауымен байланысты. 2011 жылдың 19 желтоқсанында сол кездегі қала әкімі Майкл Р. Блумберг Рузвельт аралында 2 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі қолданбалы ғылымдар аспирантурасын салу үшін Корнелл университеті мен Израиль технология институтын таңдағанын жариялады, мақсаты – Нью-Йорк қаласын әлемдегі ең үздік технологиялық астанаға айналдыру. 2014 жылдың ортасына қарай Accelerator биотехнологиялық инвестициялық фирмасы Eli Lilly and Company, Pfizer және Johnson & Johnson сияқты инвесторлардан 30 миллион АҚШ долларынан астам қаражат жинады, бұл Александрия өмір ғылымдары орталығында биотехнологиялық стартаптар құруға бастапқы қаржыландыру үшін жұмсалды. Александрия өмір ғылымдары орталығы Шығыс 29-шы көшеде орналасқан және орталықтағы ғалымдар мен кәсіпкерлердің, сондай-ақ жақын маңдағы академиялық, медициналық және ғылыми-зерттеу институттарымен ынтымақтастығын ынталандырады. Нью-Йорк қаласының экономикалық даму корпорациясының өмірлік ғылымдарды қаржыландыруға бағытталған бастапқы кезеңдердегі бағдарламасы мен Celgene, General Electric Ventures және Eli Lilly сияқты венчурлық капитал серіктестері өмірлік ғылымдар мен биотехнология саласындағы 15-20 кәсіпорынды іске қосуға көмектесу үшін кемінде 100 миллион АҚШ долларын инвестициялауға міндеттелді.

Денсаулық сақтау

Нью-Йорктің денсаулық сақтау индустриясын зерттеу және медициналық қызметтер дамытады. Қалада АҚШ-та жыл сайын берілетін өмір ғылымдары бойынша ең көп магистрлік дәрежелер, 60 000 лицензияланған дәрігер және жергілікті мекемелермен байланысы бар 127 Нобель сыйлығының лауреаттары бар. Нью-Йорк Ұлттық денсаулық сақтау институттарынан Бостоннан кейін АҚШ-тың барлық қалалары арасында екінші ең көп жылдық қаржыландыру алады. АҚШ халық санағына сәйкес, Нью-Йорк қаласында шамамен 565 000 адам денсаулық сақтау саласында жұмыс істейді, бұл оны үкіметтен кейін қаланың екінші ірі жұмыс берушісі етеді. Нью-Йорктегі 565 000 адам 70-тен астам ауруханада жұмыс істейді, ал қаланың 20 мемлекеттік ауруханасы жылына 1,5 миллион стационарлық пациентке қызмет көрсетеді.

Жылжымайтын мүлік

Жылжымайтын мүлік қала экономикасының маңызды күші болып табылады, себебі 2017 қаржы жылында Нью-Йорк қаласының барлық мүлігінің жалпы құны 1,072 триллион АҚШ долларына бағаланды, бұл өткен жылмен салыстырғанда 10,6%-ға артты, ал осы өсімнің 89%-ы нарықтық факторлардың нәтижесінде болды. 2006 жылы 1,1 миллиард АҚШ долларына бағаланған Тайм Уорнер орталығы қаладағы ең жоғары нарықтық құны бар мүлік болып табылады. Forbes журналының мәліметінше, 2014 жылы Манхэттен АҚШ-тағы орташа тұрғын үй бағасы бойынша ең жоғары он индекстің алтауына ие болды. Манхэттеннің орталық бөлігіндегі Бесінші авеню 2017 жылы әлемдегі ең жоғары бөлшек саудаға арналған жалдау төлемдерін көрсетті. 2019 жылы АҚШ-тағы ең қымбат үй сатылымы Манхэттенде аяқталды, Central Park-қа көрінісі бар пентхаус пәтері 238 миллион АҚШ долларына сатылды.

