Кіріспе
Журнал.
Қауіпсіздік менеджменті – бұл ұйымның активтерін, яғни адамдар, ғимараттар, машиналар, жүйелер және ақпараттық активтерді анықтау, содан кейін активтерді қорғау үшін саясаттар мен процедураларды әзірлеу, құжаттау және іске асыру болып табылады. Ұйым мұндай қауіпсіздік менеджменті процедураларын ақпаратты жіктеу, қауіптерді бағалау, тәуекелдерді бағалау және тәуекелдерді талдау үшін пайдаланады, бұл қауіптерді анықтауға, активтерді санатқа бөлуге және жүйедегі осалдықтарды бағалауға мүмкіндік береді.
Жоғалтудың алдын алу
Жоғалтудың алдын алу негізінен қандай маңызды активтерге ие екеніңізге және оларды қалай қорғайтыныңызға бағытталды. Жоғалтудың алдын алудың маңызды бөлігі – мақсатқа сәтті жетуге қауіп төндіретін мүмкіндіктерді бағалау. Бұл нысанға қол жеткізуге көмектесетін әлеуетті мүмкіндіктерді де қамтуы тиіс (егер пайдасы болмаса, неліктен тәуекелге бару керек?). Қауіптерді азайту немесе жою үшін ықтималдық пен салдарды теңестіру арқылы тиісті шаралар анықталып, іске асырылады.
Қауіпсіздік тәуекелдерін басқару
Қауіпсіздік тәуекелдерін басқару, қауіпсіздікке қауіп төндіретін факторларды басқару үшін тәуекелдерді басқару принциптерін қолданады. Оған қауіптерді (немесе тәуекелдің себептерін) анықтау, осы қауіптерге қарсы тұру үшін қолданыстағы бақылау шараларының тиімділігін бағалау, тәуекелдердің салдарына келу мүмкіндігін анықтау, ықтималдығы мен әсеріне қарай тәуекелдерді басымдыққа бөлу, тәуекелдің түрін жіктеу және тиісті тәуекелді басқару жолын немесе жауап шарасын таңдау кіреді. 2016 жылы Нидерландыда тәуекелдерді басқарудың әмбебап стандарты әзірленді. 2017 жылы ол жаңартылып, 2017 жылғы әмбебап қауіпсіздік менеджменті жүйелері стандарты деп аталды.
Сыртқы
Стратегиялық: бәсекелестік және тұтынушылар сұранысы. Операциялық: Ережелер, жеткізушілер және келісімшарт. Қаржылық: валюта бағасының өзгеруі және несие. Қауіп: табиғи апаттар, кибер қауіптер және сыртқы қылмыстық әрекеттер. Сәйкестік: Жаңа нормативтік немесе заңнамалық талаптар енгізілсе немесе қолданыстағы талаптар өзгертілсе, ұйым сәйкессіздік тәуекеліне ұшырайды, егер сәйкестікті қамтамасыз ету үшін шаралар қабылданбаса.
Ішкі
Стратегиялық: Ғылыми-зерттеу және әзірлеме жұмыстары (ҒЗТ). Операциялық: Жүйелер мен процестер (H&R, Payroll). Қаржылық: Өтімділік және ақша ағыны. Қауіп: Қауіпсіздік және қорғау; қызметкерлер мен жабдықтар. Сәйкестік: Ұйымның жүйелерінде, процестерінде, жеткізушілерінде және т.б. болатын нақты немесе болжамды өзгерістер заңнамалық немесе реттеуші талаптарға сәйкессіздікке алып келуі мүмкін.
Тәуекелдерді болдырмау
Бірінші қарастырылатын таңдау – қылмыстық мүмкіндіктің пайда болуын жою немесе мұндай мүмкіндіктің туындамауын қамтамасыз ету. Егер осы әрекет нәтижесінде одан да үлкен тәуекел тудыратын қосымша жағдайлар немесе факторлар пайда болмаса. Мысалы, бөлшек сауда орталығынан барлық ақша ағынын алып тастау ақша ұрлау мүмкіндігін жояды, бірақ сонымен бірге бизнес жүргізу мүмкіндігін де жояды.
Тәуекелдерді азайту
Қылмыстық мүмкіндіктерді болдырмау немесе жою бизнесті жүргізу мүмкіндігімен қақтығысса, келесі қадам – бизнестің жұмысына қатысты ықтимал залалды ең төменгі деңгейге дейін азайту болып табылады. Мысалы, тәуекелді азайту шаралары қолданылған жағдайда, бизнесте тек бір күндік жұмысқа қажетті ақша ғана болуы мүмкін.
Тәуекелдің таралуы
Қысқарту және алдын алу шаралары қолданғаннан кейін де әлі де тәуекелге ұшырап қалған мүліктер тәуекелді тарату нысаны болып табылады. Бұл түсінік қылмысты іске асыру алдында периметрлік жарықтандыру, терезелерге қоршаулар мен кіріп-шығуды анықтау жүйелерін қолдану арқылы қылмыскерді анықталып, ұсталу мүмкіндігіне ұшырату арқылы шығынды немесе ықтимал шығынды шектеуге бағытталған. Мақсаты – ұрылардың мүлікті ұрлап, ұсталмай қашуға жұмсайтын уақытын қысқарту.
Тәуекелдерді беру
Тәуекелді ауыстырудың екі басты жолы – активтерді сақтандыру немесе қылмыстық әрекет болған жағдайда болатын залалды өтеу үшін бағаны көтеру. Әдетте, алғашқы үш қадам тиісінше орындалса, тәуекелді ауыстырудың құны айтарлықтай төмендейді.
Тәуекелдерді қабылдау
Қалған барлық тәуекелдерді бизнес өз мойнына қабылдауы керек, өйткені бұл бизнес жүргізудің бір бөлігі. Осы қабылданған заларлардың ішінде сақтандыру жамылғысының аясында белгіленген өтемақы да бар.
Ұрлауды анықтау
Дабыл құрылғысы.
Кіруді бақылау
Қарапайым немесе күрделі құлыптар, мысалы биометриялық сәйкестендіру және кілт картасымен ашылатын құлыптар.
Физикалық қауіпсіздік
Қоршаған орта элементтері (мысалы, таулар, ағаштар сияқты). Баррикада. Қауіпсіздік күзетшілері (қарулы немесе қарусыз) сымсыз байланыс құралдарымен (мысалы, екі тарапты радиобайланыс). Қауіпсіздік жарықтандыруы (прожекторлар және т.б.). Қауіпсіздік камералары. Қозғалыс сенсорлары. Ақша тасымалдау кезінде қолма-қол ақшаға арналған IBNS контейнерлері.
Іс-шаралар
Құқық қорғау органдарымен координация. Алаялықты басқару. Тәуекелді басқару. Қылмысқа қарсы жоспарланған ортаны құру (CPTED). Тәуекелді талдау. Тәуекелді азайту. Төтенше жағдайларға дайындық жоспарлау.