Кіріспе

Кәсіби футбол лигасы

Батыс футбол альянсы – АҚШ-тың батыс жағалауы мен Канаданың батыс бөлігінен командалар құралған кәсіби футбол лигасы. Лига 1985 жылы Батыс Альянс сын тізбесі ретінде басталып, 1986 жылы Батыс футбол альянсы болып өзгерді. 1989 жылы ол бір жыл Батыс футбол лигасы ретінде болды, содан кейін 1990 жылы Америка кәсіби футбол лигасы құру үшін Америка футбол лигасымен бірікті.

Шығу тегі

1984 жылы Солтүстік Америка футбол лигасы және 1985 жылы Біріккен футбол лигасы таратылғаннан кейін, төрт тәуелсіз команда – «F. C. Портленд», «F. C. Сиэтл», «Сан-Хосе Жер сілкінісі» және «Виктория Риптидс» 1985 жылдың жазында «Батыс Альянс Шабуыл Сериясын» құрды. Олар NASL және USL-дің тарауынан туындаған футболдағы бос орынды толтыру мақсатымен мұны жасады. «Батыс Альянс Шабуыл Сериясына» Лос-Анджелес және Эдмонтон қалаларынан тағы екі команда қосылуы жоспарланған, бірақ Лос-Анджелес командасы стадионды жалға алу шартын өзгерте алмай немесе ойын күндерін қоса алмай қалды, ал Эдмонтон командасы қосымша матчтарды өткізуге мүмкіндік таппады. Көптеген талантты футболшылар енді жергілікті жартылай кәсіби немесе әуесқой лигаларда ойнауға мәжбүр болды. Осы ойыншылар, сондай-ақ жергілікті футбол шенеуніктері, жергілікті «суперклубтарды» құру үшін параллель, бірақ тәуелсіз күш-жігер жұмыстады. Бұл «суперклубтар» кейін басқа тәуелсіз командаларға тек мақтаныш құқығы үшін ғана матчтарға шақыруды бастады. Мысалы, 1984 жылы «F. C. Сиэтл» «Ванкувер Уайткапс», «Миннесота Страйкерс», «Нью-Йорк Космос» және АҚШ Олимпиадалық құрамасына қарсы «Сиэтл Шабуыл Сериясын» өткізді. Басқа командалар да ұқсас шабуыл серияларын ұйымдастырды, және осы күш-жігердің нәтижесінде «Батыс Альянс Шабуыл Сериясы» дүниеге келді. «Шабуыл Сериясының» екі командасы – «F. C. Портленд» және «F. C. Сиэтл» – әуесқой командалар болды. Қалған екеуі, «Виктория Риптидс» және «Сан-Хосе Жер сілкінісі», шартты түрде кәсіби командалар еді, бірақ ойыншылардың көпшілігі NASL-де кәсіби тәжірибесі бар болды. Дегенмен, барлық төрт команда да өз ойыншыларын бұрынғы NASL футболшыларының, жергілікті жартылай кәсіби командалардың немесе жергілікті колледждер мен университеттердің қатарынан іріктеді. Өз командаларын тәуелсіз және әуесқой деңгейде ұстау арқылы, Сиэтл мен Портленд колледж студенттерін, олардың NCAA футболға қатысу құқығын жоғалтпай пайдалана алды. Командалардың қарапайымдылығына және «лига» емес, «альянс» сипатына қарамастан, WSA 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басындағы Американың ең үздік футболшыларының біріне айналды. Есімдері танымал түлектердің арасында Марсело Балбоа («Сан-Диего Номадс»), Пол Калигиури («Сан-Диего Номадс») және Кейси Келлер («F. C. Портленд») бар. Лигадан өтіп кеткен басқа ойыншылар: Джон Дойл, Майк Лаппер, Кле Куйман, Хьюго Перес, Доминик Киннер, Пол Крумп және Джон Столлмейер.

