Интеллектуалдық капиталды басқару және ұйымдық құндылығы
Intellectual capital management
Интеллектуалдық капитал: білім, тәжірибе, қарым-қатынастарды басқару арқылы ұйым құндылығын арттыру жолдары. Адам, құрылымдық, байланыс капиталдары туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Интеллектуалдық капитал – барлық білімнің жиынтығы; бұл ұйымның ішінде де, сыртында да әртүрлі деңгейде бар білім интеллектуалдық капиталды есепке алуға тиіс екенін білдіреді. Көптеген білімдік өнімдер мен процестердің материалдық емес сипаты, олардың корпоративтік баланстардағы құндылығының артуымен қатар, интеллектуалдық капиталды басқаруға қызығушылықтың өсуіне әкеледі. Интеллектуалдық капиталдың қорларын құру, қалыптастыру және жаңарту үшін стратегиялық көзқарас қалыптастыру қажет, ол интеллектуалдық капиталдың үш өлшемін (Адами, Құрылымдық және Қатынастық капитал) ұйымдық контекстте зерттеу және пайдалану, өлшеу және ашу арқылы үйлестіреді. Сондықтан, интеллектуалдық капиталдың ұйымдық құндылығы өлшемдерді пайдалану, дамыту және өзгерту қабілетіне бағытталған, үзділіссіз және дамитын процесс арқылы қалыптасады. Интеллектуалдық капиталды басқару эволюциялық логикамен басқарылатын көп сатылы процесс ретінде қарастырылады. Интеллектуалдық капиталды басқару – стратегиялық үйлесім, зерттеу және пайдалану, интеллектуалдық капиталды өлшеу және есеп беру сияқты өзара байланысты төрт тәжірибе жиынтығының циклы ретінде анықталады. Алайда, кең ауқымды әдебиеттер интеллектуалдық капиталға қатысты негізгі тәуекелдердің бірі ұйымның ішінде туындайтынын көрсетіп отыр. Қызметкерлер ұйымның құпия ақпаратына және маңызды технологияларға қол жеткізе алады, сондықтан процедуралық ақпараттық қауіпсіздік шаралары (PCM) тиісінше қолданылмаса, тәуекелдер артады. Инсайдерлік тәуекелді азайтуға мүмкіндік беретін интеллектуалдық капиталды басқарудың жақсы мысалы – білім беру, оқыту және хабардар ету (SETA) бағдарламаларын құру. Интеллектуалдық капитал компаниялар үшін, сондай-ақ жаһандық экономика үшін құндылықты қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Интеллектуалдық капиталдың құндылығын түсіну арқасында компаниялар қолданыстағы білімді басқарудың жаңа тәсілдерін әзірледі. Бұл ұйымдардың бизнес-операцияларына көптеген стратегиялық әсер етті. Зияткерлік активтердің стратегиялық рөлі осылайша үнемі артып келеді және ұйымдар интеллектуалдық капиталды басқарудың тиімді тәсілдерін іздеуде. Интеллектуалдық капиталдың маңыздылығына байланысты, қазіргі уақытта компаниялардың жұмысына құндылық қосу үшін жаңа білімді үнемі өзгертіп, пайдаланып, жасайтын білім қызметкерлері туралы сөз болып отыр. Сондықтан, интеллектуалдық капиталды басқару ұйымның құндылықты құруында маңызды фактор екенін айтуға болады. Кейде интеллектуалдық капитал түсінігі білімді басқару терминімен де байланыстырылады. Зерттеушілер осы екі ұғым арасындағы байланысты анықтауға тырысып келеді.
Intellectual capital is the sum of all knowledge; implying that knowledge that exists at different levels both within or outside the organisation has to be taken into account for intellectual capital. The intangible nature of many knowledge products and processes, in combination with the increasing importance of their value in corporate balance sheets leads to a growing interest in management of intellectual capital. Creating, shaping and updating the stock of intellectual capital requires the formulation of a strategic vision, which blends together all three dimensions of intellectual capital (Human, Structural and Relational Capital) within the organisational context through exploration and exploitation, measurement and disclosure. Therefore, the organisational value of intellectual capital is developed via an ongoing and emergent process focused on the capability to leverage, develop and change the dimensions. The management of intellectual capital is conceptualised as occurring via a multiple stage process, governed by an evolutionary logic. The intellectual capital management is defined as a cycle of four inter related sets of practices: Strategic Alignment, Exploration and Exploitation, Measurement and Reporting of intellectual capitals. However, an extensive literature has found that one of the main risks for intellectual capital comes from inside the organizations. Employees have access to organizations’ confidential information and key technology and therefore tend to add risks if Procedural information security countermeasures (PCM) are not taken care of adequately. An example of good measure for robust intellectual capital management that could decrease insider risk is setting up education, training and awareness (SETA) programs. Intellectual capital plays an important role in generating value for companies, as well as for the global economy. With the understanding of the value of the intellectual capital, companies have developed completely new ways to manage existing knowledge. This had has many strategic implications for organizations business operations. The strategic role of the intellectual assets is therefore constantly growing and organizations are looking for more effective intellectual capital management practices. Because of importance of intellectual capital, nowadays we are talking about knowledge workers who are constantly modifying, utilizing and creating new knowledge to add value to the operations of companies. Therefore, it can be said that the management of intellectual capital is a significant factor in organizations value creation. Sometimes intellectual capital is also associated with the term knowledge management. Researches have tried to find out the connection between these terms.