Кіріспе

Француз экономисі Франсуа Ксавье Вершаве (28 қазан 1945 жылы Лилль қаласында дүниеге келген, 29 маусым 2005 жылы Вильярбаннеде қайтыс болған) ең алдымен француздық Survie ("Тіршілік") үкіметтік емес ұйымының негізін қалаушылардың бірі ретінде белгілі болды және 1995 жылдан бері оған төрағалық етті. Ол сондай-ақ "Франсафрика" терминін қалыптастырған, бұл Францияның неоколониализмін білдіретін өрнек, Франция империясының бұрынғы отарларына Франция тарапынан таңылған неоколониализмінің ерекше түрі. Вершаве әлемдік қоғамдық игіліктер тұжырымдамасын және белгілі тарихшы Фернан Браудельдің экономикалық теорияларын зерттеді. Survie 1983 жылы "54 Нобель сыйлығының манифесті" тарапынан дамудың қанағаттанғысыздығына қарсы күресуді мақсат тұтқан үкіметтік емес ұйым ретінде құрылды.

Өмірбаян

Экономист мамандығы бойынша Франсуа Ксавье Вершаве 1983 жылдан бастап Лион қаласының маңындағы Сент-Фонс муниципалитетінде экономикалық және жұмыспен қамту саясатына жауапты болды. 1995 жылдан бері Survie ұйымының төрағасы, сонымен қатар оның ай сайынғы «Billets d'Afrique et d'ailleurs» бюллетенінің редакторы болды.

Ла ФрансАфрика

Франсуа Ксавье Вершаве Франсафрика терминін Кот-д'Ивуардың бұрынғы президенті Феликс Уфуэ-Буаньи (1960–1993) империялық билік пен жаңа тәуелсіз елдер арасындағы жақсы қарым-қатынастарды мақтану үшін қолданған «Франция-Африка» терминінің пародиі ретінде ойлап тапты. Вершаведің танымал «La Françafrique» (1999) және «Noir silence» (2000) кітаптары Руанда геноцидіне қызығушылық танытқандар үшін негізгі оқу құралына айналды, сондай-ақ француз Республикасының бұрынғы отарлардағы жасырын саясатын, әсіресе оған қарсы шыққандар үшін (әрқашан саяси қарсыластар болмаған) стандартты еңбек саналды. «Noir silence» жарық көргеннен кейін, Вершаве Конго Республикасының басшысы Дени Сассу-Нгессо, Чад президенті Идрис Деби және 1967 жылдан бері Габон президенті Омар Бонго, сол кезде Африкадағы ең ұзақ билік еткен басшы, Жак Ширактың Франсафрикадағы рөлін сынады. Әйгілі адвокат Жак Верже арқылы олар Вершавені 1881 жылғы баспасөз бостандығы туралы заңға сүйене отырып, «шетел мемлекетінің басшысына қарсы қылмыс жасады» деп айыптады, бұл қылмыс бас прокурордың атап өткеніндей, патшаға қарсы жасалған құрметсіздікті еске салады. Алайда Вершаве ақталды, өйткені «шетел мемлекетінің басшысына қарсы қылмыс» Еуропалық адам құқықтары конвенциясына (ЕАҚК) қайшы деп танылды. «Noir silence» авторы Омар Бонгоны адамзатқа қарсы қылмыс жасады, Идрис Дебиді жемқорлық және «кісі өлтіруші» деп айыптады, ал Сассу-Нгессоны жемқорлыққа кінәлады. Сот процесі Вершаведің «жақсы ниетіне» негізделді, оның айыптауларының растығына емес. Сондықтан оған өзінің мәлімдемелерін дәлелдеуге рұқсат берілмеді, бұл ЕАҚК-ға қайшы деп танылды. Бірақ сот Франсафрикаға қарсы шыққан бірнеше адамның куәлік беруіне мүмкіндік берді: Хисен Хабреге қарсылас, кейін Идрис Дебиге қарсылас болған Нгарлежи Йоргонгар, Дебидің сегіз жылдық билігі кезінде «он бір рет» тұтқындалып, «азапталғанын» айтты. Парламент депутаты Шарль Паскуа да Вершавені «құрметке нұқсан келтірді» деп сотқа шағымданып, автор бір франк көлемінде символдық өтемақы төледі.