1985 жылғы Батыс Альянс Сериясы

1985 жылы, серияның алғашқы жылы, командалар өз алаңында және қарсыластарының алаңында турнир ойнады, бұл турнир Батыс Альянсының Дос турнирі деп аталды. Осы турнирдің ерекшеліктерінің бірі – сыртқы командалармен өткізілген ойындардың қосылуы, олардың нәтижелері соңғы рейтингте есептелді. Осы алғашқы жылы төрт команда Эдмонтонның «Кірпіш шеберлері» және Канада құрамасына қарсы ойын ойнады. Бірақ рейтингте тек «Кірпіш шеберлерімен» өткен ойындар ғана есепке алынды. Ф.К. Портленд турнирдің алғашқы ойынын қабылдады, Ф.К. Сиэтлмен Портленд азаматтық стадионында кездесті. Бұл алғашқы ойынға барлығы 2906 жанкүйер келсе де, турнир АҚШ футбол баспасөзінде үлкен қызығушылық тудырды. NASL-дың құлауы АҚШ футбол қауымдастығын дүрліктірді, олар NASL-дың жетекшілігімен футболдың АҚШ-тағы маңызды спорт түріне айналуына үміттенген. Кейіннен, NASL тым кеңейгенін анықтадық. Бұл қаржылық тұрғыдан тұрақсыз командаларды лигаға әкелді. Төрт WSA командасы NASL-дың тәжірибесінен сабақ алып, сол лиганың сәтсіздігін болдырмауға тырысты. Біріншіден, олар WSA-ның жартылай кәсіби екенін көрсету үшін «альянс» атауын қолданып, еркін ұйымдастыруды сақтады. Сондай-ақ, олар бұрын айтылған жартылай кәсіби және әуесқой ойыншыларды пайдалану арқылы құрама тізіміне кететін шығындарды азайтты. Альянстың аймақтық сипаты да саяхат шығындарын азайтуға көмектесті. Жақсы ниетпен бастағанмен, WSA көп жағынан NASL-дың өркендеуі мен құлауын қайталады. 1985 жылғы Дос турнирінің сәттілігі төрт команданы бірінші жылғы бір реттік турнирден гөрі бірдеңге құру туралы пікірталасқа түсірді. Ф.К. Портленд, Ф.К. Сиэтл және Сан-Хосе «Жер сілкінісі» Батыс Футбол Альянсын құруға дауыс берді және Сан-Хосе «Жер сілкінісі» президенті Питер Бриджвотерді лиганың бірінші комиссары етіп сайлады. Виктория «Риптидс» келіспей, құрамынан шықты, бірақ оның орнына Эдмонтонның «Кірпіш шеберлері» келді. Жергілікті лигаларынан тыс ойнағысы келетін бірнеше тәуелсіз батыс жағалау командалары да жаңа альянсқа қосылуға өтініш білдірді. Олардың ішінде «Голливуд Кикерс», «Лос-Анджелес Хит» және «Сан-Диего Номадс» болды. WSA бірінші жылғы тәжірибесін жалғастырып, сыртқы командалармен (осы жылы «Манчестер Сити» және «Данди») ойын ойнады, ал нәтижелері альянс есептегісіне енгізілді. Әр команда 16 ойын ойнады және жыл соңындағы турнирлік кесте бойынша чемпион анықталды. Альянс 1987 жылға дейін пост-сезондық турнирлер өткізбеді.