Өңдеу

Өндіріс жұмыспен қамтудың маңызды бөлігін құрайды. Киім-кешек, химиялық заттар, металл өнімдері, өңделген азық-түліктер және жиһаз – негізгі өнімдердің кейбірі. Азық-түлік өңдеу өнеркәсібі қаладағы ең тұрақты, ірі өндірістік сектор болып табылады. Нью-Йорк мейрамханалары метанол мен катализаторды қолданып биодизель отынын өндіреді. 2004 жылғы Корнелл университетінің зерттеуіне сәйкес, Бруклинде әр жылы қалдық майдың көп бөлігі жиналыпты. Бұл отын стандартты дизель отынына қарағанда 78 пайызға аз көмірқышқыл газын шығарады.

Киім-кешек

Қаланың киім және тоқыма өнеркәсібі тарихи түрде Манхэттендегі Киім ауданында шоғырланған. Тоқыма өнеркәсібі еңбек тарихында маңызды рөл атқарды, оған еврей, итальяндық, испандық және (соңғы кезде) қытай иммигранттары қатарынан еңбек етті. Маңызды оқиғалар: 1900 жылы Халықаралық әйелдер киім тігушілер одағының құрылуы және 1914 жылы Біріккен киім жұмысшылары одағының құрылуы; 1909 жылғы Нью-Йорк көйлек тігушілер ереуілі; 1911 жылғы Үшбұрыш көйлек фабрикасындағы өрт, оның салдарынан 146 адам қаза тапты. 2000 жылдан бері Қытай Нью-Йорк экспорттық тауашасының ең ірі нарығы болып табылады. Нью-Йорк метрополиялық аймағында АҚШ-та кеңселері бар 32 ірі қытай компаниясының жартысынан астамы орналасқан. Бұл компаниялар көлік, болат, энергетика және өндіріс кәсіпорындары, сондай-ақ қызмет көрсету салаларын қамтиды. Көптеген компаниялар Нью-Йорктегі басты кеңселерін ашуды жоспарлап отыр, осылайша Нью-Йорк қор биржаларында тіркелуге және АҚШ капитал нарығына енуге дайындалуда. Нью-Йорк қаласында қазіргі таңда жеті қытай тіліндегі күнделікті газет, екі қытай тіліндегі телеарна және АҚШ-тағы ең ірі қытай қауымдастығы бар. Нью-Йорк аймағындағы әуежайлар Гонконгқа күніне 12 және Пекинге 5 рейс ұсынады, бұл АҚШ-тың шығыс бөлігінен іске асырылатын рейстердің ең көп саны.

Медиа

Нью-Йорк – американдық бұқаралық ақпарат құралдарының, журналистиканың және баспа ісінің маңызды орталығы. Қала АҚШ-тағы ең ірі медиа нарығы болып табылады, елдегі теледидар көретін үй шаруашылықтарының 7%-ы осында. Үлкен төрттік музыкалық жазба компаниясының үшеуінің штаб-пәтері осы қалада орналасқан. 200-ден астам газет және 350 тұтынушы журналы қалада кеңсесіне ие. Кітап баспа саласында ғана 25 000 адам жұмыс істейді. Осы және басқа да себептерге байланысты Нью-Йорк көбінесе "әлемнің медиа астанасы" деп аталады. Әлемдегі ең ірі медиа конгломераттарының көпшілігі де осы қалада орналасқан.

Фильм

Нью-Йорк американдық ойын-сауық индустриясының маңызды орталығы болып табылады, көптеген фильмдер, телесериалдар, кітаптар және басқа да медиа өнімдері осы қалада өрнектейді. Нью-Йорк АҚШ-та кино түсіру және теледидар өндірісі бойынша екінші ірі орталық есептеледі, жылына шамамен 200 көркем фильм шығарады және 130 000 адамды жұмыспен қамтиды. Нью-Йорктегі кино және телевизия индустриясы дамып келеді, 2015 жылы Нью-Йорк қаласының экономикасына шамамен 9 миллиард АҚШ доллары көлемінде үлес қосты. Нью-Йоркте Тәуелсіз Коммерциялық Өндірушілер Ассоциациясы да орналасқан. 2014 жылдың бірінші жартыжылдығында телесериалдар пилоттарын Нью-Йорк қаласында түсіру 2013 жылғы барлық рекордтық көрсеткіштерден асып түсті, соның нәтижесінде Нью-Йорк 2013/2014 жылдары Лос-Анджелесті Солтүстік Америкадағы ең ірі өндіріс орталығы ретінде басып озды.