1986-1988: Батыс футбол одағы

1986 жылы Батыс футбол альянсы маусымын бастағанда, ол АҚШ-тағы жалғыз "кәсіби" ашық алаңдағы лига болатын. Екі кәсіби жабық лига бар еді: MISL және AISA. NASL 1984 жылы таратылды. Біріккен футбол лигасы тек екі жыл – 1984 және 1985 жылдары ғана өмір сүрді. Екінші Америка футбол лигасы 1983 жылы құлдырап, лиганың үшінші нұсқасы 1988 жылға дейін ойын өткізбеді. Сонымен қатар, Lone Star Soccer Alliance 1987 жылға дейін ойынға қатыспады. Осының нәтижесінде WSA АҚШ-тың көптеген үздік аутдор ойыншыларын өз тамашасына тартып алды. Олардың кейбіреуі қысқы айларда MISL немесе AISA лигаларында ойнап, жазда төмен жалақыға келісуге мүмкіндік алды. 1987 жылы лигада айтарлықтай өзгеріс болмады, тек Edmonton Brick Men жаңа құрылған Канада футбол лигасына қосылды. Голливуд Кикерлер өз атауын Калифорния Кикерлер деп өзгертті. Эдмонтонды жоғалтқаннан кейін альянс ойын санын 12-ден 10-ға дейін азайтты. Альянс сондай-ақ үш командадан тұратын плей-офф турнирін құрды. Маусым соңында үздік үш команда ретімен: Сан-Диего Номадс, ФК Сиэтл және Сан-Хосе Эрткүйрегі болды. "Жоқер" (wild card) ойынында Сан-Хосе Сиэтлді 3:0 есебімен жеңді. Бірақ Сан-Хоседің сәттілігі сонда ғана аяқталды, себебі Номадс чемпионат ойынында оларды 3:1 есебімен жеңіп алды. 1988 жылы альянс 1987 жылғы маусымдағы командаларды сақтап, 12 ойын өткізді, оның ішінде екі Канада футбол лигасының командаларына – Калгари Кикерс және Ванкувер 86ерс-ке қарсы ойындар да бар болды. F. C. Seattle және F. C. Seattle Storm деп белгілі болған Сиэтл командасы "F. C." атауын алып тастап, ресми түрде Seattle Storm атанды. Лига сондай-ақ "Жұлдыздар" (All Star) командасын таңдауды бастады. Альянс 1987 жылдан бергі плей-офф турнирінен тек екі ойын – "жоқер" және чемпионат ойындарын өткізу дәстүрін жалғастырды. Осы жылы Сан-Хосе Сан-Диегоны 1:1 (6:5 пенальти сериясы) есебімен жеңді. 1987 жылдың 30 шілдесінде Сиэтл Мемориалдық стадионда Сан-Хосе Эрткүйрегін 5:0 есебімен ойсырата жеңіп, 1987 жылғы "жоқер" ойынындағы жеңілісі үшін кек алды.

1989: Батыс футбол лигасы

Батыс футбол альянсы 1985 жылы «Кубок сынға» ретінде құрылғаннан бері тек қана табысқа жеткен. 1989 жылы ол болашаққа бағытталған дамуын жалғастырды. Альянс ресми лигаға айналуға шешім қабылдады, сонымен бірге Лига төрағасы Билл Сейджпен бірге Батыс футбол лигасы (WSL) деп атауын өзгертті. WSL үш жаңа команданы да қабылдады: «Реал Санта-Барбара», «Аризона Кондорс» және «Сакраменто Сенаторс». Бірнеше белгілі командалар да өз аттарын өзгертті, «Сан-Хосе Жер сілкінісі» «Сан-Франциско шығанағының Блэкхокс» болды, ал «Ф.К. Портленд» ескі жергілікті NASL атауын қайта жаңғыртып, «Портленд Тимберс» аталды. Жаңа командалардың қосылуы лига құрылымында өзгерістерге әкелді. 1988 жылғы маусымға дейін WSA бір дивизион ретінде ойнады. Командалардың саны артуымен лига екі дивизионға бөлінді – Солтүстік және Оңтүстік. Солтүстік дивизионына «Сан-Франциско шығанағының Блэкхокс», «Портленд Тимберс», «Сиэтл Сторм» және жаңадан қосылған «Сакраменто Сенаторс» кірді. Оңтүстік дивизионында «Сан-Диего Номадс», «Лос-Анджелес Хит», «Калифорния Кикерс» және екі жаңа команда, «Реал Санта-Барбара» мен «Аризона Кондорс» өнер көрсетті. Лига 1989 жылғы маусымын бастағанда, жағдай жақсы болып көрінді, бірақ WSL-дің болашақтағы құлдырауының тұқымы осы кезде себілді. Лига, жартылай кәсіби кубок ретінде құрылғаннан кейін төрт жыл өткен соң, енді екі жеке дивизион мен үш жаңа франшизасы бар ресми лигаға айналды. Жалақы мен саяхат шығындары да артты, себебі лига NASL-дің өркендеген кезеңіне ұқсас жаңа ұлттық футбол лигасына айналу мүмкіндігін жоспарлай бастады. WSL-ді осы бағытта итермелеген факторлардың бірі – шығыс жағалауда Америка футбол лигасының үшінші нұсқасын құру болды. Тағы бір маңызды оқиға – 1988 жылдың шілдесінде USSF-нің 1994 жылғы ФИФА Әлем чемпионатын АҚШ-қа беру үшін ФИФА талабын орындау мақсатында АҚШ-та бірінші дивизиондағы ұлттық лига құруға ниетті екенін жариялауы. WSL USSF жаңа ASL-ді бірінші дивизион лигасы деп тағайындап, WSL-ді екінші деңгейдегі лига ретінде қалдыруы мүмкін деп алаңдады. 1989 жылдың ақпанында ASL және WSL 1990 жылғы маусымда бірігу туралы келісімге келді. 1989 жылғы маусым бұрынғы маусымға ұқсас ағымда жүрді, бірақ плей-офф кезеңінде лига бұрынғы «жабайы карта» ойынын екі жартылай финалдық ойынмен алмастырды, онда екі дивизиондағы үздік командалар екінші дивизиондағы екінші орын алған командамен күш сынасты. Бірінші жартылай финалда «Сан-Франциско Бей» «Лос-Анджелес» командасын 1:1 (2:1 пенальтилер бойынша) есебімен жеңді. Ал екінші жартылай финалда «Сан-Диего» «Портлендті» 2:1 есебімен ұтты. Чемпионат ойыны қорғаныс шайқасына айналды, «Сан-Диего» «Сан-Франциско Бейді» 1:0 есебімен жеңді. Осы ойыннан кейін «Сан-Диего Номадс» 1989 жылғы Ұлттық кәсіби футбол чемпионатында ASL-дің «Форт-Лодердейл Страйкерс» командасымен күш сынасып, «ұлттық» чемпион атанды. Ойын 1989 жылдың 9 қыркүйегінде Сан-Хоседегі «Спартан» стадионында 8632 жанкүйердің алдында өтті және 74-ші минутқа дейін есеп ашылмады, сонда «Сан-Диегоның» Джером Уотсон Тьен Нгуеннің бос соққысынан гол соқты. Бір минуттан кейін ұлттық құраманың шабуылшысы Эрик Айхман «Форт-Лодердейл» командасы үшін гол соқты. Одан кейін 85-ші минутта Марсело Каррераның нәтижелі пасынан Трой Эдвардс гол соқты. Марсело Каррера 90-шы минутта Виктор Морландтың нәтижелі пасынан өзі үшін де гол соқты. Ойынды тікелей эфирде «Pacific Sports Network» телеарнасы көрсетті. JP Dellacamera ойынды тікелей баяндады, ал Рик Дэвис түсіндірмелер берді.

1990: ASL-мен бірігу

1990 жылы WSL ресми түрде Америка футбол лигасымен (ASL) бірігіп, кейін A лигасы деп танылатын, Біріккен футбол лигасына (United Soccer Leagues) қосылатын және USL Pro-ның алдын бағылайтын USL 1 лигасына айналды. WSL жетекшілерінің үмітіне қарамастан, USSF жаңа APSL-ді АҚШ-тың басты лигасы деп танымады. Бұл мәртебе 1996 жылы ойынға кірген Басты Футбол Лигасына (Major League Soccer) бұйырды. Керісінше, WSL-дің соңы онша қадірлі болған жоқ. 1990 жылғы APSL маусымының соңында 1989 жылғы WSL командаларының көбі таратылып, APSL-де WSA/WSL құрамынан жалғыз ғана Сан-Франциско Блэкхокс командасы қалды.